HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Nhiều nhà đầu tư dự án điện gió tại Việt Nam bên bờ vực phá sản vì “cơ chế” chính sách của nhà nước CSVN “bất cập.”
Tờ Tuổi Trẻ hai ngày qua lặp lại lời kêu cứu từ mấy tháng trước của một số nhà đầu tư dự án sản xuất điện gió vì không thấy chính quyền nhúc nhích. Có những dự án điện gió chỉ được phép cung cấp điện một nửa công suất trong khi nhiều dự án khác đang bị buộc phải “đắp chiếu” chờ phá sản.
Điều nghịch lý là hàng loạt dự án điện gió đã hoàn tất nhưng không được phép bán điện do nhà nước độc quyền phân phối. Trong khi đó, tập đoàn điện quốc doanh vẫn đi mua điện từ các đập thủy điện của Lào và Trung Quốc, phòng ngừa trường hợp thiếu điện, khủng hoảng năng lượng vì cuộc chiến Ukraine.
Theo báo Tuổi Trẻ ngày 28 Tháng Năm, bốn nhà đầu tư các dự án điện gió khu vực miền Trung Việt Nam (các dự án có tên Nhơn Hội, Nam Bình 1, Cầu Đất và Tân Tấn Nhật) đã “liên tiếp gửi kiến nghị tới chính phủ, bộ, ngành liên quan, đề nghị sớm đưa vào vận hành thương mại (COD)” điện sản xuất từ các dự án của họ.
Báo này cho hay thủ tướng CSVN đã “trực tiếp chỉ đạo Bộ Công Thương kiểm tra xử lý ngay.” Tuy nhiên, suốt mấy tháng nay, Bộ Công Thương – nơi đứng đầu tập đoàn Điện Lực Việt Nam (EVN) – vẫn ì ra, nại cớ “các quy định hiện hành” khi không chịu đưa ra giải pháp giải quyết. Giới đầu tư cho rằng các quy định của nhà cầm quyền “bất cập và mâu thuẫn.”
Nguồn tin dẫn nhà đầu tư dự án điện gió Nhơn Hội (Bình Định) đang sống dở chết dở khi họ đầu tư 12 trụ điện gió (turbine) nhưng chỉ được nhà nước cho vận hành một nửa. “Nhà đầu tư sống dở chết dở vì thiệt hại mỗi ngày trôi đi lên tới hàng trăm triệu đồng và phải giải quyết các tranh chấp, nợ nhà thầu chưa trả được trong khi ngân hàng rốt ráo thu hồi,” báo Tuổi Trẻ viết.
Tại dự án điện gió Nam Bình 1 ở Đắk Nông có chín trụ điện gió thì không được cho bán điện lấy cớ “thử nghiệm kỹ thuật không đạt vì vận tốc gió thấp,” nên nhà máy không được công nhận vận hành bán điện thương mại. Trong khi đó, chủ đầu tư vẫn phải trả tất cả mọi phí tổn điều hành từ vận hành biến áp, bảo dưỡng, tu sửa định kỳ đến trả nợ ngân hàng cả tiền lời lẫn vốn hàng chục tỷ đồng.
Tờ Tuổi Trẻ thuật lời chủ tịch Hiệp Hội Điện Gió Bình Thuận nói có tới một phần ba dự án điện gió khu vực này không được bán điện vì không kịp làm theo quy định hạn kỳ của nhà nước. “Nhiều tháng nay, cơ quan nhà nước cũng không có cơ chế chuyển tiếp hay định hướng rõ ràng, khiến nhà đầu tư thất vọng, chán nản,” ông này nói.
Nhiều dự án bị buộc phải “đắp chiếu” gây nên sự lãng phí rất lớn từ điện năng đến tiền bạc của nhà đầu tư, việc làm của các chuyên viên kỹ thuật vận hành. Họ cho rằng chính sách hiện hành “quá ngắn hạn” trong khi “cần có cơ chế dài hơi.”
Nhiều chủ đầu tư cho rằng “Quyết Định 39/2018 và Thông Tư số 2 về phát triển điện gió” của nhà cầm quyền CSVN là “không phù hợp với thực tiễn, thậm chí còn xung đột, thiếu nhất quán với các quy định khác cũng do Bộ Công Thương đưa ra.”
Những ngày đầu Tháng Giêng, báo Giao Thông báo động hàng loạt nhà đầu tư điện gió đang trên bờ vực phá sản vì họ không thể kịp hạn kỳ bán điện với giá ưu đãi do nhà cầm quyền đưa ra.
Báo cáo của EVN cho biết, đến 31 Tháng Mười Hai, 2021, có 84 dự án điện gió với tổng công suất 3,980 MW “kịp vận hành thương mại (COD) để hưởng giá ưu đãi trong 20 năm.” “Như vậy còn 62 dự án điện gió với tổng công suất gần 4,100 MW không vận hành kịp quy định được ưu đãi,” báo Giao Thông cho hay.
Ngày 18 Tháng Năm, báo mạng Aljazeera thuật lời một nhà đầu tư điện mặt trời ở Ninh Thuận cho hay, ông bị công ty điện địa phương ép phải ngắt điện, không được bán cho đường truyền tải điện ở địa phương, lấy cớ quá sức tải điện của hệ thống.
Thông Tấn Xã Việt Nam ngày 26 Tháng Mười Một, 2021, thuật lời ông Hoàng Quang Phòng, phó chủ tịch Phòng Thương Mại và Công Nghiệp Việt Nam (VCCI) (một tổ chức ngoại vi của đảng CSVN), ca ngợi “năng lượng tái tạo đóng vai trò quan trọng trong kế hoạch bảo đảm nguồn an ninh năng lượng của Việt Nam,” và “vài năm qua, nhờ các cơ chế khuyến khích của thủ tướng chính phủ, năng lượng tái tạo tại Việt Nam đã có những phát triển vượt bậc.”
Khuyến khích phát triển rồi bây giờ, các nhà đầu tư đang bị cái “cơ chế” của nhà nước bóp cho sắp chết dù thủ tướng CSVN ra lệnh “kiểm tra và xử lý ngay.” (TN) [qd]
