BẮC KINH (TH) – Cựu hoàng Norodom Sihanouk từ trần tại Bắc Kinh hôm 15 tháng 10 vì chứng xung tim, thọ 89 tuổi. Ông là hoàng đế Cambodia từ 1941 đến 1955 và sau đó từ 1993 đến 2004 và chỉ thật sự là nhà lãnh đạo đất nước từ 1953 đến 1970 trước khi bị Lon Nol truất phế.
Hoàng thân Norodom Sihanouk (trái), đứng bên Thủ tướng Hun Sen, được dân chúng đón chào khi trở về Phnom Penh năm 1991. (Hình: Asahi Shimbun/Getty Images)
Năm 1993 ông trở lại thành quốc vương, nhưng thoái vị năm 2004, và được coi là vua cha của Cambodia (thái thượng hoàng), nắm giữ một số trách nhiệm cũ trong chế độ quân chủ lập hiến.
Sách kỷ lục Guinness ghi nhận ông là chính trị gia đã đảm nhận nhiều chức vị nhất trên thế giới, bao gồm 2 lần làm vua, 2 lần thái tử, 1 lần chủ tịch nước, 2 lần thủ tướng và một lần quốc trưởng và nhiều chức vụ khác nữa của chính phủ lưu vong Cambodia.
Norodom Sihanouk có một vai trò quan trọng trong chiến tranh Việt Nam. Trên nguyên tắc, ông chủ trương Cambodia trung lập, giữ vị trí bên thứ ba, đứng cả về phía Trung Quốc và Hoa Kỳ.
Nhưng năm 1965, ông đã thỏa thuận cho phép sự hiện diện các căn cứ của Cộng Sản Việt Nam ở phía Đông của Campuchia để nhận viện trợ của Trung Quốc thông qua các cảng Campuchia, và được Trung Quốc đền bù bằng cách mua gạo với giá cao.
Trong thời kỳ 1966-1967, Sihanouk đàn áp nhiều phe phái chính trị ở Cambodia và việc này cùng với các vấn đề đối với Trung Quốc đã làm mất đi thế trung lập.
Ngày 18 tháng 3 năm 1970, trong lúc ông đang ở nước ngoài, thủ tướng chính phủ Lon Nol triệu tập Quốc Hội bỏ phiếu phế truất Sihanouk khỏi vị trí nguyên thủ quốc gia. Ông đến Bắc Kinh và bắt đầu ủng hộ Khmer Đỏ trong cuộc chiến lật đổ chính phủ Lon Nol năm 1975, trở lại thành nguyên thủ quốc gia trên hình thức, nhưng năm sau từ chức vì không đồng ý với chính sách của Khmer Đỏ.
Năm 1979 sau khi quân đội Cộng Sản Việt Nam tấn công Khmer Đỏ Cambodia, ông thành lập chính phủ lưu vong. Đến 1991 các bên ký thỏa thuận hòa giải toàn diện ở Paris và hoàng thân Norodom Sihanouk về nước, tới 1993 lại trở thành quốc vương.
Nhưng giai đoạn này ông chỉ có danh vị không giữ thực quyền và tới 2004 nhường ngôi cho con trai là quốc vương Norodom Sihamoni, rồi lấy lý do sức khỏe qua sống ở Bắc Hàn và Trung Quốc đến khi qua đời. (HC)
