Vũ Quí Hạo Nhiên/Người Việt
Nội trong một ngày, danh tánh tỷ phú Joe Ricketts bỗng nổi lên như cồn trong cuộc tranh cử tổng thống Hoa Kỳ. Nhưng không phải cứ nổi lên là tốt: Tên tuổi Ricketts nổi lên vì một đề nghị phương pháp tấn công Tổng Thống Barack Obama mà sau đó bị phía Mitt Romney bác bỏ và chính Ricketts phải lên tiếng từ khước đề nghị đó.
Tỷ phú Joe Ricketts đi dự Ðại Hội Ðiện Ảnh Quốc Tế Toronto 2010. Tên tuổi ông bỗng nổi như cồn trong cuộc tranh cử tổng thống Hoa Kỳ, vì một đề nghị tấn công Obama mà bị nhiều người lên án, kể cả chính ông. (Hình: Alberto E. Rodriguez/Getty Images)
Câu chuyện là thế nào? Sẽ trở lại sau, nhưng vào hôm Thứ Ba, tên tuổi Ricketts đã nổi lên tại một tiểu bang ở vùng bình nguyên Hoa Kỳ, nơi Super PAC của ông Ricketts giúp đánh bại ứng cử viên của phe Tea Party.
Chuyện Deb Fischer tiểu bang Nebrask
Ðó là cuộc bầu cử sơ bộ tại Nebraska. Ứng cử viên Deb Fischer đảng Cộng Hòa bị phái Tea Party cho là không đủ mức bảo thủ. Toàn thể bộ sậu của phe Tea Party – nào là Club for Growth (đã giúp đánh bại Thượng Nghị Sĩ Richard Lugar tiểu bang Indiana), nào là quỹ tranh cử Senate Conservative Fund của TNS Jim DeMint, cha đỡ đầu của Tea Party, nào là hai PAC lớn của phía cực hữu là Tea Party Express và FreedomWorks – tất cả đều nhảy vào chống bà Fischer và ủng hộ thủ quỹ tiểu bang Don Stenberg. Chỉ có mỗi bà Sarah Palin về phe bà Fischer.
Và có một Super PAC, mang tên Ending Spending Action Fund, đứng ra bênh bà Fischer, chạy $250,000 tiền quảng cáo ủng hộ bà. Con số này lớn gấp đôi số tiền chính bà Fischer chi cho quảng cáo. (Nên nhớ là thị trường quảng cáo ở Nebraska rẻ hơn nhiều so với quận Cam chẳng hạn.)
Kết quả, bà Fischer đánh bại hai ứng cử viên bảo thủ hơn, và giới phân tích chính trị bắt đầu để ý tới Ending Spending Action Fund.
Ending Spending Action Fund là một Super PAC do Joe Ricketts lập ra. Tỷ phú này là người sáng lập công ty giao dịch chứng khoán trên mạng Ameritrades.
Trước đây, con trai ông này, Pete Ricketts ra tranh cử chính ghế này năm 2006, thắng vòng sơ bộ Cộng Hòa, nhưng không thắng được thượng nghị sĩ đương nhiệm lúc đó là Ben Nelson.
Ðó là chuyện hôm Thứ Ba, ở tiểu bang Nebraska.
Chuyện Jeremiah Wright và tranh cử tổng thống
Ðùng một cái, ngày hôm sau, tên tuổi Ricketts và Super PAC Ending Spending Action Fund của ông lại nổi lên lần nữa. Lần này không phải chỉ ở cấp Thượng Viện, mà ở cấp tổng thống.
Một công ty quảng cáo đề nghị tấn công Tổng Thống Obama bằng cách kết nối ông với Mục Sư Jeremiah Wright.
Wright là mục sư quản nhiệm hội thánh Trinity United Church of Christ ở Chicago, là nơi Tổng Thống Obama đi nhà thờ. Wright có những quan điểm trái ngược, chỉ trích chính sách của chính quyền Mỹ, đã đành, nhưng cũng chỉ trích cả quốc gia Mỹ nói chung. Thí dụ, ông này gọi nước Mỹ là “U.S. of KKKA” vì ông cho rằng nước Mỹ là một nước cực kỳ kỳ thị. Ông cũng có lần, thay vì hát “God bless America” (Chúa chúc phúc nước Mỹ) thì hát “God damn America” (Chúa nguyền rủa nước Mỹ).
