HÀ NỘI (NV) –Trị giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam chỉ sau 3 ngày hoảng loạn từ việc bắt bầu Kiên và tổng giám đốc Ngân Hàng Á Châu đã mất tổng cộng hơn $5 tỉ.
Xe chở hàng trăm bao tải tiền bơm cho các ngân hàng để đối phó khi hàng ngàn người đổ đi rút tiền. (Hình: Facebook)
Giới chuyên gia tài chính cảnh cáo “xì căng đan” có thể biến thành một nguy cơ lớn rộng hại lây cho cả hệ thống ngân hàng tại Việt Nam vốn đầy ngập những món nợ xấu khổng lồ.
Nguyễn Ðức Kiên, 48 tuổi, thường được biết với cái tên Bầu Kiên, thành viên sáng lập và từng là cựu phó chủ tịch Hội Ðồng Quản Trị của Ngân Hàng Á Châu (ACB) cũng như có nhiều cổ phần tại một số ngân hàng khác bị bắt ngày 21 tháng 8, 2012. Ông bị cáo buộc kinh doanh tài chính “bất hợp pháp” (theo điều 159 Luật Hình Sự CSVN) qua hoạt động tại 3 công ty do ông thành lập và cầm đầu.
Sau ông Kiên hai ngày, Lý Xuân Hải, 47 tuổi, tổng giám đốc ACB bị bắt theo với cáo buộc “cố ý làm trái quy định của nhà nước về quản lý kinh tế gây thiệt hại nghiêm trọng,” theo điều 165 của Luật Hình Sự CSVN.
Tội của ông Kiên nhiều lắm chỉ bị 2 năm tù trong khi ông Hải có thể bị đến 20 năm tù.
Tin ông bầu Kiên bị tống giam rúng động cả nước khiến các người có nhiều tiền ký thác ở các ngân hàng, đặc biệt là ACB và những ngân hàng ông có nhiều cổ phần, vội vàng tới rút riền ra, mua vàng hay mua đô la thủ thế. Họ sợ tiền bị mất hay ít nhất bị kẹt. Cả ACB và Ngân Hàng Nhà Nước vội vã lên tiếng trấn an rằng tiền của mọi người an toàn, ai muốn rút đều rút được. Ngân Hàng Nhà Nước đã phải bơm cho ACB và hệ thống ngân hàng thương mại tổng cộng khoảng 18,600 tỉ đồng hay khoảng $900 triệu USD chỉ trong 3 ngày 21, 22 và 23 tháng 8, 2012.
Cổ phiếu trên hai thị trường chứng khoán tại Sài Gòn và Hà Nội đua nhau tuột dốc trong cơn hoảng loạn. Thị trường chứng khoán Sài Gòn mất giá 9% trong hai ngày 21 và 22 tháng 8. Riêng cổ phiếu của ACB tuột dốc mất 20%.
Có vẻ như cơn bão đã lắng xuống nhờ Ngân Hàng Nhà Nước bơm một lượng tiền ứng cứu khổng lồ, người tới rút tiền giảm hẳn. Ngày Thứ Năm, 24 tháng 8, 2012, tin tức cho hay cổ phiếu trên sàn Sài Gòn (VN Index) tăng trị giá được 1.75% nhưng nếu cả tuần lễ cộng lại, hai sàn Sài Gòn và Hà Nội đã mất trị giá tổng cộng $5.62 tỉ USD, theo các con số do công ty đầu tư chứng khoán VietStock nêu ra.
Công ty lượng giá đầu tư tài chính quốc tế Fitch Ratings công bố một bản nhận định nói rằng việc bắt giữ các ông Nguyễn Ðức Kiên và Lý Xuân Hải có thể dẫn đến tác động ngược về niềm tin của các khách hàng ký thác tại ACB cũng như niềm tin tín dụng của ngân hàng.
