ÐÀ NẴNG (NV) – Hoa Kỳ bắt đầu dự án tẩy rửa chất độc dioxin thường được gọi là chất độc da cam dùng để khai quang các khu đồng cỏ và bụi cây rậm rạp mà quân cộng sản ẩn núp trong thời chiến tranh Việt Nam được phi cơ quân đội Mỹ rải xuống 50 năm trước.
Ðại Sứ David Shear đọc diễn văn trong buổi lễ khởi động dự án tẩy rửa chất độc da cam ở căn cứ quân sự Ðà Nẵng ngày 9 tháng 8, 2012 mà quân đội Mỹ bỏ lại từ thời chiến tranh. (Hình: AP Photo/Maika Elan)
Hóa chất Dioxin, được liên kết với bệnh ung thư cũng như trẻ sơ sinh dị tật, tồn tại ở căn cứ quân sự Mỹ đóng tại phi trường Ðà Nẵng trước đây, sẽ được tẩy rửa đầu tiên trong dự án dự trù ngân khoản $43 triệu USD do chính phủ Hoa Kỳ tài trợ.
“Cả hai nước chúng ta đang di chuyển đất và tiến hành những bước đầu tiên để chôn vùi những di sản của quá khứ. Tôi mong chờ nhiều thành công hơn nữa sẽ tiếp nối trong thời gian tới,” Ðại Sứ Hoa Kỳ David B. Shear nói tại buổi lễ tổ chức ngày Thứ Năm, 9 tháng 8, 2012 ở Ðà Nẵng.
“Trong vài năm tới, các công nhân của dự án sẽ đào xúc đất và trầm tích nhiễm dioxin và vận chuyển đến nơi tập trung để xử lý… để phân hủy dioxin trong đất bị ô nhiễm và làm cho đất đạt các tiêu chuẩn của Việt Nam và Hoa Kỳ về an toàn cho những người dân sống và làm việc tại khu vực này.”
Dự án sẽ kéo dài và hoàn tất trong khoảng 4 năm trên khu vực rộng 19 ha, nơi có các thùng hóa chất da cam tồn trữ trước kia.
Hoa Thịnh Ðốn tìm cách trì hoãn dự án viện lý do cần phải có thêm nhiều khảo cứu khoa học để chứng minh dioxin gây ra các vấn đề sức khỏe cho người Việt Nam. Hoa Kỳ đã cung cấp $60 triệu USD cho các công tác xã hội và phục hồi môi trường từ năm 2007 đến nay. Nhưng đây là lần đầu tiên một ngân khoản trực tiếp dùng để đối phó với dioxin được thiết lập.
Dịp này, ông Shear cho hay Hoa Kỳ cũng đang có kế hoạch lượng định những gì cần phải làm để dọn sạch chất độc da cam ở khu vực phi trường Biên Hòa, một trong các địa điểm chính tồn trữ hóa chất khai quang trong thời chiến tranh.
Dân chúng bị cấm lai vãng tới khu vực tồn trữ chất da cam ở phi trường Ðà Nẵng. Một phần của khu vực là cánh đồng khô, nơi lính Mỹ tồn trữ và trộn các loại thuốc khai quang trước khi đưa lên máy bay. Khu vực nay bị cỏ dại phủ lấp và mùi hóa chất còn ngửi thấy thoang thoảng hôm Thứ Năm.
Khu vực bị nhiễm độc cũng gồm cả các ao hồ và đầm lầy còn thấy những đóa hoa sen mầu hồng rải rác, nơi hóa chất đã ngấm vào lòng đất suốt mấy thập niên qua. Một bức tường xi măng được dựng lên để cách biệt khu vực bị nhiễm độc với các khu vực dân cư lân cận và cũng để ngăn người ta đừng tới câu cá.
Phi cơ Hoa Kỳ đã rải khoảng 75 triệu lít hóa chất da cam và các loại thuộc khai quang khác trong thời gian chiến tranh tại Việt Nam từ 1962 đến 1971, phá hủy chừng 5 triệu ha đồng cỏ và rừng cây.
Vấn đề chất độc da cam tiếp tục ám ảnh mối quan hệ giữa hai nước suốt nhiều thập niên qua. Hà Nội từng đem kiện ở tòa án Mỹ nhưng không đạt kết quả như ý.
Tuy hóa chất còn tồn tại ở khu vực phi trường Ðà Nẵng suốt nhiều năm nhưng viên chức Hoa Kỳ nói rằng một số biện pháp được thi hành những năm gần đây đã tạm thời ngăn được các nguy hiểm đối với sức khỏe con người ở các vùng lân cận.
Một địa điểm, phi trường Phù Cát ở Bình Ðịnh, cũng đã được xác định nhưng một số nơi khác chưa được kết luận đầy đủ. (TN)
