HÀ NỘI (NV) – “50 cơ quan báo chí đã cho đăng gần 560 tin, bài” bị phạt vì viết “mập mờ” về “hàm lượng thạch tín vượt ngưỡng quy định” trong nước mắm truyền thống làm dư luận hoang mang.
Bộ Thông Tin và Truyền Thông CSVN ngày 21 tháng 11, 2016 loan báo một lệnh trừng phạt nặng nhất và chưa có tiền lệ khi phạt một loạt tất cả tới 50 tờ báo lớn nhỏ khi theo đuôi tờ Thanh Niên và tổ chức bảo vệ tiêu dùng Vinasta qua khai thác “170 tin, bài công bố kết quả khảo sát có nội dung sai sự thật.”
Trong bản tin, “Kết quả xử lý vi phạm đối với các cơ quan báo chí đăng thông tin sai sự thật về việc nước mắm có hàm lượng thạch tín vượt ngưỡng quy định,” Bộ Thông Tin và Truyền Thông kể tội tờ Thanh Niên rằng, “Trên cơ sở khảo sát độc lập bằng cách thu mua 106 mẫu nước mắm thành phẩm đang được bày bán trên thị trường gửi đi xét nghiệm, ngày 12 tháng 10, 2016, báo Thanh Niên đăng bài ‘Làm gì để nước mắm Việt vươn ra thế giới? Cẩn trọng với hàm lượng thạch tín’, đưa ra nhận định, nước mắm có nồng độ đạm càng cao thì khả năng tỷ lệ nhiễm thạch tín càng cao và công bố kết quả: ‘80/106 mẫu vượt ngưỡng thạch tín.’”
Tiếp theo tờ Thanh Niên, Bộ Thông Tin và Truyền Thông (4T) nói: “Chiều ngày 17 tháng 10, 2016, Hội Tiêu Chuẩn và Bảo Vệ Người Tiêu Dùng Việt Nam (Vinastas) tổ chức công bố kết quả chương trình khảo sát chất lượng 150 mẫu nước mắm thành phẩm đóng chai của 88 nhãn hiệu được sản xuất tại các cơ sở có địa chỉ tại 19 tỉnh, thành phố trên toàn quốc và 01 mẫu của Thái Lan, cũng đưa ra kết luận: Kết quả cho thấy, ‘Các mẫu nước mắm có độ đạm càng cao, tỷ lệ mẫu có hàm lượng Arsen tổng vượt ngưỡng quy định càng tăng, cụ thể là 95.65% số mẫu khảo sát có độ đạm từ 40 độ trở lên được đánh giá là hàm lượng thạch tín vượt ngưỡng quy định,’ đưa ra kết luận: 101/150 mẫu khảo sát (chiếm 67.33%) không đạt quy định theo quy chuẩn của Bộ Y Tế.”
Dẫn chứng như thế, Bộ 4T lên án, “Kết quả công bố của Báo Thanh Niên, cũng như Vinastas là mập mờ, không giải thích giữa hai loại Arsen hữu cơ và Arsen vô cơ loại nào là độc hại, loại nào là không độc hại. Ðặc biệt, nhấn mạnh các mẫu nước mắm có độ đạm càng cao, tỉ lệ mẫu có hàm lượng Arsen tổng vượt ngưỡng quy định càng tăng, nhằm ám chỉ sự độc hại của nước mắm truyền thống; trong khi đó Quy Chuẩn Kỹ Thuật Quốc Gia đối với giới hạn ô nhiễm kim loại nặng trong thực phẩm được ban hành theo thông tư số 02/2011/TT/BYT ngày 13 tháng 1, 2011 của Bộ Y Tế, chỉ quy định giới hạn đối với Arsen vô cơ, còn Arsen hữu cơ không quy định giới hạn.”
Loạt bài của báo Thanh Niên hấp dẫn ở thời điểm người dân tại Việt Nam vốn đang hoang mang sẵn vì hàm lượng thuốc trừ sâu, kể cả các loại hóa chất bị cấm, quá nhiều trong rau quả, và các loại thịt cá thì cũng độc hại không kém với các loại thuốc “tăng trọng” giúp heo “siêu nạc,” hóa chất nhuộm vải biến thịt ôi thiu thành thịt xịn, cà phê chỉ là bộp bắp rang pha hóa chất, v.v… Người ta không biết phải ăn phải uống cái gì cho an toàn.
“Từ kết quả khảo sát của báo Thanh Niên và Vinastas, nhiều cơ quan báo chí đã đồng loạt đăng tải thông tin sai sự thật, được cộng đồng mạng xã hội chia sẻ bài viết; trên mạng xã hội loan truyền thông tin lo ngại về sức khỏe cộng đồng khi dùng nước mắm truyền thống. Danh sách 67 loại nước mắm vượt ngưỡng thạch tín được chia sẻ rầm rộ trên mạng xã hội bởi các nghệ sĩ, diễn viên, người dùng. Từ ngày 12 tháng 10, 2016 đến ngày 23 tháng 10, 2016, truyền thông xã hội có trên 44 nghìn bài viết, 95 nghìn lượt chia sẻ, 108 nghìn thảo luận, trên 63 nghìn bình luận. Ðỉnh điểm là ngày 18 tháng 10, sau khi Vinastas tổ chức công bố kết quả chương trình khảo sát chất lượng 150 mẫu nước mắm đóng chai của 88 nhãn hiệu, trên mạng xã hội có trên 42,275 thảo luận,” Bộ 4T viết.
