LONDON, Anh Quốc (NV) – Một đoạn video dài chưa đến 15 giây đã làm chao đảo hai định chế quyền lực bậc nhất thế giới: Đài BBC và Tòa Bạch Ốc.
Hôm Thứ Hai, 10 Tháng Mười Một, đài BBC chính thức thừa nhận đã cắt ghép sai lệch hai đoạn trong bài phát biểu của Tổng Thống Donald Trump hôm 6 Tháng Giêng, 2021, trong đó hai đoạn này cách nhau gần 50 phút, rồi ghép nối như một diễn biến liên tục, theo Reuters.
Sai sót xuất hiện trong chương trình tài liệu Panorama được phát sóng ngay trước cuộc bầu cử tổng thống Mỹ hồi tháng Mười Một, 2024, khiến khán giả hiểu lầm rằng ông Trump trực tiếp kích động vụ bạo loạn ở tòa nhà Quốc Hội Mỹ.
BBC khẳng định đây không phải là “giả mạo hay dựng cảnh,” mà là “lỗi trong phán đoán biên tập” — một sự cắt nối sai ngữ cảnh, nhưng lại tạo hiệu ứng chính trị vô cùng nghiêm trọng.
Sự việc khiến Tổng Giám Đốc Tim Davie và giám đốc bộ phận tin tức Deborah Turness từ chức vào Chủ Nhật, 9 tháng Mười Một, sau khi báo cáo nội bộ của một cựu cố vấn bị rò rỉ lên Daily Telegraph chỉ ra những sai sót trong cách BBC đưa tin về Trump, cuộc chiến Israel-Hamas và các vấn đề chuyển giới.
Hai Đoạn Cách Nhau 50 Phút
Bài phát biểu của ông Trump hôm đó kéo dài hơn 70 phút.
Ở phần đầu, ông nói với người ủng hộ: “Chúng ta phải chiến đấu hết mình, nếu không, chúng ta sẽ không còn đất nước này nữa.”
Gần 50 phút sau, sau khi nói về cáo buộc gian lận bầu cử và phê phán các viên chức Cộng Hòa “phản bội,” ông tiếp lời: “Tôi biết rằng mọi người ở đây sẽ sớm tiến về Quốc Hội để bày tỏ tiếng nói của mình một cách ôn hòa và yêu nước.”
Tuy nhiên, trong bản phim tài liệu Panorama, hai câu nói này bị cắt ghép liền nhau, xóa bỏ khoảng thời gian 50 phút giữa chúng, khiến người xem tưởng rằng lời kêu gọi “chiến đấu” dẫn ngay đến kêu gọi hành động tiến về Quốc Hội.
Biên tập viên BBC nói rằng họ chỉ muốn “tóm tắt cảm xúc tổng thể” của bài phát biểu, nhưng các nhà phê bình và luật sư của ông Trump cho rằng việc lược bỏ như vậy đã thay đổi hoàn toàn ngữ cảnh và ý nghĩa phát biểu.
Ông Trump nói gì trong bài phát biểu ngày 6 Tháng Giêng?
Trước khi những người ủng hộ ông tràn vào Điện Capitol, Tổng Thống Trump đã có bài phát biểu tại Tòa Bạch Ốc, để khích lệ đám đông tụ tập với niềm tin rằng cuộc bầu cử năm 2020 đã bị “đánh cắp.”
Nhật báo Anh, The Telegraph phân tích: Trong bài nói dài hơn 70 phút, ông Trump nhiều lần nhắc đến từ “fight” (chiến đấu), trong đó có câu: “Chúng ta phải chiến đấu hết mình, và nếu không chiến đấu hết mình, chúng ta sẽ không còn đất nước này nữa.”
Ông liệt kê hàng loạt cáo buộc gian lận bầu cử, dù tất cả đều bị các tòa án bác bỏ, và kêu gọi Phó Tổng Thống Mike Pence “hãy làm điều đúng đắn cho chúng ta” bằng cách từ chối chứng nhận kết quả phiếu đại cử tri. “Sau đó, chúng ta sẽ cùng tiến xuống Điện Capitol,” Trump nói. “Chúng ta sẽ cổ vũ cho các thượng nghị sĩ và dân biểu can đảm của chúng ta… Quý vị sẽ không thể giành lại đất nước này bằng sự yếu đuối.”
Trump Phản Ứng: Dọa Kiện BBC $1 Tỷ
Nhóm luật sư của ông Trump gửi thư cảnh cáo pháp lý cho BBC hôm Chủ Nhật, cáo buộc đài này vi phạm luật phỉ báng của tiểu bang Florida, “cố ý trình bày sai lệch và làm tổn hại danh dự của Tổng thống.”
