Ai lái xe chắc cũng từng trải qua cảnh này: Bạn lái xe đến tiệm sửa xe để vá một lỗ đinh, nhưng thợ máy chỉ cho biết cả bốn vỏ xe của bạn đã mòn nhẵn đến mức nguy hiểm, và họ khuyên nên phải thay hết vỏ mới. Bỗng chốc, bạn phải quyết định có nên chỉ thay hai chiếc vỏ thay vì cả bốn không, vì số tiền chi ra khá nặng.
Câu trả lời không đơn giản. Nó phụ thuộc rất nhiều vào hệ dẫn động của xe, độ mòn của vỏ ảnh hưởng khi lái xe thế nào. Thoạt đầu, có thể bạn nghĩ đến thay đỡ 2 bánh thôi để đỡ tốn tiền, nhưng hà tiện sai lầm có thể làm ảnh hưởng đến khả năng điều khiển xe, gây nguy hiểm cho tính mạng của bạn. Dưới đây là những điều các bạn nên suy xét cẩn thận trước khi quyết định.
Tại sao nên thay cả bốn vỏ 1 lúc:
Về mặt kỹ thuật, các chuyên gia về xe và hãng chế tạo vỏ xe đều đồng ý việc thay cả bốn chiếc vỏ cùng lúc là lựa chọn an toàn và hợp lý nhất. Khi thay bốn vỏ mới giống hệt nhau, xe sẽ bám đường sát hơn, khả năng điều khiển và khả năng thoát nước sẽ đồng đều ở cả bốn góc.
Nguyên tắc này tối cần thiết nếu bạn sử dụng xe dẫn động toàn thời gian (AWD) hoặc dẫn động bốn bánh (4WD). Hệ thống AWD được thiết kế rất phức tạp, nhằm phân phối công suất dựa trên cả bốn bánh có kích thước hoàn toàn giống nhau và cùng lăn với tốc độ như nhau.
Ngay cả khi cùng một thương hiệu và mẫu mã, một chiếc vỏ mới vẫn có gai dầy hơn so với vỏ đã mòn. Nếu bạn lắp chỉ hai chiếc vỏ mới lên xe AWD, những chiếc vỏ mới cao hơn sẽ lăn xa hơn một vòng quay so với những chiếc vỏ cũ đã mòn. Để bù đắp cho sự khác biệt về tốc độ này, các bộ vi sai và hộp số chuyển động của hệ thống AWD buộc phải hoạt động liên tục. Lâu ngày, áp lực cơ động liên tục này có thể gây hư hại nghiêm trọng cho hệ dẫn động, biến số tiền tiết kiệm được vài trăm đô la thành hóa đơn sửa chữa lên đến cả nghìn đô la. Đối với xe AWD, việc thay cả bốn chiếc vỏ gần như là bắt buộc, trừ khi bạn tìm được một tiệm nào bào cho 4 chiếc vỏ có độ sâu bằng nhau, 1 chuyện gần như là không tưởng.
Trường hợp nào có thể chỉ thay 2 vỏ được
Đối với những tài xế sử dụng xe dẫn động trước (FWD) hoặc dẫn động sau (RWD), việc chỉ thay hai chiếc vỏ là một giải pháp chấp nhận được, miễn là hai chiếc vỏ còn lại vẫn còn độ sâu an toàn (thông thường trên 4/32 inch).
Trong xe FWD, các vỏ phía trước đảm nhận công việc điều khiển hướng, phần lớn lực thắng và toàn bộ lực tăng tốc độ. Do gánh nặng công việc này, vỏ phía trước thường bị mòn nhanh hơn nhiều so với vỏ phía sau. Nếu bạn không chăm chỉ luân phiên đảo vỏ (tire rotation), vỏ phía trước có thể đã bị mòn trơ trong khi vỏ phía sau vẫn còn khá mới. Trong trường hợp này, việc mua một cặp vỏ mới là một quyết định hợp lý để đỡ tốn phí.
Tuy nhiên, điều này lại dẫn đến nguyên tắc an toàn quan trọng nhất và thường bị hiểu sai nhất trong ngành ô tô.
Thay vỏ phía trước hay phía sau?
Nếu bạn chỉ mua hai chiếc vỏ mới, nên lắp chúng ở đâu? Lý trí có thể bảo bạn “mòn đâu lắp đấy”, như trong trường hợp xe FWD, thì nên lắp lên phía trước nơi bị mòn nhiều nhất. Đây là một quan niệm sai lầm nguy hiểm.
Dù xe của bạn là FWD, RWD hay AWD, hai chiếc vỏ mới luôn phải được lắp lên trục sau, trong khi hai chiếc vỏ đã mòn phải chuyển sang phía trước.
Tại sao vậy? Tất cả đều liên quan đến hiện tượng trượt nước và sự thăng bằng của xe. Khi lái trên đường ướt, các rãnh đáy vỏ giúp thoát nước ra để duy trì cho xe bám đường thật sát. Vỏ mòn có rãnh đã nông, nên dễ bị trượt nước (trôi trên mặt nước) hơn.
Nếu vỏ đã mòn ở phía sau khi bạn gặp vũng nước sâu ở tốc độ cao trên xa lộ, vỏ mới ở phía trước sẽ cắt qua mặt nước, nhưng vỏ sau đã mòn sẽ bị trượt nước. Khi phía sau xe mất lực bám, xe sẽ mất kiểm soát ngay lập tức, bị chao như cá quẩy đuôi (fish tail), một hiện tượng được gọi là “quá lái”. Đối với một người lái xe bình thường, việc bình tĩnh giữ tay lái vững vàng ở tốc độ cao là điều cực kỳ khó khăn.
Ngược lại, nếu vỏ mới được lắp ở phía sau, chúng sẽ đóng vai trò như một điểm tựa, giữ cho phần sau xe ổn định. Nếu vỏ phía trước bị trượt nước, xe sẽ di chuyển thẳng về phía trước một cách an toàn (thiếu lái). Việc phục hồi từ tình trạng thiếu lái rất dễ dàng: bạn chỉ cần nhấc chân khỏi ga, xe sẽ tự động giảm tốc và lấy lại khả năng điều khiển.
**Các biện pháp bảo trì để tránh tình huống “hai hay bốn”**
Cách dễ nhất để tránh tình huống phải chọn giữa “hai hay bốn” là tối đa hóa độ mòn của bộ vỏ hiện tại để chúng mòn đều nhau.
Luân phiên đảo vỏ định kỳ (tire rotation): Hãy luân phiên đảo vị trí vỏ mỗi 5.000 đến 8.000 miles. Điều này giúp chia đều lượng mòn nặng ở trục trước lên cả bốn chiếc vỏ theo thời gian, giúp chúng mòn cùng lúc.
Kết luận
Mặc dù việc mua hai chiếc vỏ giúp tiết kiệm chi phí ngay lập tức, nhưng việc mua bốn chiếc mới chính là khoản đầu tư cho sự an toàn của bạn và độ bền của xe. Nếu bạn buộc phải mua chỉ hai chiếc, hãy yêu cầu tiệm vỏ lắp chúng lên trục sau để bảo vệ bản thân khỏi nguy cơ mất kiểm soát xe bất ngờ. Hãy nhớ rằng vỏ là bộ phận duy nhất của xe thực sự tiếp xúc với mặt đường; việc đảm bảo chúng được thay thế đồng đều, ổn định và được bảo trì đúng cách là quyết định quan trọng nhất cho sự an toàn của chính bạn khi lái xe. (N.H)