Ngân hàng ACB, theo các tin tức gần đây, đứng hàng thứ tư trong những ngân hàng có nhiều nợ xấu nhất tại Việt Nam, với khoảng 1,257 ngàn tỉ đồng. Dù sao, con số này có thể còn cao gấp nhiều lần vì chưa chắc là con số thực tế.
Cái nguy nghiêm trọng hơn, người ta cho rằng niềm tin vào hệ thống ngân hàng bị mất đi, thiên hạ đua nhau rút tiền ra khỏi hệ thống ngân hàng thương mại sẽ dẫn đến nguy hiểm cho cả nền kinh tế, một chuyên viên ngân hàng ngoại quốc nói với hãng thông tấn AFP hôm Thứ Năm.
Một chuyên viên khác nói với AFP rằng việc bắt giữ ông bầu Kiên cho thấy biên giới rất mong manh giữa kinh doanh hợp pháp và không hợp pháp ở Việt Nam. Một số bản tin tại Việt Nam bật mí rằng cả 3 cái công ty riêng do ông Nguyễn Ðức Kiên lập ra, tiếng là kinh doanh nhiều ngành khác nhau, nhưng thực chất chỉ là bình phong cho ông mua bán cổ phiếu và dựa vào cái thế và ảnh hưởng của mình để vay tiền cho những vụ đầu tư tài chính, có thể bất hợp pháp.
Ông có liên quan tới những vụ mua bán chứng khoán gian lận “nội gián” hay không? Chưa thấy những tin tức sơ khởi của vụ bắt giữ đề cập. Nhưng ít nhất, khi ông Lý Xuân Hải (tổng giám đốc và cũng là hội viên Hội Ðồng Quản Trị ACB) bị bắt, hiển nhiên phải liên quan đến những số tiền cho ông bầu Kiên vay rất có thể không đúng quy định cấp phát tín dụng.
Roberto Herrera-Lim, giám đốc vùng Á Châu của tập đoàn nghiên cứu Eurasia Group, viết trong một bản tường trình được báo Financial Times kể lại rằng nguyên nhân sâu xa của sự quan ngại của giới đầu tư không chỉ là những gì diễn ra tại ACB. Họ cho rằng sự bắt giữ (hai ông Kiên và Hải) chỉ là báo hiệu đầu tiên của sự tấn công của phe bảo thủ trong đảng nhắm vào ông Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng.
Hết Vinashin, đến Vinalines, tập đoàn điện lực EVN, nay lại đến ACB. Hệ thống ngân hàng đang ôm những khối nợ xấu khổng lồ, có thể mất hẳn, nay với cuộc khủng hoảng đang diễn ra, bộc lộ nhược điểm rất dễ tổn thương. Chỉ cần một biến cố là tất cả lên cơn sốt.
Những người đầu tư chứng khoán tại sàn thị trường chứng khoán Hà Nội ngày 24 tháng 8, 2012 theo dõi tình hình thị trường trong cơn hoảng loạn khiến hầu hết các loại cổ phiếu đều mất giá, đặc biệt là các ngân hàng. (Hình: Hoang Dinh Nam/AFP/GettyImages)
Nợ xấu trong hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam, tùy lúc thấy Ngân Hàng Nhà Nước đưa ra những con số khác xa nhau chỉ với mục đích trấn an dư luận. Khi chỉ có 4%, khi tới 8%, khi tới hơn 10% nhưng một số phân tích gia ngoại quốc tin rằng con số thực phải cao hơn gấp nhiều lần.
Ông Nguyễn Văn Bình, thống đốc Ngân Hàng Nhà Nước, khi ra trả lời chất vấn ở Quốc Hội ngày 21 tháng 8, 2012 than rằng, “Hoạt động thanh tra giám sát của Ngân Hàng Nhà Nước trong nhiều thời gian qua, thậm chí có lúc tê liệt, hiệu quả và tính hiệu lực của hoạt động thanh tra, giám sát hầu như bị bỏ ngỏ thì nó cũng gây ra những hệ lụy đến những ngày hôm nay,” theo bản tường thuật của VNEconomy hôm Thứ Tư. (TN)
