HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Sau khi Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng qua đời, ông Tô Lâm, tân tổng bí thư đảng CSVN, đã tận dụng hiểu biết chuyên ngành công an để cài cắm phe đảng, củng cố quyền hành.
Điều này được nhìn thấy trực tiếp qua việc bổ nhiệm một số chân tay thân tín và người đồng hương vào các trụ cột trong đảng, cũng như gián tiếp qua các trò “đốt lò” diệt trừ tham nhũng mà ông ta hô hào sẽ không ngừng nghỉ và “bất kể người đó là ai.”
Phân tích gia Zachary Abuza, một chuyên viên về các vấn đề Việt Nam, viết trên báo mạng RFA phần Anh ngữ, đưa ra một số nhận định sau khi Tướng Công An Tô Lâm ngồi vào ghế chóp bu ông ta liền nghĩ ngay tới những gì phải làm đầu tiên không phải các kế hoạch quốc kế dân sinh mà là bảo vệ cái ngai vàng đỏ mới chiếm lĩnh được.
Một ngày trước khi ông Tổng Bí Thư Trọng nhắm mắt, Bộ Chính Trị họp khẩn và đưa Chủ Tịch Nước Tô Lâm lên tạm quyền tổng bí thư khi họ biết ông Trọng đang chờ chết. Theo điều lệ đảng, đúng ra, người lên tạm quyền phải là Tướng Lương Cường, “thường trực Ban Bí Thư” của Trung Ương Đảng chứ không phải Tô Lâm.
Mà ngay cả trước khi có tang lễ ông Trọng và từ đầu Tháng Sáu, Tô Lâm đã có những sắp đặt để củng cố phe đảng, quyền lực cho mình. Ông ta đã làm áp lực để đưa Thứ Trưởng Lương Tam Quang lên làm bộ trưởng Bộ Công An. Lương Tam Quang không những là đồng hương Hưng Yên của Tô Lâm mà đã có những liên hệ gốc rễ sâu xa từ trước. Bố của Lương Tam Quang từng là cận vệ của bố Tô Lâm thời chiến tranh Việt Nam.
Ông ta còn cài cả Thứ Trưởng Công An Nguyễn Duy Ngọc sang làm chánh văn phòng Trung Ương Đảng, một chức vụ then chốt không chỉ sắp đặt các phiên họp mà còn “chủ trì hoặc phối hợp tham gia xây dựng một số nghị quyết, chỉ thị và đề án do Bộ Chính Trị, Ban Bí Thư giao; …Theo dõi, đánh giá, tổng hợp tình hình tổ chức thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của trung ương ở các Tỉnh Ủy, Thành Ủy và đảng ủy trực thuộc trung ương; đề xuất với Bộ Chính Trị, Ban Bí Thư những vấn đề liên quan đến hoạt động của các Tỉnh Ủy, Thành Ủy, đảng ủy trực thuộc trung ương; góp ý kiến với Ban Tổ Chức Trung Ương và phản ảnh với Bộ Chính Trị, Ban Bí Thư về tình hình nhân sự chủ chốt của các Tỉnh Ủy, Thành Ủy, nắm tình hình hoạt động của các ban đảng, ban cán sự đảng, đảng đoàn, đảng ủy, các cơ quan, tổ chức…”
Tóm lại, cái ghế chánh văn phòng trung ương đảng rất quan trọng để Tô Lâm vận dụng chuẩn bị các hoạt động và nhân sự của đảng theo chiều hướng mình muốn từ nay cho đến đại hội đảng kỳ thứ 14 vào đầu năm 2026.
Trước đó và giữa Tháng Năm, 2024, một người khác, Lê Minh Hưng, ủy viên Bộ Chính Trị, được học về kinh tế ở nước ngoài, từng là thống đốc Ngân Hàng Quốc Gia Việt Nam, đã được cài vào ghế trưởng Ban Tổ Chức Trung Ương, thay thế bà Trương Thị Mai vừa mới “xin thôi chức” để tránh đi tù vì tham nhũng. Trên bề mặt thì chức vụ trưởng Ban Tổ Chức Trung Ương của đảng là “tham mưu” cho Bộ Chính Trị, Ban Bí Thư đảng về tổ chức và bố trí cán bộ của Trung Ương Đảng.
