Sài Gòn, tiệm tạp hóa ‘truyền thống’ đang dần dẹp tiệm

Trần Tiến Dũng/Người Việt

Một tiệm tạp hóa lớn sống tạm qua ngày ở gần chợ Nhị Thiên Đường. (Hình: Trần Tiến Dũng)

SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Giữa các khu phố của người Sài Gòn hiện nay, ít ai để ý đến chuyện đang diễn ra cuộc chiến giành đất sống trong lĩnh vực bán lẻ hàng tiêu dùng giữa các tiệm tạp hóa cũ và các cửa hàng có danh xưng mới toanh gọi là “cửa hàng tiện lợi.”

Theo thống kê thì có hàng loạt các cửa hàng tiện lợi của ngoại quốc đầu tư như 7-Eleven, FamilyMart, Ministop, AEON, Circle K, Shop & Go, GS25,… Mỗi thương hiệu ngoại quốc này đều có từ vài chục đến hàng trăm, hàng ngàn cửa hàng; đó là chưa tính đến các dạng cửa hàng tiện lợi nội địa như Vingroup, VinMart. Co. op Food,…

Chỉ cần nhìn các thương hiệu trên tràn ngập khắp các phố phường thì không có gì quá đáng khi cho rằng, thời đại của các tiệm tạp hóa với hình ảnh các bà chủ, ông chủ tiệm tạp hóa người Việt gốc Hoa sẽ sắp lụi tàn.

Ai người Sài Gòn cố cựu đều biết từ hàng trăm năm trước, các tiệm tạp hóa, tiệm bán đồ ngũ kim… luôn là một phần không thể thiếu của đời sống người miền Nam. Thật thân thương gần gũi biết bao khi mà những đứa trẻ ngày xưa, được cha mẹ sai biều đi ra tiệm tạp hóa đầu đường cuối hẻm mua từ cây kim, cuộn chỉ đến giấy tiền vàng bạc về cúng.

Với phương cách mua bán vui vẻ không nói thách, chiều chuộng khách hàng, mua bán thiệt tình… các tiệm tạp hóa ngày xưa luôn tạo nên nét văn hóa-thương mại đặt trưng của người Sài Gòn nói riêng và cả miền Nam nói chung.

Ông Tám, người làm nghề đổ rác mướn nói: “Nhà tui bị nghiệp chướng nên nghèo hoài, làm bữa nào ăn hết bữa đó, không có cái tiệm tạp hóa của bà sẩm đầu hẻm bán thiếu chịu từ ký gạo đến chai nước mắm thì có nước đói treo mỏ.”

Một tiệm tạp hóa trong phố người Hoa chỉ sống được nhờ thói quen mua sắm của người lớn tuổi. (Hình: Trần Tiến Dũng)

Thật ra không ai tào lao mà đi so sánh hơn thua giữa cửa hàng tiện lợi ngày nay và các tiệm tạp hóa xưa kia. Nhưng có một điều chắc chắn rằng, khác với các cửa hàng tiện lợi đang có, các tiệm tạp hóa ngày xưa, thông qua chuyện thương mại để nối kết tinh thần và chia sẻ vật chất của cộng đồng dân cư tốt hơn. Người Sài Gòn hay người miền Nam nói chung, không ai cho rằng chuyện tiện ích hay tiện lợi gì đó, cho dù ở mức nào đi nữa cũng không bì được tính chia sẻ tình người trong nhà ngoài phố của các cửa hàng tạp hóa.

Có người đặt vấn đề là thời đại này các tiệm tạp hóa cạnh tranh không nổi thì chết chứ tiếc làm gì. Tất nhiên khi các cửa hàng tiện lợi từ nước ngoài, với vẻ ngoài trang trí hiện đại mà còn bán cả đến từng trứng hột vịt lộn luộc sẵn để ăn tại chỗ thì làm gì tiệm tạp hóa còn đất sống. Nhưng có người vẫn giữ ký ức đẹp về tuổi thơ của mình lại cho rằng. Ậy, một cục kẹo, viên xí muội được chủ tiệm cho thêm lúc mua đồ vẫn thích và đáng nhớ hơn là được khuyến mãi ba thứ hàng linh tinh do ế hoặc chỉ nhằm quảng cáo.

Có một câu chuyện khác về bài học mua bán đầu đời của một doanh nhân Chợ Lớn như sau.

Ông Há, kể: “Ngộ phụ ông già ngộ bán hàng, có bà khách hỏi mua mấy bộ nút áo, ngộ nói là tiệm không có bán hàng này. Khi bà khách đi ra, ông già ngộ ký đầu ngộ đau điếng, ông già nói. Người ta vô tiệm mình mua đồ là đem cuộc sống đến cho mình, mày chê hả, lần sau họ hỏi mua thứ mình chưa có hàng thì hẹn họ bữa khác mình đi mua về bán, lo cho khách hàng đầy đủ cũng là lo cho mình.”