Năm 2008, Obama đã lên tiếng bác bỏ quan điểm của Wright. Văn phòng tranh cử của John McCain đã làm sẵn một quảng cáo truyền hình tấn công Obama qua trung gian Wright, nhưng sau đó McCain quyết định không dùng quảng cáo đó.
Nay, Fred Davis, từng vận động cho McCain, muốn Ricketts và Ending Spending Action Fund tiếp tục tấn công theo hướng này. Davis viết một bản đề nghị, dài 54 trang, trình bày cả một trận chiến dài hạn, vừa có quảng cáo, vừa có một phát ngôn viên “da đen, lưu loát, bảo thủ” để đối chọi với Obama, vừa có các cuộc thăm dò, với chủ đề chính là: Obama đi nhà thờ chỗ Mục Sư Wright, nên suy nghĩ của Obama là của Wright và do đó không chấp nhận được.
Bản đề nghị 54 trang này bị lộ ra ngoài vào hôm Thứ Tư. Ngay hôm đó, văn phòng tranh cử của Obama lên án đề nghị này là kỳ thị chủng tộc, gán ghép suy nghĩ của một người da đen vào đầu người da đen khác chỉ vì cùng nhà thờ. Bên văn phòng tranh cử của Romney ỡm ờ nói họ sẽ không đi theo đường đó, nhưng chưa lên án đề nghị này. Thế là bên Obama tiếp tục phản công, tố cáo bên Romney là “không đạt được tiêu chuẩn đạo đức do John McCain đặt ra”.
Tới Thứ Năm, Romney lên truyền hình và bác bỏ cách vận động đó, và nói “nếu PAC này tiếp tục theo đường đó thì chúng tôi bác bỏ những việc làm đó”.
Cũng trong ngày Thứ Năm, phát ngôn viên của tỷ phú Joe Ricketts nói đây chỉ là một đề nghị trong hàng chục đề nghị của các công ty quảng cáo, và nói ông Ricketts đã bác bỏ đề nghị này rồi, không hề có ý định dùng nó.
Ricketts là ai?
Ông Ricketts, năm nay 70 tuổi, là một người độc đáo. Hồi trước, ông ghi danh đi bầu theo đảng Dân Chủ. Sau đó, ông đổi qua đảng Cộng Hòa. Rồi ông lại bỏ đảng Cộng Hòa, tự xưng là cử tri độc lập.
Thời thập niên 1970, ông lập công ty giao dịch chứng khoán First Omaha Securities ở Nebraska. Khi Internet nở rộ, ông đổi tên công ty thành Ameritrade và bắt đầu cho khách hàng giao dịch qua Internet. Công ty này sau này sáp nhập với TD Waterhouse và trở thành TD Ameritrade.
Năm 2008, ông lập ra hãng phim American Film Company, với mục đích là làm phim truyện dựa trên lịch sử Hoa Kỳ và làm một cách chính xác, đúng các chi tiết lịch sử. Phim đầu tiên hãng này làm là The Conspirator, về người phụ nữ duy nhất bị truy tố trong vụ ám sát Tổng Thống Lincoln. Phim do Robert Redford đạo diễn và James McAvoy và Robin Wright đóng vai chính.
Tài sản gia đình ông đứng hạng thứ 93 trong danh sách những người Mỹ giàu nhất, theo tạp chí Forbes. Cá nhân một mình ông Joe Ricketts đứng hạng 371, với tài sản trị giá $1 tỷ.
Ông có con trai Pete Ricketts hoạt động trong đảng Cộng Hòa và, như đã nhắc ở trên, ra tranh cử năm 2006, thắng vòng sơ bộ nhưng thua trong tay Nelson.
Gia đình ông là chủ đội baseball Chicago Cubs. Tom Ricketts, con trai ông, là chủ tịch hội đồng quản trị Chicago Cubs. Cũng trong hội đồng quản trị là Pete, một con trai khác, Todd, và một con gái, Laura.
Laura Ricketts là một người tranh đấu cho quyền lợi của người đồng tính. Bà cũng là một người gây quỹ rất nhiều cho Tổng Thống Obama – cho tới nay, bà đã gây quỹ được $500,000 cho Obama.
