HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Sau nhiều tháng bị chính quyền “lập lại trật tự đô thị,” tiểu thương ở Hà Nội đã tận dụng từng centimet để mưu sinh, trong khi các chuỗi hàng quán lớn buộc phải thay đổi mô hình kinh doanh để tồn tại.
Nhiều ngày qua, ông Đức, bán đồ nướng gần bến xe Mỹ Đình, phường Từ Liêm, Hà Nội, “chạy” đoàn kiểm tra dẹp vỉa hè với tần suất ngày càng dày.
“Có ngày tôi ‘chạy’ tới hai lần,” ông Đức kể và cho biết thêm, vài ngày cuối tuần gần đây, doanh số quầy hàng gần như bằng 0.
Theo ghi nhận của báo VnExpress, không bám trụ lại được điểm kinh doanh quen thuộc, nhiều tiểu thương phải co gọn về các ngõ, hẻm nhỏ.
Tại phường Cầu Giấy, điểm bán xôi, bánh mì trong hẻm của cô Hoa giờ có thêm chục quầy hàng chen chúc. Họ “dạt” vào hẻm này từ vỉa hè ngoài phố, mỗi gian cố kê thêm cái bàn, vài ghế nhựa.
Điều đáng lo là khi có thêm nhiều người bán cùng món, doanh thu nhiều quầy bị san bớt.
Co kéo từng centimet dôi ra cũng là cách ứng phó của nhiều tiểu thương. Mỗi người cố nới thêm một chút không gian trước cửa nhà, như một “cuộc xâm lấn ngầm.”
Trên phố Chùa Láng, cô Tâm, bán bánh mì, phải dẹp bớt ghế nhựa, kê thêm một tấm ván gỗ chìa ra phía ngoài để đặt vật dụng, chỉ để vài cái ghế đòn nhỏ trên bậc thềm.
“Khách đến ăn thì chịu khó đứng gọn vào trong, hoặc chỉ còn cách mang đi,” cô Tâm nói.
Không chỉ tiểu thương nhỏ lẻ, nhiều chuỗi F&B (thực phẩm và đồ uống) phụ thuộc không gian vỉa hè cũng mất một phần nguồn thu.
Theo ông Nguyễn Tú, chủ tịch Thế Giới Dừa, doanh số toàn chuỗi giảm 30%, do tệp khách hàng chủ chốt là khách gia đình, thường đến vào chiều tối, ưa ngồi vỉa hè “hóng gió” sụt hai phần ba.
Tình thế mới buộc ông Tú liên tục thử nghiệm tệp khách hàng mới. Hai tháng trước, Thế Giới Dừa chi cả tỷ đồng mở ba cửa hàng khu phố cổ, gần chợ Đồng Xuân, Hàng Da, và Nguyễn Hữu Huân, nhắm tới khách du lịch.
“Chúng tôi thất bại, đóng hai cơ sở sau một tháng, cái còn lại nghỉ bán trong tháng này,” ông Tú lo lắng cho biết.
Nói với báo VnExpress, ông Lưu Đức Hải, phó chủ tịch Hội Quy Hoạch Phát Triển Đô Thị Việt Nam, cho rằng không thể vin vào lý do sinh kế để vỉa hè lộn xộn, ô nhiễm và mất trật tự đô thị. Tuy nhiên, chính quyền cũng cần coi vỉa hè như một thực thể đa năng trong đô thị, với bốn chức năng gồm không gian giao thông, sinh kế, văn hóa bản địa và hạ tầng-kỹ thuật.
“Nếu chỉ tập trung vào ‘dẹp’ không gian để sạch, đẹp bề nổi mà bỏ qua yếu tố sinh kế và văn hóa, chúng ta sẽ làm mất đi sức sống tự nhiên của đô thị, đẩy người dân vào thế đối phó,” ông Hải nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, ông Huỳnh Thế Du, giảng viên trường Chính Sách Công và Quản Lý Fulbright, cho rằng siết quản lý vỉa hè là cần thiết, nhưng không phải là “xóa sạch” kinh tế vỉa hè.
Theo ông Du, văn hóa trà đá, cà phê vỉa hè hay hàng quán nhỏ tạo nên tính kết nối xã hội và bản sắc đô thị Việt Nam.
Các chuyên gia đề nghị nên chuyển từ tư duy “cấm” sang “quản trị,” nhà quản lý từ “người gác” sang “người phân phối không gian vỉa hè.”
Ở nhiều quốc gia, kinh tế vỉa hè không bị xem hoàn toàn tiêu cực, mà là một phần đời sống đô thị và sinh kế người dân. Chẳng hạn, Thái Lan, Singapore, Pháp hay Đài Loan… thừa nhận loại hình kinh tế này, và quản lý bằng quy hoạch, cấp phép, kèm theo quy định hoạt động.
Để xoa dịu dư luận, hôm 11 Tháng Năm, trong kỳ họp chuyên đề, Hội Đồng Nhân Dân Thành Phố Hà Nội khóa 17 đã thông qua nghị quyết về “phí sử dụng tạm thời lòng đường, hè phố.”
Theo đó, Hà Nội “chốt” giá cho thuê vỉa hè mua bán, trông giữ xe hơi, xe gắn máy với mức giá 30,000 400,000 đồng ($1.1 tới $15.1)/mét vuông một tháng, tùy theo khu vực. (Tr.N)