Có một thực tế là người Việt, nhất là lớp người Bắc 1975 đang chiếm dần các thị phần thương mại ở Sài Gòn, nhưng cho dù họ kinh doanh phất lên nhưng hầu như không học được hay tạo được các giá trị văn hóa-văn mình thương mại, đơn cử là số người bị đốp chát, mắng chửi, thậm chí hành hung có nguyên nhân từ thói vô văn hóa trong thương mại ở Việt Nam đâu phải là ít.

Có cách nào để các tiệm tạp hóa đã làm nên hình ảnh biểu trưng của thương mại xưa tồn tại không? Hẳn nhiên là không vì nhìn toàn cảnh, hệ thống cửa hàng tiện lợi ở Việt Nam đang đua nhau mọc lên. Mặc dù rất hiếm hệ thống báo cáo có lãi, nhưng cuộc chiến giết chết các tiệm tạp hóa, ngũ kim là thấy trước mắt. (Trần Tiến Dũng)

Nhà văn Nguyễn Thanh Việt được bầu vào Viện Hàn Lâm Hoa Kỳ


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Vị linh mục cả đời đi ‘mua lại’ những em bé bị nhiễm HIV

Cuộc đời mình, ông dành cho những người phụ nữ ở bên bờ tuyệt vọng. Cuộc đời mình, ông dành cho những “thiên thần” vô tội...

Nhà hoạt động Lê Đình Lượng bị xử nặng 20 năm tù, 5 năm quản chế

Nhà hoạt động Lê Đình Lượng bị tòa án tỉnh Nghệ An hôm 16 Tháng Tám, tuyên phạt 20 năm tù và 5 năm quản chế - mức án nặng nhất cho giới đấu tranh gần đây.

Cả nhà ở Bạc Liêu bị ong đốt, 2 người chết, 3 bị thương nặng

Người nhà nhờ người đốn cây gừa cách nhà 20 mét, bất ngờ cây ngã ngay trước cửa nhà, trên cây có tổ ong vò vẽ lớn, bay ra tấn công năm người.

Đối thoại với chủ tịch tỉnh thất bại, dân Quảng Ngãi tiếp tục chặn xe rác

Sau khi chủ tịch tỉnh Quảng Ngãi tổ chức đối thoại, hàng trăm người dân vẫn dùng quan tài, vật cản ngăn chặn xe chở rác vào nhà máy.

Một doanh nghiệp gửi văn bản đòi ‘truy sát’ giám đốc truyền hình VTV9

Một công ty bất động sản ở Sài Gòn yêu cầu, nếu VTV9 tiếp tục đưa tin về công ty Smartland nữa thì sẽ “truy sát cả gia đình giám đốc truyền hình VTV9.”

Bà chủ mang hai dòng máu Ấn-Việt và quán bò kho ở Sài Gòn

Hằng ngày, rất đông người tìm đến quán bò kho bà Út, người phụ nữ mang hai dòng máu Ấn-Việt, nằm trong hẻm 194 Võ Văn Tần ở quận 3, Sài Gòn.

Nhiều nhà hoạt động bị bắt trong đêm nhạc của ca sĩ đấu tranh Nguyễn Tín

Các nhà hoạt động Phạm Đoan Trang, Nguyễn Lân Thắng, Huỳnh Thành Phát... bị bắt, bị đánh đập trong đêm nhạc của ca sĩ Nguyễn Tín tối 15 Tháng Tám tại Sài Gòn.

Thu nhập bình quân hơn $2,300, nhưng người Việt phải gánh hơn $1,500 nợ công

Năm 2017, Việt Nam mới đạt thu nhập bình quân là $2,385. Tuy nhiên, theo dự báo của Bộ Kế Hoạch và Đầu Tư, mỗi người dân có thể gánh hơn $1,500 nợ công năm 2018.

Mâu thuẫn gia đình, cả nhà 3 người chết trong phòng trọ ở Đồng Nai

Vụ án nghiêm trọng xảy ra tại xã La Ngà, huyện Định Quán, khiến ba người chết trong phòng trọ, trong đó có một cháu nhỏ.

Cụ ông được bệnh viện quân đội ở Hà Nội yêu cầu ‘siêu âm thai’

Bệnh Viện Trung Ương Quân Đội 108 thừa nhận việc đã chỉ định “siêu âm Doppler thai nhi” cho một cụ ông 85 tuổi khi người này chữa tiền liệt tuyến.