LOS ANGELES, California (NV) – Nhiều người thường vội vã và không muốn đi đến lối vạch dành cho người đi bộ. Có thể cửa hàng họ cần đến nằm ngay bên kia đường và không nằm gần bất kỳ ngã tư nào, vì vậy họ băng qua đường khi không có xe.
Đây được gọi là “jaywalking,” nghĩa là băng qua đường ở nơi không phải ngã tư hoặc không dành cho người đi bộ qua đường, và có thể bất hợp pháp, theo How Stuff Works.
Nguyên nhân chủ yếu cho luật này là bảo vệ an toàn cho người đi bộ. Cơ Quan Quản Trị An Toàn Giao Thông Xa Lộ Mỹ (NHTSA) cho biết tổng cộng có 6,205 người đi bộ tử vong trong năm 2019.
Hơn nữa, tuy chỉ chiếm 3% trong số những người gặp tai nạn giao thông, tỷ lệ tử vong của người đi bộ chiếm tới 14%. Mặc dù 70% trường hợp tử vong ở người đi bộ là do tai nạn bên ngoài ngã tư, nhiều trong số đó tập trung ở ngã tư và vạch kẻ nơi tập trung nhiều người đi bộ qua đường.
Nguồn gốc thuật ngữ “jaywalking”
Theo Merriam-Webster, thuật ngữ “jaywalking” có nguồn gốc từ một thuật ngữ cũ hơn, ít người biết đến là “jay-driving.” “Jay-driving” được dùng để chỉ những người cưỡi ngựa cố tình lái sai bên đường.
Thuật ngữ “jay-driving” lần đầu được sử dụng trên báo in ở Junction City, Kansas, Junction City Union vào Tháng Sáu, 1905, sau đó tờ Kansas City Star đã sử dụng thuật ngữ “jaywalking” vào Tháng Mười cùng năm. Trong cả hai thuật ngữ, từ “jay” có nghĩa là một người thiếu kinh nghiệm trong những việc họ đang làm, mang hàm ý xúc phạm nghiêm trọng.
Tuy nhiên, những cách sử dụng sớm nhất của việc “jaywalking” mô tả cách cư xử kém trên vỉa hè, thay vì băng qua đường bất hợp pháp và Merriam-Webster nói rằng không biết tại sao ý nghĩa của thuật ngữ này lại phát triển.
Người ta có thể cho rằng một khi xe trở nên phổ biến, xe cũng trở thành một biểu tượng địa vị và có số lượng người đi bộ. Nhưng điều này là ngược lại. Theo một bài luận của Salon, những người đi bộ đông hơn lái xe. Giai đoạn này kéo dài đến những năm 1920, khi ngành công nghiệp xe hơi vận động hành lang để giúp xe hơi trở nên phổ biến hơn ở các thành phố. Nhưng điều này cũng biến “jaywalking” trở thành một hành động bất hợp pháp. Vạch kẻ cho người qua đường ra đời vào năm 1911 và luật cấm “jaywalking” cũng được phổ biến vào những năm 1930.
Luật về “jaywalking”
Nếu gặp tai nạn giao thông khi qua đường bất hợp pháp, quyền lợi của bạn với tư cách người đi bộ sẽ tùy thuộc vào các tiểu bang. Hầu hết các tiểu bang đánh giá tình huống khác nhau, tùy thuộc vào việc người đi bộ đang ở nơi băng qua đường “có kiểm soát” như vạch kẻ sang đường dành cho người đi bộ sang đường, hay lối sang đường “không có kiểm soát,” không có biển báo hoặc tín hiệu.
Để làm vấn đề phức tạp hơn, tín hiệu giao thông không phải lúc nào cũng giống nhau ở mọi tiểu bang và một số tiểu bang có luật “mất tập trung khi đi bộ,” cho phép cảnh sát phạt cảnh cáo đối với các hành động như nhắn tin khi băng qua ngã tư. Ngoài ra, các tiểu bang như Michigan không có luật dành cho người đi bộ trên toàn tiểu bang và để các thành phố và thị trấn tự ra luật riêng.
Vậy khi đang ngồi sau tay lái, làm thế nào để tuân thủ tất cả các luật? Hãy xem xét câu nói thường được dùng trong quá trình đào tạo lái xe: “Việc nhường đường là thứ bạn cho đi, không phải nhận lại.” Mặc dù luật dành cho người lái xe khác nhau giữa các tiểu bang, nhưng nhìn chung, người lái xe phải nhường đường cho người đi bộ qua đường và tại các giao lộ có biển báo dừng hoặc đèn tín hiệu giao thông. Nhưng người đi bộ cũng phải nhường quyền cho người lái xe ở bất cứ nơi nào không có chỗ dành cho người đi bộ băng qua.
Tuy nhiên, 19 tiểu bang có luật bắt buộc người lái xe phải nhường đường cho người đi bộ ở bất kỳ vị trí nào trên đường. Ngoài ra, một số lượng lớn tiểu bang cũng bắt buộc người lái xe phải dừng lại và nhường đường cho người đi bộ ở gần xe.
Để cố gắng làm cho mọi thứ đơn giản hơn, ít nhất là cho việc giải quyết vi phạm, ấn phẩm “Cách Thực Thi Pháp Luật An Toàn Cho Người Đi Bộ: Hướng Dẫn Toàn Tập” của NHTSA hướng dẫn các cảnh sát viên “phạt cả người lái xe và người đi bộ, nhưng tập trung vào người lái xe, vì họ thuộc nhóm ít bị tổn thương hơn.” Nói cách khác, người đi bộ và người lái xe thường chia sẻ trách nhiệm đối với các vụ tai nạn, nhưng người lái xe nên nhớ rằng họ ít bị tổn hại về thân thể hơn nhiều.
Có phải lúc nào người đi bộ cũng được nhường đường hay không?
Điều này lại phụ thuộc vào luật pháp địa phương. Thứ hai, nếu bạn đang lái xe và tông vào một người đi bộ, khiến họ bị thương, thì việc nhường đường cũng không còn quan trọng.
Ấn phẩm của NHTSA nhấn mạnh rằng người đi bộ vẫn phải chịu trách nhiệm về sự an toàn của chính họ. Tuy nhiên, người lái xe cũng có nghĩa vụ phải tránh người đi bộ mọi lúc mọi nơi.
Về việc đi bộ sai luật, nhìn chung người đi bộ sẽ không bị phạt.
Hướng dẫn từ NHTSA lưu ý rằng “việc xử phạt người đi bộ thường chỉ ở mức tối thiểu,” tuy luật đi bộ chỉ là một phần nhỏ của danh sách này, và NHTSA cũng không cung cấp chi tiết cụ thể về luật đi bộ.
Nói ngắn gọn, “jaywalking” là bất hợp pháp là hầu hết các khu vực. Tuy nhiên, cả người lái xe và người đi bộ đều phải nhận thức được luật pháp địa phương, nhưng ngay cả khi đó, ý thức và độ an toàn nên được ưu tiên dành cho người đi bộ.
Vì vậy, nếu người lái xe tông vào người đi bộ, hoặc người đi bộ bị tông khi băng qua đường sai luật, thì hậu quả pháp lý sẽ tùy thuộc vào nơi xảy ra vụ tai nạn. Ngoài các vấn đề pháp lý đối với người lái xe lẫn người đi bộ, vụ tai nạn xảy ra chỉ đơn giản là do một trong hai bên hoặc cả hai đều không chú ý khi tham gia giao thông. (AXT) [qd]
Video: Vì sao cần bảo trì xe trước khi vào mùa Đông/AutoNetTV
