Hiếu Chân / Người Việt
Trong nỗ lực đảo ngược chính sách của các chính quyền tiền nhiệm Barack Obama và Joe Biden, Tổng Thống Donald Trump hôm Thứ Năm 12 Tháng Hai chính thức bác bỏ kết luận khoa học rằng biến đổi khí hậu là mối nguy cho sức khỏe cộng đồng, từ đó bãi bỏ các quy định về hạn chế khí thải gây hiệu ứng nhà kính (greenhouse gases) làm trái đất nóng lên. Sự đảo ngược chính sách này là kết quả cuộc vận động kéo dài nhiều năm của các chính trị gia bảo thủ cũng như của các tập đoàn khai thác than đá, xăng dầu, khí đốt; các thế lực không muốn nước Mỹ chuyển từ sử dụng năng lượng hoá thạch (than đá, dầu khí) sang các dạng năng lượng tái tạo được và không gây ô nhiễm như điện gió, điện mặt trời. Tuy vậy, đây là hành động lợi bất cập hại.
Biến đổi khí hậu là trò lừa đảo?
Trọng tâm của vấn đề là kết luận khoa học về ô nhiễm không khí được gọi là “phát hiện nguy hiểm” (endangerment finding) được Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường Liên bang (Environment Protection Agency – EPA) chuẩn thuận năm 2009, dưới thời chính quyền Obama.
“Phát hiện nguy hiểm” xác định rằng, biến đổi khí hậu là mối nguy cho sức khỏe cộng đồng và môi trường; khí hậu thay đổi hoặc trái đất nóng dần lên là do sự tích tụ trong bầu khí quyển trái đất ngày càng nhiều các loại greenhouse gases làm cho nhiệt lượng từ ánh nắng mặt trời không được phản xạ hết ra không gian; các loại khí này lại được phát ra từ hoạt động của con người, chủ yếu là từ việc đốt các loại nhiên liệu hóa thạch như xăng dầu, than đá để vận hành các nhà máy điện và các loại xe tàu, phi cơ. Biến đổi khí hậu, trái đất nóng lên làm cho thời tiết trở nên thất thường, các thảm hoạ như lũ lụt, hạn hán, nóng bức, cháy rừng, bão tố xảy ra thường xuyên và dữ dội hơn trước. Hàng ngàn sinh mạng, hàng chục tỷ đô la bị mất đi mỗi năm do các thảm họa này.
“Phát hiện nguy hiểm” là kết quả nghiên cứu nhiều thập niên của giới khoa học toàn thế giới, được EPA lấy làm căn cứ để hoạch định chính sách sau khi Tối Cao Pháp Viện ra phán quyết trong vụ kiện Massachusetts v. EPA năm 2007 yêu cầu EPA phải quản lý việc phát ra các chất khí gây ô nhiễm theo đạo luật Không Khí Sạch (Clean Air Act of 1970) thời Tổng Thống Richard Nixon. Từ 2009 đến nay, EPA ban hành nhiều quy định hạn chế việc phát khí thải của các nhà máy điện và tăng hiệu suất sử dụng xăng dầu của xe hơi. Ví dụ, trước kia xe hơi thường đốt khoảng một gallon xăng chỉ để đi quãng đường chưa tới 20 dặm, nay thì các mẫu xe đời mới có thể chạy gấp đôi quãng đường đó cũng chỉ với một gallon xăng.
Nhưng Tổng Thống Trump cho rằng biến đổi khí hậu là “trò lừa đảo” (hoax), rằng hầu hết các nhà khoa học khí hậu đều sai lầm và hiện tượng trái đất nóng dần lên không phải là do tác động của con người. Một trong những sắc lệnh đầu tiên mà ông Trump ký ngay sau khi trở lại Toà Bạch Ốc là rút Mỹ ra khỏi Công Ước Khung của Liên Hiệp Quốc về Biến đổi Khí hậu (UN Framework Convention on Climate Change) và Uỷ ban Liên Chính phủ về Biến đổi Khí hậu (Intergovernmental Panel on Climate Change – IPCC). Hai tổ chức này là nòng cốt của cộng đồng quốc tế trong công cuộc ngăn chặn trái đất nóng lên, chuyên về nghiên cứu khoa học và hoạch định chính sách của các chính phủ.
Từ “Drill, baby, drill” đến “than sạch đẹp”!