Mối quan hệ giữa Tô Lâm và Lê Minh Hưng có nét đặc biệt. Bố của Hưng là Bộ Trưởng Công An Lê Minh Hương một thời mà ông tân tổng bí thư hiện nay leo lên dần dần trong hệ thống công an. Gốc gác này cho người ta hiểu rõ hơn một người từng có tai tiếng tham nhũng như Hưng lại được sắp đặt vào một trong những cái ghế nhiều ảnh hưởng trong đảng, thay vì có thể đi tù, hay ít nhất “thôi chức.”
Trong cuộc họp báo tại Hà Nội ngày 3 Tháng Tám tiếp sau cuộc họp Trung Ương Đảng chính thức trở thành tổng bí thư đảng CSVN, ông Tô Lâm đã lớn tiếng nói chống tham nhũng “không ngừng, không nghỉ, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, bất kể người đó là ai.” Ông ta còn ngầm đe dọa các đối thủ chính trị khi cho biết cái kinh nghiệm là bộ trưởng Công An và phó Ban Chỉ Đạo Trung Ương về chống tham nhũng cho ông Trọng rồi nay lại trở thành trưởng Ban Chỉ Đạo Trung Ương nên tất cả hãy coi chừng cái mạng.
Cũng tại phiên họp đặc biệt ngày 3 Tháng Tám đó của Trung Ương Đảng, ông Phó Thủ Tướng Lê Minh Khái, Bộ Trưởng Tài Nguyên-Môi Trường Đặng Quốc Khánh, Bí Thư Tỉnh Ủy Quảng Ninh Nguyễn Xuân Ký, và Bí Thư Tỉnh Ủy Tuyên Quang Chẩu Văn Lâm đã “xin thôi chức.” Người ta biết các ông này đã từng bị điều tra chuyện tham nhũng nhưng lại được cho phép từ chức thay vì đi tù. Mà tin đó cũng là giúp Tô Lâm củng cố quyền lực.
Thế chênh vênh của Phạm Minh Chính
Nhiều người cho rằng ông Thủ Tướng Phạm Minh Chính là một người ở thế kiểm soát hiệu quả tham vọng của Tô Lâm. Nhưng cái ghế của ông Chính đang giữ cũng lại trong một cái thế khá chênh vênh chứ chưa hẳn bền vững gì.
Trong số bốn phó thủ tướng của ông Chính, ông Lê Minh Khái vừa mới bị gạt ra khỏi Trung Ương Đảng. Một ủy viên trung ương khác, Phó Thủ Tướng Trần Hồng Hà lại đang bị điều tra mà người ta tin cũng vì tham nhũng.
Một cuộc điều tra thứ ba đang tiến hành về công ty cổ phần Tiến Bộ Quốc Tế AIC về những hoạt động phi pháp của bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn. Bà này đã từng bị xử khiếm diện hai lần với các bản án 30 năm và 10 năm vì vi phạm các quy định đấu thầu và đưa hối lộ. Bà được báo chí nước ngoài tiết lộ là “bà nhỏ” của ông Chính, có với ông một người con riêng, hiện đang trốn ở Đức.
Thêm nữa, Bí Thư Tỉnh Ủy Quảng Ninh Nguyễn Xuân Ký, đang bị điều tra và mới xin “thôi chức,” tuy không có những liên hệ gì trực tiếp đặc biệt với ông Chính bây giờ, nhưng ông Chính lại là bí thư Tỉnh Ủy Quảng Ninh nhiệm kỳ 2011-2015. Bộ Công An có thể bới đống rác rưởi ở Quảng Ninh để chứng minh ông bí thư nhiệm kỳ vừa kể tay cũng dính bùn. Công ty AIC của bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn từng bị cáo buộc trúng những mối thầu nơi đây nhờ “thông thầu” thời bí thư Chính.
Từ nay tới kỳ đại hội đảng đầu năm 2026, sẽ còn thấy những xáo trộn ở thượng tầng đảng CSVN với những diễn biến khó lường. Liệu các phe cánh khác có thúc thủ để Tô Lâm củng cố quyền hành hay cũng vùng vẫy để bảo vệ sinh mạng chính trị? Không mấy ai tin họ nằm im. (NTB) [kn]
