WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Barack Obama sẽ thăm Việt Nam và Nhật trong chuyến đi Châu Á từ ngày 21 đến ngày 28 Tháng Năm, và tại Việt Nam, ông sẽ có các cuộc thảo luận về kinh tế, quan hệ song phương, an ninh, nhân quyền, và các vấn đề khu vực và toàn cầu, thông cáo báo chí của Tòa Bạch Ốc đưa ra hôm Thứ Ba, 10 Tháng Năm, cho biết. Ngoài ra, theo một số nguồn tin, chưa chắc ông sẽ bỏ cấm vận bán vũ khí sát thương cho Hà Nội.
Tòa Bạch Ốc cho biết, ông Obama sẽ đến Việt Nam trước, và theo Ðài Tiếng Nói Hoa Kỳ hôm Thứ Hai, ông sẽ rời Việt Nam ngày 25 Tháng Năm đi Nhật dự Hội Nghị Thượng Ðỉnh G-7 tại Tokyo.
Ông Nguyễn Phú Trọng (trái), tổng bí thư đảng CSVN, hội đàm với Tổng Thống Barack Obama trong lần đến Tòa Bạch Ốc hồi Tháng Bảy, 2015. (Hình: Martin H. Simon-Pool/Getty Images)
Cũng theo Tòa Bạch Ốc, chuyến thăm Châu Á của ông Obama nhằm nhấn mạnh mục tiêu của tổng thống Mỹ trong chính sách tái cân bằng tại Châu Á-Thái Bình Dương, đồng thời gia tăng chính sách ngoại giao, kinh tế, và an ninh với các quốc gia và người dân trong khu vực.
Tại Việt Nam, theo bản thông cáo, tổng thống Mỹ sẽ chính thức gặp giới lãnh đạo Việt Nam để bàn các gia tăng hợp tác toàn diện giữa hai nước, qua một số lãnh vực như kinh tế, quan hệ người dân hai nước, an ninh, nhân quyền, và các vấn đề khu vực và toàn cầu.
Tại Hà Nội, ông Obama sẽ đọc một bài diễn văn về quan hệ Việt-Mỹ.
Tại Hà Nội và Sài Gòn, cũng vẫn theo bản thông cáo, Tổng Thống Barack Obama sẽ thảo luận tầm quan trọng của việc chuẩn thuận Hiệp Ước Ðối Tác Thương Mại Xuyên Thái Bình Dương (TPP) trong năm nay.
Ông Obama cũng sẽ gặp một số thành viên của xã hội dân sự, tổ chức Young Southeast Asian Leadership Initiative, do Tổng Thống Obama phát động năm 2013 bao gồm thanh niên tuổi từ 18-35 trong các quốc gia ASEAN. Ngoài ra, ông Obama cũng gặp một số doanh gia và cộng đồng kinh doanh.
Trong khi đó, theo tạp chí Foreign Policy hôm 9 Tháng Năm, Tòa Bạch Ốc có vẻ sẵn sàng gỡ bỏ lệnh cấm vận bán vũ khí sát thương cho Việt Nam nhân chuyến viếng thăm của ông Obama, mặc dù có một số phản đối của vài nhà lập pháp Mỹ và các tổ chức nhân quyền.
Nếu điều này xảy ra, thì đây sẽ là một biểu tượng quan trọng trong việc tranh chấp ảnh hưởng giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc trong khu vực phía Tây Thái Bình Dương và cũng cho thấy quan hệ giữa Hà Nội và Washington được thắt chặt thêm, kể từ những ngày đen tối của cuộc chiến Việt Nam, theo Foreign Policy.
Tuy nhiên, trong khi Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ cho rằng gỡ bỏ cấm vận bán vũ khí có thể là một bước chiến lược quan trọng trong việc ngăn cản Trung Quốc, các nhóm bảo vệ nhân quyền và một số thượng nghị sĩ Mỹ lại lo ngại là Tòa Bạch Ốc đã nhượng bộ Hà Nội trong một vấn đề quan trọng.
Một số thượng nghị sĩ thuộc cả hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ, bao gồm Thượng Nghị Sĩ Patrick Leahy (Dân Chủ-Vermont), lâu nay lên tiếng phản đối chuyện gỡ bỏ cấm vận này, cho rằng chính quyền Mỹ cần phải có bằng chứng thêm về những tiến bộ về tự do dân quyền xảy ra tại một quốc gia mà thường xuyên bắt bớ và đánh đập các nhà bất đồng chính kiến, vẫn theo Foreign Policy.
