Sài Gòn, tiệm tạp hóa ‘truyền thống’ đang dần dẹp tiệm

Trần Tiến Dũng/Người Việt

Một tiệm tạp hóa lớn sống tạm qua ngày ở gần chợ Nhị Thiên Đường. (Hình: Trần Tiến Dũng)

SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Giữa các khu phố của người Sài Gòn hiện nay, ít ai để ý đến chuyện đang diễn ra cuộc chiến giành đất sống trong lĩnh vực bán lẻ hàng tiêu dùng giữa các tiệm tạp hóa cũ và các cửa hàng có danh xưng mới toanh gọi là “cửa hàng tiện lợi.”

Theo thống kê thì có hàng loạt các cửa hàng tiện lợi của ngoại quốc đầu tư như 7-Eleven, FamilyMart, Ministop, AEON, Circle K, Shop & Go, GS25,… Mỗi thương hiệu ngoại quốc này đều có từ vài chục đến hàng trăm, hàng ngàn cửa hàng; đó là chưa tính đến các dạng cửa hàng tiện lợi nội địa như Vingroup, VinMart. Co. op Food,…

Chỉ cần nhìn các thương hiệu trên tràn ngập khắp các phố phường thì không có gì quá đáng khi cho rằng, thời đại của các tiệm tạp hóa với hình ảnh các bà chủ, ông chủ tiệm tạp hóa người Việt gốc Hoa sẽ sắp lụi tàn.

Ai người Sài Gòn cố cựu đều biết từ hàng trăm năm trước, các tiệm tạp hóa, tiệm bán đồ ngũ kim… luôn là một phần không thể thiếu của đời sống người miền Nam. Thật thân thương gần gũi biết bao khi mà những đứa trẻ ngày xưa, được cha mẹ sai biều đi ra tiệm tạp hóa đầu đường cuối hẻm mua từ cây kim, cuộn chỉ đến giấy tiền vàng bạc về cúng.

Với phương cách mua bán vui vẻ không nói thách, chiều chuộng khách hàng, mua bán thiệt tình… các tiệm tạp hóa ngày xưa luôn tạo nên nét văn hóa-thương mại đặt trưng của người Sài Gòn nói riêng và cả miền Nam nói chung.

Ông Tám, người làm nghề đổ rác mướn nói: “Nhà tui bị nghiệp chướng nên nghèo hoài, làm bữa nào ăn hết bữa đó, không có cái tiệm tạp hóa của bà sẩm đầu hẻm bán thiếu chịu từ ký gạo đến chai nước mắm thì có nước đói treo mỏ.”

Một tiệm tạp hóa trong phố người Hoa chỉ sống được nhờ thói quen mua sắm của người lớn tuổi. (Hình: Trần Tiến Dũng)

Thật ra không ai tào lao mà đi so sánh hơn thua giữa cửa hàng tiện lợi ngày nay và các tiệm tạp hóa xưa kia. Nhưng có một điều chắc chắn rằng, khác với các cửa hàng tiện lợi đang có, các tiệm tạp hóa ngày xưa, thông qua chuyện thương mại để nối kết tinh thần và chia sẻ vật chất của cộng đồng dân cư tốt hơn. Người Sài Gòn hay người miền Nam nói chung, không ai cho rằng chuyện tiện ích hay tiện lợi gì đó, cho dù ở mức nào đi nữa cũng không bì được tính chia sẻ tình người trong nhà ngoài phố của các cửa hàng tạp hóa.

Có người đặt vấn đề là thời đại này các tiệm tạp hóa cạnh tranh không nổi thì chết chứ tiếc làm gì. Tất nhiên khi các cửa hàng tiện lợi từ nước ngoài, với vẻ ngoài trang trí hiện đại mà còn bán cả đến từng trứng hột vịt lộn luộc sẵn để ăn tại chỗ thì làm gì tiệm tạp hóa còn đất sống. Nhưng có người vẫn giữ ký ức đẹp về tuổi thơ của mình lại cho rằng. Ậy, một cục kẹo, viên xí muội được chủ tiệm cho thêm lúc mua đồ vẫn thích và đáng nhớ hơn là được khuyến mãi ba thứ hàng linh tinh do ế hoặc chỉ nhằm quảng cáo.

Có một câu chuyện khác về bài học mua bán đầu đời của một doanh nhân Chợ Lớn như sau.