Tờ Thanh Niên, ngày 23 tháng 10, 2016 loan báo lời “trần tình” cùng độc giả “với mong muốn góp ý kiến vào lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm” khi viết về “chất lượng nước mắm kể cả công nghiệp và truyền thống trên thị trường nội địa,” tuy nhiên “không lường được sự cộng hưởng tạo nên dư luận không tốt ngoài ý muốn.”
Báo này nhìn nhận, “Nội dung các bài báo có khác biệt so với kết luận của Bộ Y Tế, mang tính chủ quan và thiếu am hiểu về thạch tín trong nước mắm. Chúng tôi xin cáo lỗi cùng người dân, bạn đọc, các nhà sản xuất nước mắm có sản phẩm liên quan trong các bài viết.”
Tờ Thanh Niên loan báo “gỡ bỏ 5 bài viết đã được đăng tải trên báo Thanh Niên Online (gồm các bài: Nước + hóa chất = nước mắm công nghiệp, ngày 10.10.2016; Làm gì để nước mắm Việt vươn ra thế giới? Ði tìm nước mắm sạch, ngày 11.10.2016; Cẩn trọng với hàm lượng thạch tín, ngày 12.10.2016; Tiêu chuẩn nào cho nước mắm Việt? ngày 13.10.2016; Lỗ hổng trong quy định về phụ gia thực phẩm, ngày 17.10.2016). Báo này cũng “xin nhận lãnh trách nhiệm về những sai sót vừa qua, mong được bạn đọc niệm tình tha thứ và tiếp tục ủng hộ báo Thanh Niên trong thời gian tới.”
Dù vậy, Bộ 4T đã phạt báo Thanh Niên 200 triệu đồng vì bị kết tội là “cơ quan báo chí có bằng chứng nhận hỗ trợ quảng cáo, chuẩn bị tuyến bài, nội dung thông tin để thông tin có chủ đích; đã tự lấy mẫu gửi đi xét nghiệm và công bố kết quả không chính xác, đồng thời đã tổ chức thông tin trên báo chí gồm 06 bài có nội dung thông tin sai sự thật đặc biệt nghiêm trọng.”
Có tin tổng biên tập, phó tổng biên tập và tổng thư ký của tờ Thanh Niên đã bị “kỷ luật” từ cảnh cáo, khiển trách đến cách chức nhưng bản tin của Bộ 4T nói rằng, “Ðối với lãnh đạo cơ quan báo chí, lãnh đạo các ban, nhà báo, phóng viên của báo Thanh niên có liên quan đến sai phạm, khi có kết quả xử lý kỷ luật của Ban Chấp Hành Trung Ương Ðoàn Thanh Niên Cộng Sản Hồ Chí Minh, Bộ Thông Tin và Truyền Thông sẽ xem xét xử lý các cá nhân theo quy định của Luật Báo Chí.”
Ngoài tờ Thanh Niên bị coi là thủ phạm “phát pháo” vụ đánh nước mắm truyền thống, Bộ 4T phạt báo điện tử Người Tiêu Dùng 50 triệu đồng; 6 báo gồm Hà Nội Mới, Ðại Ðoàn Kết, Người Ðưa Tin, Dân Việt, Dân Sinh, Infonet bị phạt giống nhau 45 triệu đồng. Tạp chí điện tử Thực Phẩm Chức Năng bị phạt 40 triêu đồng. Còn 41 báo khác bị phạt từ 10 triệu đồng đến 15 triệu đồng.
Như ở Mỹ, khi báo chí loan tin, viết bài bị coi là sai sự thật hay vu khống, tất cả đều được giải quyết qua các vụ kiện tụng ở tòa án. Số tiền bị buộc phải bồi thường từ thiệt hại vật chất đến tinh thần rất lớn. Ở Việt Nam tuy có “luật báo chí” và hệ thống tòa án, nhưng cái Bộ Thông Tin và Truyền Thông lại kiêm luôn cả chức năng của tòa án, ra các quyết định từ phạt tiền đến đóng cửa báo, đuổi việc từ tổng biên tập trở xuống.
Mời độc giả xem video Xe lửa trật đường rầy, 115 người chết ở Ấn Độ
Hồi tháng 4vừa qua, khi Formosa xả hóa chất độc hại, giết chết một vùng biển suốt 4 tỉnh miền Trung, giai đoạn đầu thì một số báo có đưa tin nhưng sau được lệnh cấm khai thác và chỉ đưa tin mỗi khi có chỉ thị. Các cuộc biểu tình của quần chống đòi tống cổ Formosa ra khỏi Việt Nam thì không báo nào dám đăng.
Tất cả các báo bị phạt về vụ đưa tin nước mắm nhiễm thạch tín “sai sự thật” đều là các tờ báo của nhà cầm quyền CSVN từ trung ương tới địa phương. Các báo này cố gắng tìm cách câu độc giả với những bản tin, phóng sự giật gân “cướp, giết, hiếp” và các bài viết, hình ảnh kích thích tò mò tình dục không hiếm.
Các báo đều có một “cơ quan chủ quản” là các bộ, ngành, chính quyền tỉnh thị, các cơ quan ngoại vi của đảng CSVN, thường xuyên phải tham dự các buổi họp “giao ban” để nghe lệnh khai thác tin tức thế nào, phục vụ nhu cầu tuyên truyền của chế độ. (TN)
