MANILA, Phi Luật Tân (NV) – Phi Luật Tân muốn kết thúc đàm phán Bộ Quy tắc Ứng xử tại Biển Đông (Code of Conduct – COC) năm nay và tuân theo Công ước Quốc tế về Luật Biển.
Hãng tin Reuters thuật lời Bộ trưởng Ngoại giao Phi là bà Theresa Lazaro về một bản thỏa hiệp nhằm ngăn chặn tranh chấp võ trang giữa các nước ASEAN về chủ quyền biển đảo tại Biển Đông với Trung Quốc.
Các cuộc đàm phán đã kéo dài hơn chục năm qua nhưng đến nay vẫn chưa đạt được đồng thuận, phần lớn do sự tham lam của Bắc Kinh muốn độc chiếm từ 80% đến 90% Biển Đông. Một số khu vực đặc quyền kinh tế của các nước ASEAN nằm trong những cái vạch chủ quyền nối lại giống hình “lưỡi bò” của Trung Quốc.
Đó là lý do Việt Nam không thể tiến hành thăm dò và mở rộng khai thác dầu khí tại bãi Tư Chính, còn Phi Luật Tân bị Bắc Kinh ức hiếp tại khu vực Scaborough shoal và Bãi Cỏ Mây (Second Thomas shoal) hiện Phi đang có một đơn vị nhỏ TQLC trấn giữ trên chiếc hải vận hạm phế thải ủi bãi dùng làm tiền đồn bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.
“Thỏa hiệp dựa trên Công ước Quốc tế về Luật biển (UNCLOS) mà chúng tôi nhấn mạnh, không chỉ riêng nước Phi mà các nước thành viên ASEAN khác cũng nhấn mạnh”. Bà Lazaro nói với Reuters trong cuộc phỏng vấn. Bắc Kinh từng đưa ra các điều kiện nhằm đẩy các nước ngoài khu vực ra khỏi Biển Đông cũng như không muốn bị ràng buộc bởi luật lệ UNCLOS nên các cuộc đàm phán kép dài từ năm này sang năm khác.
Bà Lazaro cho hay lập trường của Manila là thỏa hiệp phải có ràng buộc pháp lý. Tuy nhiên, bà nhìn nhận vấn đề này đòi hỏi “thảo luận xa hơn và sâu hơn nữa” giữa các nước ASEAN và Trung Quốc. Theo Reuters, với ý định cố gắng kêt thúc đàm phán trong năm nay khi đang là nước chủ tịch luân phiên của ASEAN, Phi Luật Tân muốn dùng vị thế của nước mình để đưa ra một số chiến lược đề nghị với các nước thành viên ASEAN, bao gồm cả việc gia tăng nhịp độ các cuộc đàm phán.
Mấy năm gần đây, Phi Luật Tân và Trung Quốc tranh chấp khá căng thẳng ở khu vực Bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal) và Scarborough Shoal. Tàu Hải cảnh và tàu dân quân biển Trung Quốc ngăn chặn các loại tàu thuyền của Phi tiếp cận khu vực này dù là tàu đánh cá của ngư dân, dẫn đến nhiều lần va chạm, bị xịt vòi rồng.
Các tàu của Phi thì nhỏ bé, mỏng manh hơn nên thường bị thiệt hại, dù các vụ việc xảy ra bên trong phạm vi 200 hải lý đặc quyền kinh tế của Phi, theo UNCLOS. Chính phủ Phi đưa hình ảnh, tin tức và video clip lên mạng cho du luận quốc tế thấy những lần họ bị tàu Trung Quốc ức hiếp.
Theo tin tức từng được loan báo, một chương trình thảo luận bán chính thức giữa các ngoại trưởng ASEAN về Bộ COC sẽ được tổ chức ở thành phố Cebu, Phi Luật Tân, từ ngày 25 đến 29 Tháng Giêng này. Liệu các nước thành viên có đạt được sự đồng thuận như một khối để đàm phán với Trung Quốc hay không, vẫn là một câu hỏi lớn.
Trung Quốc đã sử dụng ảnh hưởng kinh tế chính trị của mình với một số nước ASEAN để gây chia rẽ khối này suốt nhiều năm qua. Các bản tuyên bố chung sau những kỳ họp cả cấp ngoại trưởng cũng như thượng đỉnh ASEAN với Trung Quốc về vấn đề Biển Đông, khi bị tiết lộ sự thật, đều làm dư luận thất vọng.(NTB)