Ông Há, kể: “Ngộ phụ ông già ngộ bán hàng, có bà khách hỏi mua mấy bộ nút áo, ngộ nói là tiệm không có bán hàng này. Khi bà khách đi ra, ông già ngộ ký đầu ngộ đau điếng, ông già nói. Người ta vô tiệm mình mua đồ là đem cuộc sống đến cho mình, mày chê hả, lần sau họ hỏi mua thứ mình chưa có hàng thì hẹn họ bữa khác mình đi mua về bán, lo cho khách hàng đầy đủ cũng là lo cho mình.”

Có một thực tế là người Việt, nhất là lớp người Bắc 1975 đang chiếm dần các thị phần thương mại ở Sài Gòn, nhưng cho dù họ kinh doanh phất lên nhưng hầu như không học được hay tạo được các giá trị văn hóa-văn mình thương mại, đơn cử là số người bị đốp chát, mắng chửi, thậm chí hành hung có nguyên nhân từ thói vô văn hóa trong thương mại ở Việt Nam đâu phải là ít.

Có cách nào để các tiệm tạp hóa đã làm nên hình ảnh biểu trưng của thương mại xưa tồn tại không? Hẳn nhiên là không vì nhìn toàn cảnh, hệ thống cửa hàng tiện lợi ở Việt Nam đang đua nhau mọc lên. Mặc dù rất hiếm hệ thống báo cáo có lãi, nhưng cuộc chiến giết chết các tiệm tạp hóa, ngũ kim là thấy trước mắt. (Trần Tiến Dũng)

Nhà văn Nguyễn Thanh Việt được bầu vào Viện Hàn Lâm Hoa Kỳ


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Cựu tổng giám đốc Vinashin Trương Văn Tuyến bị bắt

Trương Văn Tuyến, cựu tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp tàu thuỷ quốc doanh Việt Nam (Vinashin) vừa bị tống giam cùng hai thuộc cấp vì bị cáo buộc tham nhũng.

LHQ thúc CSVN tuân thủ Công ước Chống Tra Tấn

Ủy ban Chống tra tấn của LHQ thúc chế độ Hà Nội phải thi hành đúng những điều khoản trong Công ước Chống Tra Tấn và Ngược Đãi mà họ đã ký tuân hành nhưng vẫn đang làm nguợc lại.

Mưa tầm tã, đường phố nhiều tỉnh miền Trung Việt Nam biến thành sông

Sau những trận mưa tầm tã kéo dài ba ngày qua, đường phố của các tỉnh từ Quảng Trị đến Bình Định đã biến thành sông, nhà cửa ngập nước, làm tê liệt mọi sinh hoạt.

Tây Ninh: Công an xô dân té chết tại chỗ nhưng chối tội

Pháp y của công an CSVN nói bà Nguyễn Thị Bích ở Tây Ninh chết vì “thiếu máu cơ tim” chứ không phải do công an làm bà chết bất thường hồi Tháng Tám, 2018 vừa qua.

Hà Nội tính làm tuyến tàu điện ngầm, gần $200 triệu cho mỗi km

Giới chức Hà Nội lại đang bàn tiếp tuyến tàu điện ngầm đoạn Ga Hà Nội-Hoàng Mai, với chi phí đầu tư gần $200 triệu cho mỗi km.

Nhặt phế liệu chiến tranh, nghề đối mặt với tử thần ở Quảng Trị

“Nằm sát sông Bến Hải, bên cầu Hiền Lương giới tuyến, vùng cát trắng xã Trung Gian, huyện Gio Linh, trở thành 'túi bom' của Quảng Trị. Những năm 1980-1990, người dân trong xã đổ xô đi nhặt phế liệu.”

Việt Nam mua 3 máy bay không người lái của Israel

Israel thỏa thuận bán cho Việt Nam 3 máy bay không người lái nhiều phần là phiên bản tấn công, tức máy bay có khả năng mang võ khí cho nhiều nhiệm vụ khác nhau, theo báo Globe online.

Hội chứng hiếu động, la hét

Sở dĩ ngày nay, Việt Nam có những thanh niên la hét, reo hò trên hè phố như hôm nay, là vì đất nước chúng ta có quá nhiều đứa trẻ mang hội chứng thiếu tập trung và hiếu động quá mức!

Dân Đà Nẵng bất mãn vì ‘thành phố đáng sống’ bị ngập nặng

Hôm 9 Tháng Mười Hai, báo Việt Nam và mạng xã hội tràn ngập hình ảnh và những lời ta thán về tình trạng cả thành phố Đà Nẵng chìm trong biển nước.

Hai chủ tiệm vàng ở Nghệ An bị phạt vì đổi đô la

Hai chủ tiệm vàng ở thị xã Thái Hòa đã bị Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Nghệ An xử phạt hành chính mỗi người hơn $1,700 do đổi $100 ra tiền Việt.