PHẠM ÐÌNH
Lần trước chúng ta đã đề cập tình trạng xe bị ngập nước (flooded car) có thể đưa đến nhiều thiệt hại trước mắt và lâu dài, hoặc có thể khiến cho xe hư luôn, không còn sửa chữa được nữa. Vậy, chúng ta có thể coi đó như một tai nạn và yêu cầu bảo hiểm bồi thường hay không?
Phải mua bảo hiểm comprehensive mới được bồi thường khi xe gặp lụt.
Xe có bảo hiểm “ba chiều”?
Ðúng là một tai nạn, nhưng có được bồi thường hay không là tùy từng policy, nghĩa là tùy nội dung hợp đồng mà chúng ta đã ký kết khi mua bảo hiểm. Trước hết, đó phải là bảo hiểm full cover. Nhưng cái chữ Full Cover như nhiều người Việt Nam chúng ta thường dùng lại không có nghĩa như chúng ta thường hiểu. Xin được tóm tắt một chút về bảo hiểm như sau:
-Một chiều: Ðể có được bảo hiểm hợp pháp với giá rẻ nhất, nhiều người chỉ mua bảo hiểm “một chiều” (liability). Khi tai nạn xảy ra, bạn được bảo vệ khi bạn có lỗi. Thay vì tự mình bỏ tiền ra đền cho đối phương thì hãng bảo hiểm của bạn bỏ tiền đền hộ, rồi bạn từ từ đóng trả lại cho bảo hiểm sau. Ngoài trường hợp đó ra thì hãng bảo hiểm không còn trách nhiệm với bạn trong các trường hợp khác. Gọi bảo hiểm một chiều là vì chỉ có đối phương được chiếu cố, còn bạn thì ráng chịu, tự lo.
-Hai chiều: Nếu có nhiều tiền hơn, bạn có thể mua bảo hiểm “hai chiều”. Trong một tai nạn mà bạn có lỗi, thì hãng bảo hiểm thay mặt bạn để đền cho đối phương, và ngược lại cũng lo cho cả xe của bạn nữa. Bởi có chiều đi và có chiều ngược lại, nên một hợp đồng bảo hiểm như thế được gọi là hai chiều, đúng tên tiếng Mỹ của nó là Collision.
Khi va chạm “con nai vàng ngơ ngác”.
-Ba chiều: Nhưng khi bạn đã có thêm Collision, mà xe bị hư hại vì ngập trong nước lụt, bảo hiểm cũng không đền. Muốn được đền, bạn phải có thêm một “chiều” nữa. Ðã có hai chiều – một chiều đi (liability), một chiều lại (collision) thì bây giờ phải gọi cái “chiều” mới này là gì? Chắc là chiều thứ ba? Nghe hơi lạ tai bởi vì chưa thấy ai gọi như vậy bao giờ, nhưng để có một cái tên cho vui thì hãy cứ gọi như vậy. Bằng không, hãy gọi bằng tên chính thức của nó là Comprehensive. Bạn phải có thêm cái Comprehensive này thì mới được đền khi xe bị hư hại vì lụt lội. Nhưng không phải chỉ bảo vệ những ai ở trong vùng lụt lội, Comprehensive còn bao gồm nhiều trường hợp khác như, xe bị mất cắp, bị cháy, bị gạch đá ném trúng, bị phá hoại, hoặc bị trâu bò húc hươu nai húc vào và một số trường hợp tương tự.
Thế nào là Full Cover?
Thông thường khi mua thêm Collision, nhiều người trong cộng đồng mình nghĩ rằng như vậy là đã có “full cover”. Bởi vì cái chữ này chỉ riêng cộng đồng mình dùng, nên có thể gọi đó là một đóng góp “sáng tạo” cho tiếng Mỹ, nhưng nếu chỉ có Collision mà đã gọi là Full Cover thì không đúng. Cũng vì hiểu sai như vậy, nên nhiều người khổ sở đến mất ăn mất ngủ vì cho rằng mình có full cover mà hãng bảo hiểm “ăn gian” không chịu đền bù những mất mát thiệt hại vì bão lụt.
Thực ra, nếu cho rằng “full cover” có nghĩa là bảo hiểm toàn phần, bảo hiểm mọi thứ thì bạn phải có ít là “ba” chiều – Liability (bồi thường cho đối phương), collision (bồi thường cho mình) và comprehension (bồi thường khi bị thiên tai giáng xuống).
Nếu trước nay, bạn vẫn yên trí là xe của mình có “full cover” thì đây là lúc bạn nên lấy giấy tờ bảo hiểm ra kiểm tra lại. Chúng tôi không có ý kiến về việc bạn nên mua bao nhiêu: Một chiều? Hai chiều? Hay ba chiều? Chuyện ấy là tùy hoàn cảnh tài chánh và thói quen lái xe của mỗi người. Với lại, đó là chuyện của những văn phòng Agent. Phạm Ðình có bán bảo hiểm bao giờ đâu mà phải khuyên mua nhiều mua ít. Nếu được khuyên thì chỉ có một lời: Không bao giờ lái một cái xe không có bảo hiểm, bởi vì đó là bất hợp pháp. Ðể được coi là hợp pháp, cái xe phải có bảo hiểm ít là một chiều (liability).
