HÀ TĨNH, Việt Nam (NV) – Am tháp chôn cất xá lị của nhà sư, hạng mục quan trọng nhất để chùa Đá được xếp hạng “di tích lịch sử văn hóa,” đã bị phá hủy hoàn toàn. Sự việc khiến Phật tử, người dân, chuyên gia tiếc nuối.
Báo Dân Trí cho hay chùa Đá (Thạch Động Tự) ở xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh, được xây dựng trên triền đồi rộng hơn 3,000 mét vuông với nhiều hạng mục quan trọng như am tháp, các tòa thượng điện, trung điện, hạ điện.
Tương truyền hơn 600 năm trước, một số nhà sư đến chùa Đá tu hành. Sau khi viên tịch, xá lị của họ được cất giữ trong các mộ tháp của vườn chùa.
Theo gia phả của một số dòng họ ở huyện Đức Thọ, am tháp chùa Đá có di cốt của nhà sư nổi tiếng Phan Lĩnh, Mai Phúc Thông và Võ Chân Nhân.
Qua thời gian, chùa Đá thay đổi nhiều so với nguyên trạng, dấu vết kiến trúc sót lại chính là am tháp được làm bằng đất nung nằm bên cạnh cây thị cổ thụ. Công trình này cao hơn 2 mét, rộng 1 mét, ở phía sau tòa thượng điện, bên trong đặt các hộp xá lị của nhà sư.
Am tháp được ghi nhận “là một trong những tháp chùa đẹp nhất mang đặc trưng kiến trúc Phật giáo cuối thời Hậu Lê tại Hà Tĩnh.” Với giá trị đó, chùa Đá được tỉnh Hà Tĩnh công nhận là “Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh” từ năm 2015.
Tuy nhiên hồi đầu Tháng Tư vừa qua, Phật tử, người dân địa phương đến di tích chùa Đá vô cùng bất ngờ khi thấy am tháp cổ bỗng dưng biến mất, khu đất nơi đặt am tháp trước đây nay thành ruộng bắp. Xá lị của các nhà sư được chuyển sang chôn cất tại am thờ mới xây bằng bêtông đặt trước cửa ra vào chùa nên phản ánh đến đến chính quyền xã.
Nói với báo VNExpress, ông Phan Tiến Dũng, chủ tịch xã Tùng Ảnh, thừa nhận am tháp đã bị những người quản lý chùa Đá phá hủy vào cuối năm 2022, nhưng họ “không báo cáo xin phép nên chính quyền không biết để ngăn chặn.”
Tại buổi làm việc với Sở Văn Hóa Thể Thao Và Du Lịch tỉnh Hà Tĩnh và Ủy Ban Nhân Dân huyện Đức Thọ mới đây, sư thầy Thích Nhuận Lợi, phụ trách quản lý chùa Đá, nói “do hiểu sai về giá trị” và thấy am tháp xuống cấp nên cho phá hủy “chứ không cố tình.” Nhà sư nhận lỗi và xin “được khôi phục tháp theo bản gốc.”
Ngoài xử phạt hành chính, ông Nguyễn Tùng Lĩnh, trưởng Phòng Quản Lý Di Sản, Sở Văn Hóa Thể Thao và Du Lịch tỉnh Hà Tĩnh, cho biết sở đang yêu cầu xã có biện pháp kiểm điểm sư thầy Thích Nhuận Lợi vì tự ý phá hủy di tích.
“Kinh phí phục dựng lại am tháp hết khoảng 100 triệu đồng ($4,260). Nhà chùa và chính quyền xã phải lập bản thiết kế kỹ thuật dựa theo hình ảnh gốc của am tháp khi chưa bị phá hủy, sau đó trình Sở thẩm định phê duyệt,” ông Lĩnh nói.
Chuyên gia văn hóa Hà Tĩnh đánh giá am tháp là di tích gốc còn sót lại của chùa Đá, thể hiện niên đại và giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học.
“Ở Hà Tĩnh, một số ngôi chùa có công trình này nhưng riêng am tháp cổ ở chùa Đá có kiến trúc, hoa văn độc đáo, không giống nơi khác. Việc am tháp bị phá hủy đã biến ngôi chùa hơn 600 tuổi thành công trình một tuổi,” vị này chua chát nói. (Tr.N) [kn]
