Diễn tiến một vụ khai phá sản

Luật Sư LyLy Nguyễn

Khi đơn xin khai phá sản (hay khánh tận) do luật sư thay mặt cho thân chủ nộp tới Tòa Khánh Tận Liên Bang tại địa phương thì toàn bộ tình trạng tài chánh của đương đơn tức thời được đặt dưới sự kiểm soát của tòa án. Rất hiếm có ngoại lệ khác, thông thường tòa lãnh trách nhiệm pháp định trong việc kiểm soát tất cả tài sản và nợ nần của người khai ngay khi nhận đơn. Nếu người ấy trả đứt nợ hoặc bán hay tẩu tán đi món tài sản nào sau khi nộp đơn mà không có sự đồng ý của tòa án thì vụ khai sẽ bị tòa bãi bỏ.

Tòa ủy nhiệm ngay một nhân vật có danh xưng “Vị Tín Nhiệm Tòa Khánh Tận (Bankruptcy Trustee)” để nắm quyền điều hành tài sản của người khai. Nhiệm vụ chính của vị này là tìm cách trả tối đa cho các chủ nợ không thế chấp. Vài ngày sau khi nộp đơn, người khai sẽ nhận được phiếu thông báo chỉ định vị tín nhiệm do tòa gởi tới cho biết tên tuổi, địa chỉ và điện thoại cùng liệt kê tất cả các giấy tờ, tài liệu về tiền bạc lẫn tài sản khác phải nộp cho vị này.

Trong các vụ khai theo Chương 7, vị tín nhiệm thường để ý đến số của cải và nợ nần của đương đơn và phân loại những tài sản miễn trừ. Nên lưu ý rằng ông hoặc bà ta càng lấy được nợ nhiều cho chủ nợ bao nhiêu thì càng được trả công nhiều bấy nhiêu. Khi nhận được đơn khai, vị tín nhiệm đọc kỹ rồi căn cứ vào đó để quyết định xem có bao nhiêu món không miễn trừ có thể cho bán đấu giá để trả nợ. Phần đông các người khai không có gì để bán thì vụ khai khánh tận được gọi là “vụ không tài sản (non-asset case)” và ngược lại nếu có nhiều để bán thì vụ khai được gọi là “vụ có tài sản (asset case)”.

Sau đó vị tín nhiệm gởi phiếu thông báo cho các chủ nợ liên hệ biết người mắc nợ đã nộp đơn khai khánh tận. Trong phiếu thông báo này ông hay bà ta sẽ hỏi chủ nợ muốn xin yêu cầu đòi nợ hay không. Với các vụ không tài sản vị tín nhiệm thường khuyên rằng người nợ chẳng có gì để đòi được, tốt hơn hết đừng nhọc công thưa kiện. Ít lâu sau ông hay bà ta sẽ lập một buổi “họp các chủ nợ (creditor’s meeting)”, tại buổi đó người mắc nợ được hỏi vài câu ngắn.

Sau đó vị tín nhiệm bắt đầu xác định các tài sản không miễn trừ để đấu giá bán đi trả cho các chủ nợ. Người khai phải nộp các tài sản không miễn trừ này hoặc có thể mua lại với giá rẻ hay đem các tài sản được miễn trừ có giá trị tương đương ra đổi. Nếu tài sản không miễn trừ đem bán chẳng có giá trị gì hay khó bán thì ông hay bà ta có thể bỏ qua món đó, có nghĩa là người nợ được phép giữ lại.

Trong các vụ khai theo Chương 13, vai trò chính của vị tín nhiệm là đứng ra nhận tiền trả của người mắc nợ và phân phối theo tỷ lệ cho các chủ nợ. Ông hay bà ta được trả công bằng cách giữ lại từ 3% tới 10% tổng số tiền trả nhận được hàng tháng.

Ngoài ra vị tín nhiệm còn có nhiều quyền hành thí dụ như:

(1) Cố vấn và trợ giúp cho người nợ lập được mức chi tiêu mới (tuy nhiên không được cố vấn những vấn đề pháp luật).

(2) Giúp ý kiến thay đổi bản hoạch định chi tiêu nếu cần.

(3) Cho tạm thời hoãn trả hay tìm cách giúp người nợ bắt kịp các kỳ trả nợ còn thiếu.

(4) Tham dự các cuộc định giá tài sản của người nợ, mướn chuyên viên định giá (appraiser) nếu cần.

Trong nhiều trường hợp người phá sản thường nắm được trọn vẹn quyền kiểm soát tài sản của mình nếu giữ được uy tín trả nợ đều đặn không đến nỗi bị vị tín nhiệm kiểm soát quá gay gắt.

