Cao Mỵ Nhân/Người Việt Utah
Một trong số rất ít vị sĩ quan cao cấp phải đi bộ từ Phú Bổn về Tuy Hòa, nhưng tôi thật nhớ rõ ràng, anh tôi, Ðại Tá Cao Văn Ủy, chức vụ cuối cùng là liên đoàn trưởng Ðoàn 2 Biệt Ðộng Quân, trong cuộc triệt thoái cao nguyên mùa Xuân năm 1975, chính là người thầm lặng nhất, khi tôi hỏi anh sau này, từ Úc qua Mỹ năm 1999 rằng anh là một chứng nhân… sống nhất, anh thấy chung quanh anh, trên quốc lộ 21 ấy, tất nhiên không có cấp tướng rồi, thì còn bao nhiêu đại tá tiếp sức ngày đêm, để chia sẻ gian lao cùng với lính, rồi Chudron đất đỏ, về Ðà Rằng cát nổi mơ hồ.
Ðại Tá Cao Văn Ủy cười hòa đồng với tất cả những ai muốn biết thêm, về chuyến lui quân quanh vòng vùng 2 lãnh thổ.
– Cô đã có lần rời nhà chú (là Ba tôi) ở Ban Mê Thuột lên Pleiku, cô có nhớ cái cánh rừng già, lá cây được phủ bụi mù như mặc áo, vô sâu bên tay mặt, và tấm bảng nhỏ, để chữ Phú Bổn, đó là quận lỵ Chudron thời Pháp đấy.
Tới năm 1956, nếu tôi nhớ không lầm, thì Ngô Tổng Thống đã nâng vùng đất đai này lên hàng tỉnh, tỉnh Phú Bổn từ ngọn nguồn phía Tây, chạy ngang, xuống tới quốc lộ 1, thì gặp tỉnh Phú Yên, tức Tuy Hòa, Quốc lộ số 21, xem như một vĩ tuyến nối liền hai trạm Tây Ðông như nêu trên, nó, quốc lộ 21 ấy, được kể song song với hai quốc lộ xẻ ngang đất nước khác, là đường 19 nối từ Pleiku xuống Qui Nhơn, và đường 23 nối từ Ban Mê Thuột xuống Ninh Hòa (ngoài Nha Trang).
– Trên bản đồ thì biết vậy, nhưng ngoài thực tế, và trọng điểm cuộc rút quân đương nêu, bắt đầu và kết thúc làm sao?
– Thì sao không đọc cuộc triệt thoái cao nguyên của Phạm Huấn, ông sĩ quan chiến tranh chính trị đã mở màn cho cuốn phim lịch sử đó lâu nay rồi.
– Thưa anh, Ðại Tá Cao Văn Ủy, tất nhiên là ai cũng đã đọc, thậm chí còn đọc trên nhiều trang báo từ ngay sau cuộc triệt thoái, ngay cả khi quân và dân ta rời phố núi, về duyên hải, từ cái năm 1975 ở trong nước kia, nhưng biết anh hiện diện nơi đoàn người lũ lượt đó, em muốn anh kể lại xem có gì khác lạ không?
– Khác lạ không về phương diện gì? Cô nên nhớ là với 17, 18 năm tù của tôi, Ðại Tá Ủy, tôi đã bị mài mòn trí nhớ, đến nỗi đôi khi muốn có dịp nào, đi lại con đường đó.
– Ðể làm gì?
– Ðể xem thử mình có khóc được không, khóc thế nào, khóc thống thiết hay mắt căng ra, cho lệ chảy thành sông, khổ lắm, hận lắm, tủi lắm. Nói chung thì cường độ đau buồn với tôi lúc này, nó đã tiềm ẩn thành khối băng, lạ lắm, không mừng và không tất cả, không, không, thôi đừng hỏi nữa.
– Tại sao vậy? Lẽ ra anh phải viết lại cho thật rõ.
– À, thì cô cứ nhớ điều này nhé, ông tướng Phạm Tất chỉ huy trưởng Biệt Ðộng Quân của chúng tôi, là người duy nhất trên trực thăng, theo sát đoàn lữ hành di tản, cứ 15 phút lại đậu xuống một lần, để quan sát tình hình, ngay trong ngày đầu, tôi không biết ví như thế nào, bởi vì tiền bạc hay lời hứa thăng thưởng, không cần thiết nữa, chúng tôi chỉ muốn đi mau, đi nhanh để về vùng trời… an nghỉ, phải nói là mệt, mệt đứt hơi ra.
