TOKYO, Nhật (NV) – Tokyo kêu gọi công dân đang sinh sống tại Trung Quốc nâng cao cảnh giác và tránh các khu vực đông người, trong bối cảnh căng thẳng ngoại giao giữa hai nền kinh tế lớn nhất châu Á trở nên căng thẳng hơn sau phát biểu của Thủ Tướng Sanae Takaichi liên quan đến Đài Loan, theo Reuters hôm Thứ Ba, 18 Tháng Mười Một.
Bà Takaichi đã gây ra cuộc đối đầu ngoại giao nghiêm trọng nhất trong nhiều năm khi nói trước Quốc Hội rằng một cuộc tấn công của Trung Quốc vào Đài Loan đe dọa sự tồn tại của Nhật Bản có thể buộc Tokyo phải đáp trả bằng biện pháp quân sự.
Sự việc này khiến Nhật gởi một giới chức ngoại giao cấp cao đến Bắc Kinh gặp người đồng cấp hôm Thứ Ba nhằm tìm cách hạ nhiệt căng thẳng, nhưng không có dấu hiệu đột phá.
Bộ Ngoại Giao Trung Quốc cho biết họ đã yêu cầu Nhật Bản rút lại phát biểu của Takaichi. Tuy nhiên, phát ngôn viên hàng đầu của chính phủ Nhật Bản, ông Minoru Kihara, cho thấy Tokyo không có ý định làm như vậy.
Phát biểu của Takaichi “không thay đổi lập trường hiện tại của chính phủ,” ông Kihara nói trong cuộc họp báo, đồng thời nhấn mạnh Nhật Bản vẫn mong muốn các vấn đề liên quan Đài Loan được giải quyết một cách hòa bình thông qua đối thoại.
Truyền thông nhà nước Trung Quốc tấn công Takaichi
Bắc Kinh luôn tuyên bố Đài Loan là lãnh thổ của mình và không loại trừ khả năng dùng vũ lực để kiểm soát hòn đảo. Chính quyền Đài Loan bác bỏ yêu sách này.
Một nhà ngoại giao Trung Quốc tại Nhật Bản đã làm căng thẳng leo thang khi đăng một bình luận đe dọa nhắm vào Takaichi trên mạng xã hội, khiến Tokyo phản đối mạnh mẽ. Bất chấp điều đó, truyền thông nhà nước Trung Quốc vẫn tiếp tục chỉ trích, với hãng Xinhua cáo buộc Takaichi “gọi về những con quỷ quân phiệt” trong bài bình luận hôm 18 Tháng Mười Một.
Trước tình hình truyền thông tại Trung Quốc trở nên xấu đi, tòa đại sứ Nhật Bản tại Bắc Kinh đã gửi khuyến cáo yêu cầu công dân tôn trọng phong tục địa phương và cẩn trọng khi tiếp xúc với người dân bản địa. Họ được khuyên không đi lại một mình, luôn để ý xung quanh và đặc biệt thận trọng khi đi cùng trẻ em. “Nếu thấy người hoặc nhóm người có dấu hiệu đáng nghi, hãy rời khỏi khu vực ngay lập tức,” thông báo nêu rõ.
Trung Quốc kêu gọi công dân hạn chế du lịch đến Nhật
Căng thẳng ngoại giao có nguy cơ tác động mạnh đến kinh tế Nhật Bản, khi Bắc Kinh khuyến cáo công dân tránh du lịch đến Tokyo và các thành phố khác. Công dân Trung Quốc hiện chiếm gần một phần tư tổng lượng du khách đến Nhật Bản, và tin tức này lập tức khiến cổ phiếu lĩnh vực du lịch lao dốc.
Hơn 10 hãng hàng không Trung Quốc, gồm Air China, China Eastern Airlines và China Southern Airlines, đã thông báo hoàn tiền toàn bộ vé đến Nhật Bản đến ngày 31 Tháng Mười Hai; Sichuan Airlines cũng hủy kế hoạch mở đường bay Chengdu–Sapporo ít nhất đến Tháng Ba năm sau.
Các nhà phát hành phim tại Trung Quốc đã ngừng chiếu ít nhất hai bộ phim Nhật Bản, một hành động được đài CCTV ca ngợi là “phù hợp với tâm lý công chúng.”
Ngoài du lịch, Nhật Bản còn phụ thuộc nặng nề vào Trung Quốc trong việc cung cấp khoáng sản quan trọng cho ngành điện tử và xe hơi.
“Nếu chúng ta phụ thuộc quá nhiều vào một quốc gia sẵn sàng sử dụng ép buộc kinh tế mỗi khi không hài lòng, điều đó tạo ra rủi ro lớn cho chuỗi cung ứng lẫn du lịch,” Bộ Trưởng An Ninh Kinh Tế Nhật Bản Kimi Onoda nói. Bà cảnh báo rằng sự lệ thuộc kinh tế vào Trung Quốc “là điều nguy hiểm.”
Bờ vực nguy hiểm
Đài Loan nằm cách lãnh thổ Nhật Bản chỉ hơn 110 km, và vùng biển quanh khu vực này là tuyến hàng hải thiết yếu cho thương mại Tokyo. Nhật hiện cũng là nơi đặt lực lượng quân sự lớn nhất của Hoa Kỳ ở nước ngoài.
Hôm Chủ Nhật, tàu hải cảnh Trung Quốc tiến vào vùng biển quanh quần đảo Senkaku do Nhật Bản kiểm soát nhưng Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền; lực lượng tuần duyên Nhật Bản cho biết họ đã buộc các tàu Trung Quốc rời đi.
Hoa Kỳ không chính thức công nhận chủ quyền đối với quần đảo này nhưng từ năm 2014 đã khẳng định rằng hiệp ước an ninh Mỹ – Nhật buộc Washington phải bảo vệ chúng nếu bị tấn công.
Dù G20 tại Nam Phi được xem là cơ hội để giảm căng thẳng, Trung Quốc cho biết họ không có kế hoạch gặp bà Takaichi.
Phát Ngôn Viên Kihara nói Nhật Bản vẫn sẵn sàng tổ chức “các cuộc đối thoại khác nhau” với Bắc Kinh, nhưng hiện chưa có cuộc gặp song phương nào được sắp xếp.
Sự từ chối rút lại phát biểu của Tokyo khiến nỗ lực hạ nhiệt không đạt kết quả, theo giáo sư Allen Carlson từ trường Đại Học Cornell University.
“Kết quả là hai nước giờ đang đứng trên lưỡi dao,” ông Carlson nói. (MPL) [kn]