Dù khai phá sản dưới bất cứ chương nào người mắc nợ cũng vẫn phải ra hầu tòa ít nhất là một lần, tuy nhiên việc ra tòa khánh tận chỉ là một thủ tục hành chánh chứ không phải là thủ tục xử thưa kiện dù rằng đôi khi hiếm hoi cũng thấy vài vụ xử. Vụ khai khánh tận bắt đầu kể từ lúc tòa nhận đơn và luật “tự động đình chỉ” sẽ có ngay hiệu lực để ngăn các hành động đòi nợ của các chủ nợ.

Nếu khai theo Chương 7 thì vào khoảng 20 tới 40 ngày sau vị tín nhiệm sẽ gởi thư cho các chủ nợ và cả đương đơn đến gặp nhau trong buổi “họp chủ nợ”. Thông thường buổi họp này rất ngắn, chừng 5, 10 phút và dĩ nhiên bắt buộc có sự hiện diện của người nợ. Người này phải tuyên thệ trả lời thành thật các câu hỏi của vị tín nhiệm dựa theo lời khai trong đơn xin hỏi thêm chi tiết về các món tài sản hiện hữu cùng các món nợ đã khai.

Ngoài ra vị tín nhiệm còn có thể chú ý hỏi về các khoản tiền bất thường có thể thâu thập thí dụ như tiền thuế sắp được bồi hoàn nếu có, truy nguyên những khoản tiền lớn vừa trả cho thân nhân hay chủ nợ nào đó và có thể hỏi gặn nếu nghi ngờ có giấu giếm tài sản không miễn trừ có giá trị. Ông hay bà ta cũng sẽ thâu ngay các tài sản không miễn trừ đem bán đấu giá.

Sau khi đã khấu trừ các phí khoản hành chánh số tiền còn lại sẽ được phân chia cho các chủ nợ theo thứ tự ưu tiên pháp định. Sau phần hỏi của vị tín nhiệm đến lượt các chủ nợ hiện diện lần lượt hỏi người nợ có muốn tái xác nhận nợ (reaffirm the debt) có nghĩa là muốn tiếp tục trả sau vụ khai phá sản kết thúc. Chủ nợ cũng có thể hỏi gặn về một vài chi tiết khai trong đơn nếu khác với chi tiết ghi trong đơn vay (credit application). Nhiều khi chủ nợ không hỏi gì hết và cũng không hiện diện trong buổi họp, nhất là các chủ nợ không thế chấp và món nợ đương nhiên được giải.

Hiếm hoi lắm mới có một vụ chủ nợ hỏi gặn người khai. Nếu phát giác có khác biệt về lời khai lương bổng, nợ nần hay những chi tiết quan trọng khác trong đơn vay thì chủ nợ có quyền kiện tội lừa đảo để xin tòa không cho xóa nợ. Chủ nợ cũng có quyền xin tòa cho xử vô hiệu hóa quyền tự động đình chỉ nếu muốn nhất quyết theo đuổi đòi nợ cho kỳ được, thí dụ như nợ tiền vay mua nhà để xin “phát mãi (foreclosure)”.

Những năm trước đây người mắc nợ phải có mặt trong buổi phán quyết xóa nợ (discharge hearing), nhưng sau này số người khai phá sản gia tăng quá nhiều nên ngày nay chỉ có những người chịu tiếp tục trả nợ (reaffirm a debt) mới phải ra tòa. Trong dịp này vị tín nhiệm sẽ cảnh cáo nếu tiếp tục không trả đàng hoàng thì chủ nợ có quyền xiết nợ mà tòa không can thiệp được nữa.

Sau đó ít lâu người khai sẽ nhận được án lệnh của tòa kết thúc vụ khai phá sản theo Chương 7. Trong án lệnh tòa chính thức cho xóa các món nợ không miễn trừ đã được chấp thuận để người khai được làm lại cuộc đời, các chủ nợ và cả vị tín nhiệm không còn có quyền gì đụng tới lương bổng cùng lợi tức tương lai của người được đã được xóa nợ.

Thủ tục xử theo Chương 13 cũng có buổi họp chủ nợ tương tự như Chương 7 do vị tín nhiệm chủ tọa để chấp thuận hay từ chối bản lịch trình trả nợ do người khai đề nghị. Ngoài ra các diễn tiến khác cũng tương tự như khai theo Chương 7 được đề cập ở trên.

Cũng như thường lệ người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật pháp này chỉ hoàn toàn được sử dụng với tính cách thông tin (information) giúp quí độc giả một vài kiến thức tổng quát căn bản về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó nếu có vấn đề liên quan đến luật, quí độc giả vẫn cần phải thảo luận với luật sư chuyên môn về trường hợp của quí vị.

Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở 2009 North Broadway, Santa Ana, CA 92706. Ðiện thoại: (714) 531-7080.