Nguyễn Văn Khanh
Ba tuần lễ vừa qua và 3 tuần lễ sắp tới là khoảng thời gian đầy khó khăn cho cả ông Barack Obama của đảng Dân Chủ và ông Mitt Romney của đảng Cộng Hòa.
Khó khăn đó không chỉ đến bằng cuộc tranh luận tối nay ở Hofstra University tại New York, cũng không chỉ đến bằng cuộc tranh luận cuối cùng diễn ra tối Thứ Hai tuần sau tại Florida, mà đến từ những thắc mắc cử tri Hoa Kỳ đang đặt ra: nên tín nhiệm ai, nên trao chìa khóa mở cửa Tòa Bạch Ốc cho ai?
Thắc mắc đó được thể hiện rõ trên khuôn mặt của 82 cử tri được chọn dự cuộc tranh luận diễn ra dưới hình thức “town hall meeting” – dù chỉ có khoảng 10 hay 15 người có cơ hội được đặt câu hỏi trực tiếp với ứng viên Dân Chủ và Cộng Hòa. Những người được chọn có thể từng ủng hộ đảng Dân Chủ hay tán thành đường lối của đảng Cộng Hòa, nhưng tất cả đều giống nhau ở một điểm: chưa quyết định sẽ dồn phiếu cho ai vào ngày mùng 6 Tháng Mười Một tới đây.
Cũng như khoảng 60 triệu người dân Hoa Kỳ ngồi trước máy truyền hình theo dõi cuộc tranh luận, các câu hỏi của toán cử tri có mặt trong phòng hội của trường Ðại Học Hofstra đặt ra với ông Obama và ông Romney phản ánh các thắc mắc mà người dân Hoa Kỳ đang có. Về đối nội, có thể họ muốn biết 2 ông sẽ làm những gì để cân bằng ngân sách, chính sách giảm thuế của 2 ông ra sao, có cắt giảm khoản khấu trừ mà người mua nhà đang được hưởng hay không, các ông sẽ làm gì để giải quyết giá xăng dầu đang tăng ở mức chóng mặt? Về đối ngoại, cử tri cũng mong hiểu rõ hơn về kế hoạch 2 ông sẽ thực hiện nhằm ngăn chận sự bành trướng của Trung Quốc, các ông sẽ giải quyết vấn đề Iran và Bắc Hàn ra sao, chính sách đó có ngăn cản được ý định chế tạo võ khí nguyên tử mà Bình Nhưỡng cũng như Tehran đang theo đuổi hay không? Họ cũng sẽ thắc mắc về vai trò của Hoa Kỳ đối với viễn ảnh hòa bình Trung Ðông, với cuộc nổi dậy của dân chúng Syria và với mầm mống khủng bố vẫn còn đe dọa an ninh nước Mỹ và thế giới.
Không chỉ phải trả lời thật rõ ràng nhưng điều cử tri muốn biết, hai ông Obama và Romney đều hiểu phải thắng cuộc tranh luận tối nay. Hai tuần lễ trước đây ông Obama đã thua vòng đầu, “không thể để ông Romney tiếp tục ghi bàn thêm được nữa,” theo nhận xét của nhà báo Dan Balz đang viết cho tờ The Washington Post. Về phần ông Romney, “trách nhiệm của ông là không làm mất khí thế tạo được ở Denver cách đây 2 tuần lễ,” như chiến lược gia Cộng Hòa Alan Steiner nói với báo chí chỉ ít phút đồng hồ trước khi cuộc tranh luận bắt đầu.
Cuộc tranh luận tại New York cũng diễn ra trong bối cảnh có khá nhiều tin không mấy thuận lợi cho ông Obama, vị tổng thống đương nhiệm.
Chỉ vài tuần trước đây tất cả các cuộc thăm dò đều cho thấy ông đang dẫn trước từ 4% cho đến 7-8% tổng số phiếu cử tri, nhưng bây giờ số phiếu của ông và số phiếu cử tri nói sẽ bỏ cho ông Romney đang ngang nhau. Cuộc thăm dò của USA Today/Gallup Poll nói mỗi ông có 47% cử tri ủng hộ, một cuộc thăm dò khác do Bloomberg News phổ biến cho hay nếu tính ở cấp toàn quốc ông Obama vẫn đang dẫn nhưng thật khít khao (48%-47%), nhưng ở 12 tiểu bang nằm trong danh sách quyết định thắng bại của cuộc bầu cử năm nay, số phiếu ủng hộ ông Romney đang tăng và tại một số tiểu bang, tăng nhanh tới mức độ không ngờ, đặc biệt là số phiếu của tập thể nữ cử tri ở Virginia và Ohio.
Tại Virginia, ông Romney dẫn đầu với 50% trong khi ông Obama được có 45%, ở Ohio ông Romney có 50% nữ cử tri ủng hộ, ông Obama chỉ có 44%. Ðặc biệt những phụ nữ đã lập gia đình đang cư ngụ tại Ohio nói rằng họ không quên ông Obama là người bỏ tiền cứu nguy kỹ nghệ xe hơi giúp hơn 200,000 công nhân có việc làm, nhưng 51% cho biết dựa vào những điều ông Romney trình bày, họ tin ông sẽ giải quyết tình trạng kinh tế hay hơn những chính sách ông Obama đã thực hiện.
Những điều đó chứng tỏ cuộc tranh luận sắp sửa bắt đầu giữ vị trí quan trọng cho cuộc bầu chọn tổng thống năm nay.
Phía ông Obama cho biết “đã sẵn sàng,” bà phụ tá Trưởng Ban Vận Ðộng Tranh Cử Stefanie Cutter hứa hẹn “mọi người sẽ nhìn thấy một ông Obama hoàn toàn khác (với ông Obama đã thấy ở cuộc tranh luận tại Denver).”
Bên ông Romney, ông Cố Vấn Neil Newhouse cũng đưa ra lời phát biểu tương tự, bảo thêm ông Romney nóng lòng chờ đến giờ tranh luận với đối thủ Obama “để cử tri Hoa Kỳ biết sự khác biệt giữa con đường quốc gia phải đi và sẽ đến mà ông Romney đã vạch ra.”