Nay thì quan điểm của ông Trump đang được thể hiện thành chính sách điều hành đất nước. Trong một buổi lễ tại Toà Bạch Ốc hôm qua, ngồi giữa các nhà lãnh đạo ngành công nghiệp than, các nhà lập pháp và thợ mỏ, Tổng Thống Trump tuyên bố: “Chúng ta đã chính thức chấm dứt cái gọi là ‘phát hiện nguy hiểm,’ một chính sách thảm họa từ thời Obama”! Ông cho rằng, các luật lệ nghiêm ngặt về bảo vệ môi trường đã trở thành “nền tảng cho Trò Lừa Đảo Xanh Mới (Green New Scam)” – một hỗn danh mà ông Trump thường dùng để chỉ các nỗ lực của chính quyền tiền nhiệm nhằm giảm khí thải và phát triển năng lượng tái tạo của Mỹ.
Cũng tại buổi lễ hôm qua, ông Trump ký một sắc lệnh hành pháp chỉ đạo Bộ Quốc Phòng mua hàng tỷ đô la điện năng sản xuất từ than đá và chỉ đạo Bộ Năng Lượng chi thêm $175 triệu để nâng cấp và kéo dài tuổi thọ của sáu nhà máy điện chạy bằng than đá ở West Virginia, Kentucky, North Carolina, Ohio và Virginia, theo nguồn tin từ ABC News và Bloomberg cho biết.
Tổng Thống Trump luôn gọi than là “than sạch, đẹp” và là “nguồn năng lượng đáng tin cậy và giá cả hợp lý nhất của Mỹ.” Ông Trump từng nhận giải “Nhà Tranh Đấu Không Thể Chối Cãi Cho Than Sạch Đẹp” và hôm qua ông được trao một chiếc cúp của giải.
Ngoài than đá, ông Trump còn liên tục thúc đẩy việc khai thác, sử dụng dầu mỏ và khí đốt, với câu khẩu hiệu đã trở nên nổi tiếng “drill, baby, drill”! Trong một cuộc gây quỹ tái tranh cử tổng thống ở dinh thự Mar-a-Lago vào Tháng Tư, 2024, ông Trump nói với các giám đốc điều hành ngành dầu mỏ rằng họ nên đóng góp một tỷ đô la vào quỹ tranh cử của ông, đổi lại ông hứa bãi bỏ các quy định về môi trường, hạn chế xăng dầu thời Biden; ông còn nói rằng $1 tỷ là “món hời” so với số tiền khổng lồ mà họ sẽ kiếm được nếu ông đắc cử tổng thống, theo tường thuật của Washington Post.
Than đá, xăng dầu và khí đốt đều là loại nhiên liệu hóa thạch gây ô nhiễm không khí trầm trọng mà thế giới hạn chế thì chính quyền Trump lại khuyến khích.
Thực tế và những quan điểm trái chiều
Từ khi bắt đầu Thời Đại Công Nghiệp vào thế kỷ 19 đến nay, Mỹ là quốc gia gây ô nhiễm nhất thế giới, thành tích mà gần đây đã bị Trung Quốc vượt qua. Nhưng theo nhiều nghiên cứu, từ khi Mỹ thực hiện đạo luật Clean Air Act of 1970, phẩm chất không khí ở nước Mỹ đã tốt lên rất nhiều.
Từ 1970 đến 2021, các loại khí thải gây ô nhiễm bị phát tán vào không khí như carbon monoxide (CO) và sulfur dioxide (SO2) đã giảm tới 78%, cụ thể CO giảm 79%, chì (lead) giảm 85%, NO2 giảm 61%, O3 giảm 21%, bụi mịn dưới 2.5 micron giảm 33% và SO2 giảm 91%, theo dữ kiện của EPA trong báo cáo “Our Nation’s Air 2022.” Tuy vậy, trong một năm kể từ khi ông Trump nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, lượng khí thải của Mỹ đã tăng 1.9% chủ yếu là do việc sử dụng than đá trở lại.
Để biện minh cho sự đảo ngược chính sách quản lý khí thải, chính quyền Trump đưa ra nhiều nhận định không đúng thực tế. Ví dụ, ông Trump nói: “Về căn bản chúng ta đã chấm dứt điện gió (windmills) ở đất nước này. Đó là loại năng lượng đắt đỏ nhất.” Nhưng hãng tin AP dẫn số liệu của Cục Thông Tin Năng Lượng (Energy Information Administration – EIA) cho thấy điện gió trên đất liền là loại năng lượng rẻ nhất, khoảng $30 cho mỗi megawatt giờ (MWh), so với $65/MWh nếu phát điện bằng khí đốt, $80/MWh của điện nguyên tử và $88/MWh của điện gió ngoài biển.