Mặc dù ông Leahy luôn ủng hộ quan hệ Việt-Mỹ, ông lại “rất chú trọng về quyền tự do phát biểu” và muốn chính quyền Mỹ phải giải thích là Việt Nam phải làm gì trong lãnh vực nhân quyền, nếu muốn Hoa Kỳ bán vũ khí sát thương, Foreign Policy trích lời ông Tim Rieser, một phụ tá của vị thượng nghị sĩ đại diện tiểu bang Vermont.
Hoa Kỳ cần phải “minh định rõ rằng trong khi chúng ta giúp các nước khác, điều đó không có nghĩa là quân đội Việt Nam muốn làm gì thì làm,” ông Rieser nói với Foreign Policy.
Chỉ trong một tuần trong Tháng Ba vừa qua, nhà cầm quyền Việt Nam kết án bảy blogger và nhà hoạt động và bỏ tù họ. Ðảng Cộng Sản là lực lượng chính trị duy nhất cai trị đất nước và là một trong những chế độ đàn áp nhất trên thế giới, theo Human Rights Watch, một nhóm bảo vệ nhân quyền.
“Gỡ bỏ cấm vận bán vũ khí cho Việt Nam vào lúc này là quá sớm và không xứng đáng, trừ khi Hà Nội thực hiện những bước cần thiết để giải quyết hồ sơ nhân quyền,” ông John Sifton, giám đốc đặc trách Châu Á của Human Rights Watch, được Foreign Policy trích lời nói.
Tòa Bạch Ốc đã thảo luận vấn đề gỡ bỏ cấm vận này trong mấy tuần quan, các giới chức hành pháp và nhân viên Quốc Hội nói với Foreign Policy trong điều kiện ẩn danh.
Xin mời xem thêm video: ‘Chưa có quyết định dỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí cho Việt Nam’
Hồi Tháng Tư, trong một buổi điều trần tại Ủy Ban Quân Lực Thượng Viện, ông Ash Carter, bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ, lên tiếng ủng hộ gỡ bỏ cấm vận, một đề nghị làm nhiều nhà lập pháp ngạc nhiên.
Quyết định có gỡ bỏ cấm vận hay không tùy thuộc vào các cuộc thảo luận của hai phụ tá ngoại trưởng, ông Tom Malinowski, đặc trách dân chủ, nhân quyền, và lao động, và ông Daniel Russel, đặc trách Ðông Á-Thái Bình Dương, với Việt Nam.
Cả hai ông đều có mặt tại Việt Nam trong hai ngày 9 và 10 Tháng Năm.
Trong khi đó, theo đài Tiếng Nói Hoa Kỳ hôm Thứ Ba, trong một cuộc họp báo tại Hà Nội, ông Russel cho biết “chưa có quyết định gỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí cho Việt Nam.”
Tuy nhiên, ông nói lệnh cấm vốn đã được áp đặt trong nhiều thập kỷ vẫn được xem xét định kỳ.
Ông Russel nói Mỹ đã gỡ bỏ một phần lệnh cấm này đối với Việt Nam trong năm 2014 để Việt Nam mua một số mặt hàng quốc phòng giúp bảo vệ vùng ven biển và mặt biển.
Ông nhận xét rằng việc gỡ bỏ một phần thể hiện quan hệ an ninh-quốc phòng chiến lược đang tăng lên giữa hai nước.
Ông lưu ý rằng Mỹ đã nói rõ hồi năm 2014 và hiện nay vẫn duy trì quan điểm rằng để đưa ra quyết định về lệnh cấm bán vũ khí, Mỹ xem xét các tiến bộ Việt Nam đạt được trong các vấn đề nhân quyền quan trọng.
Ông nói: “Chúng tôi đã nói rõ ở thời điểm đó và điều đó vẫn đúng ở thời điểm này, đó là một trong những yếu tố quan trọng có thể dẫn đến gỡ bỏ lệnh cấm là tiếp tục đà tiến trong việc Việt Nam đạt các tiêu chuẩn nhân quyền phổ quát cũng như đạt tiến bộ trong các cải cách tư pháp quan trọng. Với sự phát triển của quan hệ đối tác chiến lược, chúng tôi sẽ xem xét vấn đề này một cách nghiêm túc.” (Ð.D.)