Tôi dẫu đầu đoàn người khổ cực đó, nhìn lại đằng sau, lính và dân lẫn lộn, nhưng sắc áo lính nhiều hơn, con đường vẫn có đoạn còn dấu vết tráng nhựa xa xưa, nhưng nó đã bị bỏ quên lâu rồi, vì không cần thiết lắm, có đoạn cây, dây leo như ở giữa lòng rừng, và mọi người vừa đi, vừa khai phá, giống hệt đoàn thám hiểm khổng lồ.
– Thế anh còn nhớ ai đã đồng hành với anh năm đó, đang ở đây.
– Ðể cô tìm gặp người ta à, tôi đã nói với mọi người hơn một lần là, chúng ta nếu có điều kiện, một là nói rõ hơn, hai là không nói gì hết. Bạn đồng hành của tôi ở đây nhiều lắm, và hồi đó, chết nhiều lắm.
– Nói rõ hơn như thế nào, theo ý anh?
– Lẽ ra phải quay trọn một cuốn phim, suốt thời gian di chuyển đó, nhưng chúng tôi có định đóng phim đâu. Ồ, mà ngoài cô cũng có những cuộc di tản chiến thuật sôi nổi, như từ Huế vô Ðà Nẵng, từ Quảng Ngãi về Chu Lai,. v.v… nhất là trên 21 cây số từ suốt đèo Hải Vân, người ta đã đẩy nhau xuống vực, để có lối thoát nhanh hơn, sao cô không ghi lại, mà hỏi tôi về hành trình bi thảm này.
Ðại Tá Cao Văn Ủy, liên đoàn trưởng Liên Ðoàn 2 Biệt Ðộng Quân, xuất thân từ Khóa 1 sĩ quan Nam Ðịnh, đã từng tham gia tác chiến trên nhiều chiến trường Nam, Bắc… có thời làm chỉ huy trưởng trường Hạ Sĩ Quan Nha Trang, là người đoạt chức vô địch súng trường của toàn quân Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, bên cạnh đó, bạn tôi, võ sư Thiếu Úy Hạ Quốc Huy vô địch súng colt, nên mỗi lần nhắc tên hai vị vô địch, tôi thường kể ra như để không thiếu sót.
Ông là người trong năm vị thuộc Bộ Tham Mưu hành quân sáp chiến, bị bắt ở Phan Rang, khi vừa tan cuộc binh đao. Rồi các vị đó bị tù đày từ lúc chớm mùa… cải tạo, cho tới khi chiến dịch HO được khai thông, anh tôi không đi Mỹ mà ông tới Úc, vì gia đình đã định cư ở đó.
Hơn 20 năm, kể từ năm 1953, tới năm 1975, Ðại Tá Cao Văn Ủy sớm xếp bút nghiên (trường Chu Văn An Hà Nội) theo việc đao cung Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, ông đã sinh nghề, cứ xem như sống và chiến đấu, nhưng không tử nghiệp, kể cả không chết ở chốn lao tù, khổ sai, biệt giam, mà lại chết giữa bầu trời ấm áp nơi cuộc sống đã tạm yên, chỉ vì mũi kim chích vô tình chạm thần kinh tọa.
Ngày ông qua Mỹ thăm họ hàng, và chủ yếu là chiến hữu các cấp binh chủng Biệt Ðộng Quân, ông đã phải chống một cây gậy do bệnh viện X. Úc cấp. Ông nói người ta đang lập hồ sơ giùm ông, để kiện… cái gọi là vô tình làm chân ông suy thoái, nhưng ông nôn nóng gặp lại những vị đã từng đội mũ nâu, và mang huy hiệu cọp rừng nhe răng trên tay áo, ôi, một thời đã yêu, và một thời nhớ mãi…
Nhưng, chẳng còn dịp nào nữa, vì ít lâu sau, đại tá liên đoàn trưởng Liên Ðoàn 2 Biệt Ðộng Quân, anh Ủy của chúng tôi đã trở về cát bụi, con đường quốc lộ 21 hoang hóa, buồn tênh có thể nào một lần trước khi nhắm mắt, anh thấy lại nó trong tâm tư người lính già trên tuổi tác, tai ương, song trẻ mãi cùng hồn thiêng sông núi…
Những người lính có bổn phận hy sinh xương máu để hồn thiêng sông núi linh hiển đến muôn sau.