Chính quyền Trump nói Obama và Biden lũng đoạn khoa học để đặt ra quy định chống biến đổi khí hậu gây tổn hại hàng ngàn tỷ đô la cho nền kinh tế. Ông Lee Zeldin thì tố cáo đảng Dân Chủ thực hiện “cuộc thánh chiến ý thức hệ” về biến đổi khí hậu mà hậu quả là “bóp nghẹt nhiều lĩnh vực của nền kinh tế Hoa Kỳ.”
Nhưng theo đánh giá của EPA trong báo cáo thượng dẫn, mặc dù khí thải giảm 78% nền kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng vững chắc, nghĩa là nền kinh tế không bị “bóp nghẹt” bởi các quy định về giảm khí thải, chống biến đổi khí hậu như lập luận của nhà cầm quyền.
Hạ tiêu chuẩn xe hơi, lợi hay hại?
Lấy ngành xe hơi làm ví dụ. Chính quyền Trump cho rằng âm mưu của Obama và Biden là dùng biến đổi khí hậu làm con ngáo ộp để thực hiện mong muốn của cánh tả là bắt buộc người Mỹ mua xe điện. Ông Trump cũng đôi lần nói như vậy. Thực tế, không ai bị bắt buộc mua xe điện cả, chính quyền Biden, trong đạo luật Giảm Lạm Phát (Inflation Reduction Act of 2022 – IRA) chỉ đặt mục tiêu không ràng buộc rằng xe điện sẽ chiếm khoảng 50% số xe mới bán ra vào năm 2030; khuyến khích người Mỹ mua xe điện, khuyến khích các công ty xe hơi chuyển dần từ sản xuất xe chạy xăng sang xe chạy điện mà không cấm xe chạy xăng. Nhiều chính sách đó của ông Biden bị ông Trump bãi bỏ ngay khi ông trở lại làm tổng thống và theo ông Zeldin, sự thay đổi của ông Trump giúp các nhà sản xuất xe hơi tiết kiệm được khoảng $1,300 tỷ mà không giải thích ông lấy đâu ra con số đó.
Các hãng xe hơi tán thành sự đảo ngược chính sách của chính quyền Trump. Tổ chức Alliance for Automobile Innovation nói các quy định về giảm mức tiêu thụ xăng dầu của xe hơi mà các chính quyền tiền nhiệm đặt ra là không thể thực hiện cho nên họ ủng hộ chính sách của chính quyền Trump.
Tuy nhiên, theo một số nhà phân tích, tiêu chuẩn xe hơi tiết kiệm xăng được đưa vào chính sách của nhiều nước, nên để bán được xe vào các thị trường khác, xe hơi Mỹ phải đáp ứng được các tiêu chuẩn đó. Việc hạ thấp tiêu chuẩn sẽ chẳng đem lại lợi ích mà ngược lại sẽ làm cho xe hơi Mỹ không bán được ra ngoài nước Mỹ. “Sự chuyển hướng này không cứu được ngành xe hơi Mỹ mà chúng ta sẽ bị bỏ lại trên một hòn đảo đơn độc với công nghệ đã lạc hậu so với thế giới,” chuyên gia Margo Oge, cựu giám đốc EPA, viết trên tờ Forbes và chỉ ra trong vài năm qua, thị phần xe điện thế giới đang rơi dần vào tay các công ty Trung Quốc và châu Âu.
Xu thế chuyển dịch từ xăng dầu sang năng lượng tái tạo trên thế giới là không thể đảo ngược sau khi nhân loại trải qua những thảm hoạ mà ô nhiễm không khí gây ra cho sức khỏe cộng đồng và môi trường sống. Cuộc đua đầu tư vào năng lượng tái tạo đang tăng tốc mà Trung Quốc nổi lên như một quốc gia dẫn đầu. Quay lưng với năng lượng tái tạo để làm hài lòng các tập đoàn xăng dầu, than đá, nước Mỹ có nguy cơ bị vượt qua không chỉ trong lĩnh vực xe hơi. Sự đảo ngược chính sách môi trường của ông Trump hôm nay báo hiệu một hướng đi không mấy sáng sủa. [dt]
