HÀ NỘI (NV) .- Kinh tế Việt Nam khó lòng đạt mức tăng trưởng 5.8% năm nay khi nợ xấu trong hệ thống ngân hàng cứ tiếp tục tăng và nhà cầm quyền CSVN vẫn che đậy sự thật hầu có thể đối phó hiệu quả.
Hệ thông ngân hàng thương mại tại Việt Nam đối diện với nợ xấu ngày một nhiều hơn. (Hình:HOANG DINH NAM/AFP/Getty Images)
“Vấn đề nợ xấu không thể giải quyết nếu chúng không được tiết lộ và công khai để ngăn ngừa tham nhũng và kinh doanh bè cánh”. Kinh tế gia Vũ Đình Anh nói với ký giả báo The Diplomat, hôm Thứ Ba.
Cho tới cuối Tháng Sáu 2014, Ngân Hàng Nhà Nước CSVN loan báo tỉ lệ xấu trong hệ thống ngân hàng tại Việt Nam là 4.84%, liên tiếp gia tăng từ đầu năm. Con số vừa kể của Ngân hàng Nhà Nước khác xa với sự ước lượng của tổ chức lượng giá đầu tư quốc tế Moody’s Investors Service giữa khoảng 10% đến 15%.
Vì tỉ lệ nợ xấu trong hệ thống ngân hàng thương mại vẫn leo thang, Ngân Hàng Nhà Nước CSVN, từ Tháng Sáu, buộc các ngân hàng gia tăng “trích lập quỹ dự phòng” để giảm thiểu rủi ro. Hệ quả là “nhanh chóng làm xấu hình ảnh chất lượng tài sản của khá đông các ngân hàng (NH) niêm yết”, theo một bài phân tích trên tờ Lao Động ngày Thứ Tư 20/8/2014.
Khác với tỉ lệ nợ xấu do Ngân Hàng Nhà Nước công bố, Moody’s cũng kể vào nợ xấu cả những món nợ khó đòi và những món nợ đặc biệt vì thật sự chúng cũng là nợ xấu.
Việc Ngân Hàng Nhà Nước buộc hệ thống ngân hàng thương mại bỏ riêng thêm tiền “lập quỹ dự phòng” rủi ro, tác động xấu lên nền kinh tế. Dù Ngân Hàng Nhà Nước loan báo cắt giảm lãi suất một số lần, nhưng mức độ tăng trưởng tín dụng chỉ được khoảng 3.5% trong nửa đầu của năm nay.
Hồi giữa năm ngoái, người ta thấy trên báo mạng VNExpress một biểu đồ thống kê của 10 ngân hàng thương mại tại Việt Nam, phần lớn đều có mức nơ xấu dưới 3%, chỉ có một ngân hàng duy nhất có tỉ lệ nợ xấu lên tới 8.8%. Nhiều phần Ngân Hàng Nhà Nước dựa vào những tỉ lệ này rồi xào nấu thành tỉ lệ nợ xấu chung cho cả hệ thống.
Không mấy ai tin vào các con số thống kê của nhà cầm quyền tại Việt Nam về bất cứ lãnh vực nào. Trong ngành ngân hàng giới chuyên viên tin rằng khi không có các con số chính xác của nợ xấu, tỉ lệ cũng như cấu trúc của chúng, người ta không thể hiểu đúng vấn đề để đưa ra giải pháp đối phó hiệu quả.
Nợ xấu của phần lớn các ngân hàng tăng dần qua các quý. Nguồn: BCTC hợp nhất quý I, II năm 2013. (Hình: Biểu đồ thống kê VNXpress)
Theo giới chuyên gia quốc tế, một trong những nguyên nhân chính yếu của núi nợ xấu khổng lồ tại Việt Nam bắt nguồn từ các món vay đầu tư vào địa ốc. Hồi cuối những năm 2000 và những năm sau đó, đám ngân hàng thương mại quốc doanh cho các nhà đầu tư (phần lớn cũng là những đại gia quốc doanh) vay một cách dễ dàng những số tiền rất lớn, thực hiện các dự án từ xây dựng các khu gia cư cao cấp, các khu đô thị mới.
Nhà cầm quyền CSVN muốn kích thích tăng trưởng nhanh nên bơm tiền tới tấp cho các công ty quốc danh đầu tư “dàn trải” đủ mọi ngành. Từ đóng tàu, mua tàu dưới nước đến xây cất trên bộ, không thiếu thứ gì. Một công ty quốc doanh chuyên về đóng tàu, Vinashin, đã lấy tiền ngân hàng đầu tư không riêng gì địa ốc mà còn cả dự án nuôi heo.
Khi thị trường địa ốc lao dốc, hàng trăm ngàn căn nhà, chung cư xây dựng dở dang, bỏ hoang cho rêu phủ, cỏ mọc. Các con nợ không bán được các dự án xây dựng, ỳ ra không trả nợ cả vốn lẫn tiền lời, kéo theo hệ thống ngân hàng chìm ngập trong đống nợ. Riêng tập đoàn Vinashin ôm đóng nợ không trả nổi tới hơn 4 tỉ đô la.
Hồi năm 2012, một bản phúc trình của nhà cầm quyền CSVN nói rằng các tập đoàn và tổng công ty quốc doanh đã phung phí đến 1.5 tỉ đô la.
“Phần lớn những khó khăn của nền kinh tế Việt Nam liên quan đến hệ thống chính trị”. Kinh tế gia Vũ Đình Anh nói với báo The Diplomat. “Giống như Trung Quốc, Việt Nam không có một hệ thống thị trường tài chính như ở Hoa Kỳ và các nước phát triển khác. Hệ quả, nền kinh tế tăng trưởng tùy thuộc vào tín dụng ngân hàng và hệ thống kinh tài quốc doanh, vì vậy dẫn đến thua lỗ. Mối quan hệ (ngân hàng) với các công ty quốc doanh là các lý do chính của khối nợ xấu (ngân hàng) tại Việt Nam”.
Theo nhận định của kinh tế gia Moody’s , các ngân hàng thương mại tại Việt Nam khó có thể trở lại mức độ phát triển bình thường, khỏe mạnh trừ khi hệ thống công ty quốc doanh kinh doanh tốt đẹp.
Theo kết luận từ cơ quan Kiểm toán của nhà cầm quyền CSVN công bố hồi Tháng 9 năm ngoái, các doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam đang tồn tại nhờ vốn vay và nhờ chiếm dụng vốn.
Kết quả kiểm toán năm 2012 cho thấy, nợ phải trả của 271 doanh nghiệp thuộc 27 tập đoàn, tổng công ty quốc doanh tương đương 70% tổng số vốn. Thậm chí nợ phải trả của một số doanh nghiệp nhà nước như: Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 4, Tổng công ty Xây dựng Việt Nam,… tương đương với 90% vốn.
Các tổ chức tư vấn quốc tế thường xuyên thúc hối Hà Nội phải công khai, minh bạch các hoạt động ngân hàng nếu muốn giải quyết tận gốc vấn đề nợ xấu, giúp nền kinh tế tăng trưởng bền vững. Nhưng đến nay, người ta chỉ thấy Ngân Hàng Nhà Nước loan báo nợ xấu gia tăng qua những con số thống kê không ai biết có đúng sự thật hay không. (TN)