Trở lại chuyện xe ngập nước, trong khi một số người cứ đòi những quyền lợi mình không có, thì lại có những người khác để mất những quyền lợi mà lẽ ra mình được hưởng. Chưa cần nói đến những cái xe đậu trên đường bị lũ lụt tàn phá, ngay khi đang đi đường gặp mưa lớn hoặc bất ngờ gặp lụt giữa đường khiến xe tắt máy, không còn chạy được nữa thì bạn vẫn có thể lập hồ sơ đòi bảo hiểm bồi thường theo điều khoản “comprehensive”.
Khi xe bị cháy.
Ðây cũng là lời khuyên của cơ quan Better Business Bureau gọi tắt là BBB (Cổ Ðộng Kinh Doanh Lành Mạnh) và Insurance Information Institute, gọi tắt là III (Viện Thông Tin Bảo Hiểm) khi thấy số người bỏ quên quyền lợi về bảo hiểm khi gặp thiên tai không phải là ít.
Ông Steve Cox, phát ngôn viên của cơ quan BBB nói trên, cho rằng, “Giới tài xế đã bỏ tiền ra khá nhiều để mua bảo hiểm, nhưng họ rất thường hay quên không chịu lập hồ sơ bồi thường, và họ cũng chẳng biết rằng cái hợp đồng ấy bao gồm những quyền lợi nào.” Vì thế, ông Cox có lời khuyên thiết thực như sau, “Sau khi có một thiên tai như lụt lội xảy ra ở một miền nào đó, thì theo lẽ thường là sẽ có nhiều người lập hồ sơ cùng lúc, điều quan trọng chủ xe cần nhớ phải báo cho bảo hiểm càng sớm càng tốt để có thể được đền bù một cách xứng đáng.”
Bà Carolyn Gorman, phó chủ tịch Viện III, cũng có lời nhận xét, “Mặc dầu luật nhiều tiểu bang không buộc, nhưng nếu còn nợ ngân hàng tiền mua xe, thì có thể ngân hàng sẽ đòi hỏi bạn phải có bảo hiểm Comprehensvive cho đến ngày trả hết tiền nợ xe trong 3 năm hoặc 5 năm nữa.”
Sau đây là một số lời khuyên cụ thể do các chuyên gia bảo vệ giới tiêu thụ đưa ra khi xe của bạn gặp nước lụt:
-Báo cáo thiệt hại với hãng bảo hiểm càng sớm càng tốt, nếu bạn đã mua Comprehensive. Nếu xe không còn tự chạy được nữa, bảo hiểm sẽ cho bạn kéo ngay tới một tiệm sửa xe, và lo việc sửa chữa, cũng như việc thuê mướn xe cho bạn sử dụng, nếu bạn đã có sẵn quyền lợi này trong hợp đồng bảo hiểm.
-Nên nhớ rằng, cũng giống như bảo hiểm Collision, điều khoản Comprehensive có kèm theo số tiền Deductible, nghĩa là phần tiền bạn phải chịu trong chi phí sửa xe. Vượt quá số tiền này thì bảo hiểm sẽ chi trả hết. Mức Deductible bao nhiêu là do chúng ta chọn lựa khi mới mua bảo hiểm. Quy tắc về cách chọn deductible là: Chọn mức Deductible càng cao, thì tiền mua bảo hiểm càng thấp; và ngược lại, mức deductible càng thấp thì tiền mua bảo hiểm càng cao. Tùy bạn!
Phục hồi xe cũ: Salvage Title
Nếu chiếc xe bị thiệt hại quá nhiều vì nước ngập khiến hãng bảo hiểm phải cho “total loss”, bạn sẽ được đền bù một khoản tiền tương đương trị giá cái xe trước ngày xảy ra tai nạn. Bạn có thể dùng số tiền đó, bù thêm một khoản nữa để mua một cái xe mới hơn. Còn cái xác xe cũ thì sao? Trong nhiều trường hợp, cái xác xe cũ sẽ lại được phục hồi. Nghĩa là, nó được mang ra sửa chữa lại, thay thế các bộ phận hư mục, các linh kiện máy móc bị úng nước và chiếc xe lại sẵn sàng lên đường.
Hoặc khi xe bị phá hoại (vandalism).
Nhưng trước khi chiếc xe được lăn bánh một cách hợp pháp, bạn phải tái đăng ký chủ quyền. Khi đó, cơ quan DMV sẽ cấp cho bạn một tờ chủ quyền khác với cái nhãn “Salvage Title”. Ðây là chữ dùng chung cho những xe được phục hồi sau khi đã bị “total loss” vì bất cứ lý do gì, kể cả tai nạn và ngập nước. Cái nhãn “Salvage Title” này sẽ đi với lý lịch cái xe để người mua sau này khỏi bị lầm lẫn. Dĩ nhiên, xe có Salvage Title chẳng còn bao nhiêu giá trị trên thị trường.
Nếu bạn biết xe đã từng bị “total loss” mà vẫn mua, thì OK vì đó là chọn lựa của bạn. Chỉ đáng buồn cho những người mua xe đã từng bị như vậy mà không biết. Thị trường xe cũ không phải là không có những cái “good deal”, thậm chí là “very good deal”, nhưng không bao giờ nên mua một cái xe có Salvage Title vì đã từng bị ngập nước. Rất tiếc thương trường có nhiều mánh khóe, lợi dụng khe hở của pháp luật giữa tiểu bang này với tiểu bang khác để che đậy cái nhãn Salvage Title đó và bán ra cho khách y như một cái xe chưa từng bao giờ bị Total Loss.
Là người mua, chúng ta có cách gì để tự bảo vệ không? Hẹn gặp các bạn với đề tài này trong lần sau.
Phạm Ðình
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728 – 9255. Tel: 714-837-1935. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
