WASHINGTON, DC (NV) – Việt Nam nằm trong số những nước vẫn bị Mỹ canh chừng về “thao túng tiền tệ” khi thặng dư thương mại rất lớn với Washington vẫn gia tăng.
Trong bản công bố, định kỳ mỗi sáu tháng, đưa ra ngày Thứ Năm, 5 Tháng Sáu, Bộ Tài Chính Hoa Kỳ cho hay họ chưa thấy có một đối tác thương mại chính yếu nào có chính sách thao túng tiền tệ trong năm 2024.
Tuy nhiên, họ vẫn có danh sách một số đối tác nằm trong “danh sách theo dõi” mà hiện nay có thêm hai nước Ireland và Thụy Sĩ bên cạnh các nước khác gồm Việt Nam, Trung Quốc, Nhật, Nam Hàn, Đài Loan, Singapore và Đức.
Theo định nghĩa của chính phủ Mỹ, hành động “thao túng tiền tệ” (Currency Manipulation) là sự can thiệp của một chính phủ (đối tác thương mại của Mỹ) can thiệp tiền tệ hoặc có chính sách tiền tệ mua bán đồng ngoại tệ đổi lấy đồng nội tệ nhằm thay đổi giá trị tỷ giá hối đoái dẫn đến lợi thế về ngoại thương, cạnh tranh “bất chính.” Chẳng hạn, đánh sụt giá đồng nội tệ giúp xuất cảng gia tăng trong khi hàng nhập cảng tăng giá thành lên cao hơn nhiều.
Chính phủ Mỹ đưa ra ba tiêu chuẩn chính để từ đó xét xem đối tác thương mại của mình có phải đang thi hành chính sách thao túng tiền tệ với mình hay không. Thứ nhất, thặng dư thương mại với Mỹ vượt quá $15 tỷ. Thứ hai, thặng dư cán cân vãng lai vượt quá 3% GDP. Và thứ ba, can thiệp thị trường ngoại tệ một chiều, kéo dài.
Trong khi không có những lời lẽ đặc biệt nghiêm trọng nào với Việt Nam cũng như không lên án Trung Quốc là thao túng tiền tệ, nhưng Bộ Tài Chính Mỹ cảnh cáo nghiêm khắc đối với Bắc Kinh: “Trung Quốc, nổi bật trong số các đối tác chính yếu của chúng ta, thiếu minh bạch liên quan đến chính sách tỷ giá hối đoái và tiền tệ.”
“Sự thiếu minh bạch này sẽ không cản trở Bộ Tài Chính chỉ định Trung Quốc là thao túng tiền tệ nếu có các chứng cứ cho thấy họ đang can thiệp xuyên qua các kênh chính thức hay không chính thức nhằm chống lại sự lên giá của đồng nguyên (yuan – nhân dân tệ) trong tương lai,” hãng tin Reuters dẫn lại bản tuyên bố của Bộ Tài Chính Mỹ.
Việt Nam có hai trong số ba tiêu chuẩn để bị gọi là thao túng tiền tệ nên chỉ bị nằm trong danh sách theo dõi. Báo chí tại Việt Nam đưa lại tin này một cách vui vẻ để tuyên truyền như khoe một thứ “đối tác tốt” của Washington.
Báo VNExpress dẫn lại thông tin từ Bộ Tài Chính Mỹ: “Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam đã bán ròng lượng ngoại tệ khoảng $9 tỷ trong năm 2024, tương đương 1.9% GDP, trong bối cảnh áp lực mất giá lên tiền đồng do các diễn biến kinh tế vĩ mô toàn cầu và Mỹ. Ngân Hàng Nhà Nước từ năm 2022 đã đảo ngược xu hướng mua vào ngoại tệ một chiều (giai đoạn 2016-2021), chuyển sang hỗ trợ giá trị đồng Việt Nam. Tính đến cuối 2024, dự trữ ngoại hối của Việt Nam là $81.2 tỷ.”
Ở thời kỳ ông Donald Trump làm tổng thống nhiệm kỳ đầu, nhiều chức sắc cấp cao Việt Nam đã phải giải thích cho các viên chức Bộ Tài Chính Mỹ về các chính sách ngoại hối của mình để tránh các đòn trừng phạt kinh tế. Nay đang đàm phán để gỡ thuế quan đối ứng 46%, thặng dư thương mại vẫn gia tăng nên điều này lại làm khó khăn thêm cho chuyện thương thuyết.
Các con số mới được Tổng Cục Thống Kê đưa ra ngày 6 Tháng Sáu trong bản “Báo cáo tình hình kinh tế xã hội Tháng Năm và năm tháng đầu năm 2025” cho thấy thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ trong Tháng Năm là $12.2 tỷ, gia tăng gần 42% so với cùng thời gian này của năm ngoái. Đồng thời, con số vừa kể cũng cao hơn Tháng Tư trước đó tới 17%. Xuất cảng sang Mỹ cũng gia tăng khoảng 42% so với cùng thời gian này năm ngoái với $13.8 tỷ.
Mặc dù Hà Nội cam kết với Washington cố gắng thu hẹp khoảng cách thặng dư mậu dịch nhưng các con số thống kê lại chứng minh ngược lại. Các hãng xưởng, nhất là giới đầu tư ngoại quốc, tại Việt Nam vội vã sản xuất và xuất cảng trước khi hết hạn tạm hoãn thuế quan đối ứng mà ông Trump loan báo ngày 2 Tháng Tư trước đây.
“Những con số thống kê mới được đưa ra sẽ làm phức tạp thêm cho các cuộc điều đình thương mại giữa hai nước cũng như đè thêm áp lực đối với Hà Nội, thúc ép họ phải nhượng bộ thêm mới có thể đạt được thỏa hiệp,” ông Leif Schneider, phó chủ tịch ủy ban pháp lý của Phòng Thương Mại Mỹ tại Việt Nam, nhận định như vậy với hãng thông tấn Reuters. (NTB) [qd]