Lá thư yêu cầu BBC rút lại toàn bộ tập phim Panorama trước ngày 14 Tháng Mười Một, nếu không sẽ bị kiện đòi bồi thường “ít nhất 1 tỷ USD.”
“BBC cố tình chỉnh sửa lời của Tổng thống Trump để khiến ông có vẻ như đang kêu gọi bạo lực — đó là hành động sai sự thật và có ác ý,” trích thư của nhóm luật sư.
Khủng hoảng leo thang khiến Tổng giám đốc Tim Davie và Giám đốc tin tức Deborah Turness cùng tuyên bố từ chức hôm Chủ Nhật, đánh dấu một trong những khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong lịch sử trăm năm của BBC.
BBC: “Đây Là Lỗi Biên Tập, Không Phải Thiên Kiến”
Hôm Thứ Hai, chủ tịch BBC là ông Samir Shah gửi thư công khai xin lỗi, gọi đây là “một lỗi nghiêm trọng trong phán đoán biên tập,” nhưng bác bỏ cáo buộc rằng BBC cố tình thao túng thông tin vì lý do chính trị.
“Đây không phải là sản phẩm giả mạo, không phải deepfake,” ông Shah nói. “Đó là một quyết định biên tập tệ hại, tạo ra ấn tượng sai lệch — và chúng tôi xin lỗi vì điều đó.”
Ông Shah cho biết không có bằng chứng về thiên kiến mang tính hệ thống, nhưng sự chia rẽ trong nội bộ lãnh đạo đã khiến khủng hoảng mất kiểm soát.
Sự việc bùng nổ sau khi tờ Daily Telegraph công bố bản ghi nhớ nội bộ của Michael Prescott, cựu cố vấn đạo đức nghề nghiệp, cáo buộc BBC “thiên tả có hệ thống” trong cách đưa tin. Báo cáo này nêu chính vụ cắt ghép bài phát biểu của Trump như một “bằng chứng điển hình cho sự chủ quan biên tập.”
Phản Ứng Chính Trị Từ London Đến Washington
Sự việc nhanh chóng vượt khỏi phạm vi báo chí.
Quốc Hội Anh đã mở cuộc điều tra về tính khách quan của BBC và xem xét lại mô hình phí bản quyền truyền hình, nguồn tài trợ chính của đài.
Tại Mỹ, ban tranh cử của ông Trump coi đây là “bằng chứng cho thấy truyền thông nước ngoài cấu kết để hạ uy tín Tổng thống.”
Phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt tuyên bố: “Đây là loại tuyên truyền kiểu cộng sản, không phải báo chí tự do. Tổng Thống Trump sẽ chấm dứt những thủ đoạn này.”
Trong khi đó, những người ủng hộ BBC cho rằng vụ việc đang bị chính trị hóa có chủ đích.
Cựu phó chủ tịch hội đồng BBC, Diane Coyle, nói: “Đây không chỉ là một lỗi kỹ thuật — mà là cuộc tấn công có tổ chức của phe bảo thủ nhằm làm suy yếu báo chí công cộng.”
Ranh Giới Mong Manh Giữa Tóm Lược Và Xuyên Tạc
Các chuyên gia truyền thông cho rằng vụ việc đặt ra câu hỏi quan trọng về ranh giới giữa biên tập hợp pháp và bóp méo ngữ cảnh.
“Giữa tóm lược và xuyên tạc chỉ cách nhau một lằn ranh rất mỏng,” nhà báo Alan Rusbridger, cựu tổng biên tập tờ The Guardian, nói. “Khi đối tượng của bạn là một tổng thống bị cáo buộc kích động bạo loạn, mọi khung hình đều phải chính xác tuyệt đối.”
Điều Gì Sẽ Xảy Ra Tiếp Theo
BBC đã mở cuộc điều tra nội bộ và cam kết công bố kết quả trước cuối tháng.
Cơ quan quản lý truyền thông Anh Ofcom cũng vào cuộc xem xét liệu BBC có vi phạm quy tắc phát sóng hay không.
Trong khi đó, nhóm luật sư của ông Trump ở Florida đang chuẩn bị hồ sơ nộp lên tòa án liên bang Mỹ, dù khả năng kiện một cơ quan công cộng của Anh là rất hạn chế.
Hiện tại, BBC khẳng định lỗi này “thuần túy là lỗi biên tập, không phải có mục đích.” (MPL) (kn)
