BANGKOK, Thái Lan (NV) – Các đảng đối lập Thái Lan giành chiến thắng trong cuộc bầu cử vào hôm Chủ Nhật, 14 Tháng Năm, sau khi đánh bại các đảng liên minh với quân đội, tạo tiền đề cho một loạt thỏa thuận thành lập chính phủ nhằm chấm dứt gần một thập niên cai trị của phe bảo thủ được quân đội hậu thuẫn, theo Reuters.
Đảng Tiến Lên theo khuynh hướng cấp tiến và đảng Pheu Thai theo chủ nghĩa dân túy dẫn trước với hơn 99% số phiếu được kiểm. Mặc dù vậy vẫn chưa thể chắc chắn rằng chính phủ tiếp theo sẽ được thành lập vì còn vướng các quy tắc quốc hội do quân đội soạn thảo sau cuộc đảo chính năm 2014.
Để lên nắm quyền, các đảng đối lập cần đạt được thỏa thuận và tập hợp ủng hộ từ nhiều phe, bao gồm thành viên của Thượng Viện do chính quyền quân sự bổ nhiệm.
Cuộc bầu cử hôm Chủ Nhật, 14 Tháng Năm là trận chiến mới nhất trong cuộc chiến giành quyền lực kéo dài của Pheu Thai, một đảng theo chủ nghĩa dân túy của gia đình tỷ phú Shinawatra, và liên minh giữa những tài phiệt lâu đời, các đảng bảo thủ và quân đội.
Tuy nhiên đáng kinh ngạc nhất là thành tựu của đảng Tiến Lên, với làn sóng ủng hộ từ các cử tri trẻ tuổi, sẽ là bài kiểm tra thực sự đối với quyết tâm của những đảng đang cầm quyền tại Thái Lan.
Kết quả sơ bộ cho thấy đảng Tiến Lên đang đứng đầu, theo sát phía sau là Pheu Thai. Reuters tính toán rằng số phiếu của hai cả đang cao hơn gấp ba lần số ghế của đảng Palang Pracharat, bộ máy chính trị của quân đội, và đảng Quốc Gia Thái Lan Thống Nhất do quân đội hậu thuẫn.
Ông Pita Limjaroenrat, lãnh đạo đảng Tiến Lên, bày tỏ ngạc nhiên trước kết quả trên và thề sẽ trung thành với các giá trị cấp tiến của đảng khi thành lập chính phủ. Ông sẵn sàng liên minh với Pheu Thai, nhưng nhắm mục tiêu trở thành thủ tướng.
Đòn chí mạng lên phe quân phiệt
Kết quả sơ bộ sẽ là một đòn chí mạng đối với phe quân phiệt và đồng minh. Tuy nhiên với những quy tắc hoạt động quốc hội mà nhóm quân phiệt bày ra hồi năm 2014 vẫn còn và cùng với sự hậu thuẫn của những nhân vật có tầm ảnh hưởng, thì các tướng lãnh vẫn có vai trò trong chính phủ.
Thủ Tướng Prayut Chan-o-cha cảnh báo rằng nếu chính quyền bị thay đổi thì rất dễ dẫn đến xung đột. Ông là một tướng nghỉ hưu lãnh đạo cuộc đảo chính vừa qua và vận động tranh cử trong suốt chín năm cầm quyền. Hôm Chủ Nhật, 14 Tháng Năm, ông lặng lẽ rời khỏi trụ sở đảng Quốc Gia Thái Lan Thống Nhất, nơi vắng vẻ người ủng hộ.
Trong khi đó, đảng Pheu Thai từng được kỳ vọng sẽ chiến thắng. Được thành lập bởi tỷ phú Thaksin Shinawatra, đảng Pheu Thai vẫn rất có chỗ đứng trong tầng lớp lao động. Đảng này hy vọng sẽ trở lại chính quyền với các chính sách dân túy từng xuất hiện thời trước như chăm sóc sức khỏe giá rẻ, các khoản vay nhỏ và trợ cấp nông nghiệp rộng rãi.
Trong khi đó, đảng Tiến Lên đang có được hậu thuẫn từ 3.3 triệu cử tri trẻ lần đầu đi bầu và ủng hộ các chương trình nghị sự cấp tiến, bao gồm kế hoạch làm suy yếu vai trò quân đội và sửa đổi các luật lệ hà khắc về xúc phạm hoàng gia.
Ông Thitinan Pongsudhirak, một nhà khoa học chính trị ở đại học Chulalongkorn University, nhận định rằng sự vươn lên của đảng Tiến Lên cho thấy chính trường Thái Lan có sự thay đổi lớn.
Người dân muốn thay đổi
Ông Virot Ali, giáo sư chính trị quốc tế ở đại học Thammasat University, phân tích rằng người dân Thái Lan đang muốn thay đổi, muốn thoát khỏi chính quyền quân sự hoặc bán quân sự trong suốt chín năm qua.
Đó chính là lý do vì sao họ ủng hộ đảng Tiến Lên, một đảng mới thành lập chưa đầy năm năm. Ông nhận định nếu đảng Tiến Lên thành lập được chính phủ, thì Thái Lan sẽ “đóng vai trò nổi bật hơn trên trường quốc tế.”
Mặc dù vậy ông lưu ý rằng quân đội vẫn có vai trò then chốt trong việc lựa chọn thủ tướng tiếp theo. Bởi vì theo quy trình chính trị Thái Lan, thì thủ tướng sẽ được chọn dựa trên Hạ Viện 500 ghế và Thượng Viện 250 ghế.
Thêm vào đó, hiện tại ông Pita Limjaroenrat, lãnh đạo đảng Tiến Lên, đang đối mặt với một số vấn đề liên quan đến việc nắm giữ cổ phần một công ty truyền thông. Luật pháp Thái Lan cấm các chính trị gia nắm giữ cổ phần truyền thông.
Vậy nên nếu giới chức quyết định theo đuổi sự việc và truất quyền ông Limjaroenrat, thì đảng của ông cũng có thể bị giải tán. Thái Lan từng có nhiều đảng chính trị bị giải thể vì một vấn đề rất nhỏ. (MPL) [kn]
