Sẽ kéo lạm phát quay trở lại
HÀ NỘI (NV) – Chính sách kinh tế chập choạng của Việt Nam sẽ kéo lạm phát trở lại và làm cho đồng nội tệ mất thêm giá trị.
Một phụ nữ đẩy cái xe đạp chồng chất các chai lọ, đồ nhựa phế thải đi bán cho một cơ sở tái chế. (Hình: Hoang Dinh Nam/AFP/GettyImages)
Ông Jonathan Pincus, chuyên viên kinh tế từng là trưởng Chương Trình Phát Triển của LHQ (UNDP) tại Việt Nam nhận định như vậy qua một bài viết phổ biến trên trang blog Beyondbric của báo tài chính Financial Times căn cứ trên chính sách về đầu tư công, ngân hàng và tín dụng.
Nhờ các biện pháp thắt chặt tín dụng, lạm phát từ 23% của tháng 8 năm ngoái đã xuống còn dưới 7% trong tháng 6 năm 2012. Thấy vậy, Ngân Hàng Nhà Nước Hà Nội vội vàng cắt lãi suất lần thứ 5 kể từ đầu năm đến nay, đưa lãi suất tái cấp vốn xuống còn 10%. Lãi suất ký thác cũng bị kéo xuống còn 9% từ 12% trước đây.
Năm ngoái, lãi suất cho vay của các ngân hàng có thể lên cao hơn 20% trong khi nhà nước trừng phạt nặng với thị trường đô la chợ đen.
Kềm chế được lạm phát nhưng nền kinh tế khựng lại. Tăng trưởng kinh tế từ 6.8% năm 2010 xuống còn có 4.4% 6 tháng đầu năm nay.
Với biện pháp nới lỏng thêm tín dụng mới loan báo để cứu nền kinh tế bớt đình đốn. Nhờ được nuông chiều làm “kinh tế chủ đạo”, hệ thống kinh tài quốc doanh của Việt Nam ôm những núi nợ khổng lồ từ vay tiền bừa bãi đầu tư. Tin tức cho hay 12 đại gia quốc doanh lớn nhất đã ôm số nợ hơn 219 ngàn tỉ đồng (hay khoảng $10.5 tỉ USD). Mười đại gia quốc doanh hàng đầu của chế độ có tỉ lệ nợ gấp 10 lần vốn sở hữu.
Vay tiền dễ dàng, đầu tư bừa bãi rất phổ biến. Tháng trước, tin tức tiết lộ tổng công ty tàu biển Vinalines nợ lối $2.1 tỉ USD trong khi đang làm chủ một đoàn tàu biển rỉ sét, vô giá trị. Kẻ cầm đầu Vinalines đang trốn truy nã, bị cáo buộc “làm trái quy định…”
Không phải chỉ có đám quốc doanh, ngay đến các công ty tư doanh cũng gặp những rắc rối tài chính nghiêm trọng. Hiệp Hội Xuất Cảng Thủy Sản Việt Nam tiết lộ phân nửa thành viên của hội nợ nần ngập đầu và kêu gọi nhà nước bơm tiền cứu tử.
Hệ thống ngân hàng thương mại đã căng mình ra quá rộng, cho vay quá khả năng lại có nhiều con nợ không trả nợ, nhiều ngân hàng ôm những món nợ xấu tương đương khoảng 10% tổng sản lượng quốc gia (GDP). Giới chuyên viên quốc tế tin rằng con số này do Ngân Hàng Nhà Nước đưa ra có tính che đậy vì thực tế còn cao hơn nhiều.
Nhà cầm quyền trung ương chập chờn với ý định tái cấu trúc lại hệ thống ngân hàng từ năm ngoái đến nay nhưng vẫn chưa thấy có hành động cụ thể. Các ngân hàng thương mại hiện không thể cho vay ồ ạt, kích thích kinh tế phục hồi vì những rào cản, dù lãi suất thấp hơn. Các ngân hàng cổ phần lại càng khó khăn hơn khi lãi suất ký thác xuống thấp hơn, đào đâu ra tiền để cho vay những khoản mới.
Nền kinh tế Việt Nam biến thiên từ lạm phát chóng mặt vì tín dụng bừa bãi sang một nền kinh tế đình đốn, các giải pháp đối phó đều có tính “tình thế”. Chính sách kinh tế tài chính của Việt Nam xưa nay phản ứng chậm chạp và không hiệu quả nên muốn kích thích nền kinh tế tăng trưởng trở lại có thể sẽ dẫn đến lạm phát và mất ổn định tiền tệ. Gần đây, nhà cầm quyền trung ương loan báo bơm cho hệ thống doanh nghiệp số tiền lên đến 100,000 tỉ đồng.
Theo ông Pincus, giản dị hóa thủ tục phá sản hàng chục ngàn các công ty xí nghiệp “chết lâm sàng” có thể tốt hơn là bơm tiền cứu chúng khỏi chết.
Ông Pincus nêu một bảng xếp hạng của Ngân Hàng Thế Giới (WB) nói Việt Nam đứng hạng 142 trên tổng số 183 nước về giải quyết phá sản chứng tỏ Việt Nam rất kém. Nếu nhà cầm quyền Hà Nội muốn nền kinh tế khá hơn, đây là lãnh vực đầu cần phải cải cách. (T.N.)