Trong khi đó, ở Chicago…
Ðội baseball của gia đình Ricketts đang dự định tu bổ sân vận động của đội này, sân Wrigley Field ở Chicago. Quý vị độc giả có ăn kẹo chewing gum “Wrigley” thì nhận ra là sân vận động này mang tên gia đình chủ hãng kẹo chewing gum đó.
Sân Wrigley Field xây từ năm 1914, và là sân vận động cổ xưa thứ nhì trong các sân baseball của MLB, chỉ mới hơn Fenway Park ở Boston có 2 năm.
Gia đình Ricketts muốn tu bổ lại sân này, và vì cái gì có lợi cho đội Cubs là cũng mang lại nhiều tiền thuế cho thành phố, nên gia đình Ricketts muốn thành phố hỗ trợ cho công cuộc tu bổ.
Thị trưởng Chicago đã từng hứa sẽ ủng hộ luật cho phép giảm thuế cho đội Cubs $100 triệu, để dùng tiền đó tu bổ sân vận động.
Mục Sư Jeremiah Wright tại Câu Lạc Bộ Báo Chí Quốc Gia ở Washington D.C. năm 2008. Một đề nghị dùng ông Wright để tấn công Obama khiến tên tuổi Ricketts trở thành nổi tiếng. (Hình: Tim Sloan/AFP/Getty Images)
Nhưng thị trưởng Chicago, ông Rahm Emanuel, cũng là cựu chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc.
Và ông Emanuel nổi giận khi nghe tin gia đình Ricketts định chi $10 triệu vận động chống Tổng Thống Obama với những loại quảng cáo mà ông cho là kỳ thị chủng tộc – báo Washington Post tường thuật như vậy.
Trích lời một phụ tá của Thị Trưởng Emanuel, báo Washington Post cho biết ông cho cuộc vận động này là “đạo đức giả lộ ra mặt” – vì Super PAC của ông Ricketts muốn giới hạn ngân sách nhà nước, trong khi gia đình Ricketts lại muốn thành phố nhịn một cục tiền thuế thật lớn để Ricketts tu bổ sân vận động.
Giận dữ, Thị Trưởng Emanuel tuyệt giao với nhà Ricketts luôn.
“Gia đình Ricketts đã cố liên lạc với thị trưởng, nhưng ông nói ông không muốn nói chuyện với họ hôm nay, ngày mai, hay bất cứ lúc nào trong thời gian tới,” người phụ tá này nói với Washington Post.
Khách quan thì sao?
Nhưng, bỏ qua những khó khăn làm kẹt Romney và gia đình Ricketts, khách quan mà nói thì chiến thuật dùng Mục Sư Wright làm công cụ để tấn công Obama, có hiệu nghiệm không?
Nhiều nhân vật trong đảng Cộng Hòa cho rằng chiến thuật này chắc hẳn sẽ phản tác dụng.
Thời Obama mới ra tranh cử năm 2008, những lời phát ngôn của Mục Sư Wright gây khó khăn cho ông. Ðó là lúc ông đọc bài diễn văn nổi tiếng về vấn đề chủng tộc tại Mỹ, cũng trong bài diễn văn đó ông bác bỏ những suy nghĩ của Mục Sư Wright, và từ đó ông này không đóng vai trò gì trong cuộc tranh cử của Obama nữa.
Tới nay, 4 năm sau, vấn đề Mục Sư Wright không những đã qua đi, nhưng nhiều cuộc thăm dò cho thấy, có thể cử tri Mỹ chưa vừa lòng với cách làm việc của Obama, nhưng họ chuộng cá nhân ông này.
Thăm dò mới nhất của Gallup cho thấy 60% cử tri cho rằng Obama là người dễ ưa hơn Romney.
Vì vậy, những người như cựu Dân Biểu Tom Davis (Cộng Hòa, Virginia – người Việt Nam quen với ông này vì ông quan tâm tới nhân quyền Việt Nam) cho rằng chiến thuật này “có thể hiệu nghiệm khi ông ấy (Obama) còn chưa ai biết, nhưng (nay), cử tri độc lập có thể cho rằng đây là một đòn hạ sách”.
Ông nói tiếp với Washington Post, “Và tất cả (chiến lược chiến thuật) là để bắt cử tri độc lập. Còn ngoài ra, cái gì huy động cử tri phe mình cũng sẽ huy động cử tri phe họ, mà phe họ đông hơn.”
