SIOUX FALLS, South Dakota (AP) – Cựu Thượng Nghị Sĩ George S. McGovern của tiểu bang South Dakota, một chính trị gia cấp tiến của đảng Dân Chủ từng lên tiếng chống cuộc chiến Việt Nam và sau đó bị thua ứng cử viên Richard Nixon của đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử tổng thống năm 1972, vừa qua đời hôm Chủ Nhật, thọ 90 tuổi.
Cựu thượng nghị sĩ và ứng cử viên tổng thống đảng Dân Chủ, ông George McGovern, vừa qua đời, thọ 90 tuổi. (Hình: Cliff Owen-Pool/Getty Images)
Ông Steve Hildebrand, phát ngôn viên của gia đình ông McGovern, nói với hãng thông tấn AP qua điện thoại rằng vị cựu thượng nghị sĩ qua đời lúc 5 giờ 15 phút sáng tại một bệnh viện chờ chết ở Sioux Falls, South Dakota, trước sự chứng kiến của gia đình và bạn bè thân thuộc lâu năm.
“Chúng tôi rất có phước được biết rằng người cha chúng tôi đã sống một cuộc đời dài, đầy thành công, nhất là đạt được ước mơ lo cho người nghèo đói, là tiếng nói cho hàng triệu người bị đàn áp và đấu tranh cho hòa bình. Ông vẫn tiếp tục đọc diễn văn, viết và cố vấn cho nhiều người cho tới ngày sinh nhật lần thứ 90 của ông, được tổ chức vào mùa Hè vừa qua,” một thông báo của gia đình, do ông Hildebrand đưa ra, viết như vậy.
Là một phi công nhiều thành tích của Thế Chiến 2, ông McGovern từng nói ông ghét chiến tranh sau khi tham gia chiến tranh. Trong cuộc đua với ông Richard Nixon vào Tòa Bạch Ốc, ông McGovern hứa sẽ chấm dứt cuộc chiến Việt Nam và cắt giảm chi phí quân sự. Ông lập ra chương trình “Food for Peace” và tin rằng Hoa Kỳ nên tiếp cận nhiều hơn với các quốc gia cựu thành viên của Liên Xô.
Cử tri đi bầu năm 1972 biết vụ đảng Cộng Hòa nghe lén ở khách sạn Watergate, nhưng các chi tiết quan trọng chỉ được phơi bày sau khi cuộc bầu cử kết thúc. TNS McGovern cố gắng đưa vụ ông Nixon nghe lén kế hoạch của đảng Dân Chủ tại khách sạn ở Washington, DC, gọi ông Nixon là tổng thống tham nhũng nhất trong lịch sử, nhưng vẫn không đủ sức ngăn chặn vị ứng cử viên đảng Cộng Hòa bước vào Tòa Bạch Ốc. Sau khi thắng cử, sự việc mới đổ bể lớn hơn, và ông Nixon quyết định từ chức.
Trong một lần vào năm 2005, ông McGovern nói đùa: “Nếu ứng cứ năm 1974, chắc chắn chúng tôi sẽ thắng cử dễ dàng.”
Ông George Stanley McGovern sinh ra tại một thị trấn nhỏ tên là Avon, ở South Dakota, và là con của một mục sư Tin Lành. Ông học Ðại Học Dakota Wesleyan trong khi đã là một phi công, rồi sau đó tình nguyện vào quân chủng Không Quân Hoa Kỳ, sau khi quân đội Nhật tấn công Trân Châu Cảng, Hawaii.
Sau khi vào Không Quân, ông được điều đến Ý, và lái máy bay B-24. Tháng Mười Hai, 1943, trong một cuộc oanh kích vào thành phố Pilsen, Tiệp Khắc, máy bay của ông bị trúng đạn và cháy. Dù vậy, ông vẫn đưa máy bay đáp xuống an toàn tại một căn cứ bên Anh. Trong chuyến bay cuối cùng, máy bay của ông cũng bị trúng đạn nhiều lần, nhưng ông vẫn đáp xuống an toàn.
Sau khi giải ngũ, ông hoàn tất việc học và tiếp tục học bằng cao học và tiến sĩ khoa học chính trị tại đại học Northwestern University, rồi dạy học tại Ðại Học Dakota Wesleyan. Dù gia đình theo đảng Cộng Hòa, ông McGovern ghi danh theo đảng Dân Chủ.
“Tôi nghĩ, những gì tôi học ở đại học làm tôi thay đổi quan điểm chính trị, chuyển sang đảng Dân Chủ,” ông McGovern nói.
Sau một thời gian hoạt động, ông đắc cử Thượng Viện Mỹ năm 1962 sau khi thắng thượng nghị sĩ đương nhiệm, ông Joe Bottum của đảng Cộng Hòa, với 597 phiếu, và trở thành thượng nghị sĩ thuộc đảng Dân Chủ đầu tiên của South Dakota kể từ năm 1930.
Trong một lần phát biểu trước phiên họp khoáng đại Thượng Viện năm 1963, ông nói rằng cuộc chiến Việt Nam là một cái bẫy ám ảnh Hoa Kỳ, nhưng ít ai để ý. Sau đó, ông bỏ phiếu cho nghị quyết Vịnh Bắc Bộ, cho phép Tổng Thống Lyndon B. Johnson gia tăng sự hiện diện của quân đội Mỹ tại Việt Nam. (Ð.D.)
