QUẢNG TRỊ, Việt Nam (NV) – “Tôi và thế hệ trẻ sau này muốn tôn trọng nguyện vọng cuối cùng của Vua Hàm Nghi là đưa [hài cốt của] ông về quê hương,” bà Amandine Dabat, cháu đời thứ năm của Vua Hàm Nghi được dẫn lời trên báo VNExpress hôm 13 Tháng Giêng.
Bà Dabat vừa cùng ông Đặng Văn Luyện, cháu đời thứ tư của Vua Hàm Nghi, đến viếng đền thờ Vua Hàm Nghi tại khu di tích quốc gia Tân Sở, xã Cam Chính, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị.
Theo lời bà Dabat, trong di chúc, Vua Hàm Nghi muốn khi mất thì được chôn cất tại quê nhà, bên cạnh mộ cha. Tuy nhiên, khi ông qua đời năm 1944, vợ của vua không thực hiện được di nguyện này.
Những năm về sau, những người cháu lại mong muốn tiếp tục để mộ ông ở Pháp để tiện đến viếng và làm lễ tưởng niệm.
Ông Đặng Văn Luyện tán đồng ý kiến của bà Dabat và nói thêm “sẽ làm khi được thế hệ trước cho phép.”
Theo trang web Hội Nghiên Cứu và Phát Triển Di Sản Văn Hóa Huế hồi Tháng Chín, 2021, trong số 13 vua nhà Nguyễn, cho đến nay đã có 11 người có lăng mộ tại Huế, hiện chỉ còn mộ Vua Hàm Nghi và nhà vua cuối cùng Bảo Đại còn gởi tạm ở xứ người.
Hiện mộ vua Hàm Nghi đặt ở nghĩa trang làng Thonac, vùng Dordogne, Pháp.
Hồi năm 2008, các báo ở Việt Nam từng đưa tin hài cốt Vua Hàm Nghi từ Pháp “sắp được đưa về mai táng tại Huế.” Thời điểm đó, báo VNExpress cho rằng khi đưa về Huế, hài cốt nhà vua “có thể được an táng ở khu vực An Lăng, nơi có phần mộ của Vua Dục Đức, Thành Thái và Duy Tân, hoặc khu vực lăng Kiên Thái Vương, nơi có phần mộ của Vua Kiến Phước, Đồng Khánh.”
Tuy vậy, không rõ vì sao sự việc này không thành.
Theo chính sử triều Nguyễn, Vua Hàm Nghi tên thật là Nguyễn Phúc Ưng Lịch, là con trai thứ năm của Kiên Thái Vương Nguyễn Phúc Hồng Cai.
Năm 1884, Vua Hàm Nghi, mới 13 tuổi, được các phụ chính đại thần chủ trương chống Pháp là Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết đưa lên ngôi. Sau khi kinh đô Huế thất thủ năm 1885, Vua Hàm Nghi được Tôn Thất Thuyết đưa vào rừng núi Tân Sở. Tại đây, nhà vua ban chiếu Cần Vương, kêu gọi sĩ phu và nông dân nổi dậy chống Pháp.
Sau khi bị Pháp bắt, ngày 25 Tháng Mười Một, 1888, Vua Hàm Nghi bị đưa xuống tàu đi Lăng Cô. Hôm 13 Tháng Giêng, 1889, nhà vua bị lưu đày đến thủ đô Alger của Algérie và qua đời tại đây năm 1944 do ung thư dạ dày. (N.H.K) [qd]
