Phạm Ðình
Hỏi: Xe của tôi là Corolla đời 2002, và đã thay lốp vài lần. Có người bảo tôi rằng muốn xe chạy tốt thì phải để ý đến PSI của lốp, nhưng tôi không hiểu PSI là gì, và tại sao phải để ý đến nó?
Ðáp: Không nói riêng về xe nào, dù là xe cũ hay xe mới, thì trách nhiệm của tất cả mọi chủ xe là phải để ý đến PSI. Cũng không có người thợ máy nào, dù có lương tâm đến đâu, có thể làm thay chúng ta việc đó. Ðúng vậy! Người thợ máy quen biết có thể nhắc bạn việc thay nhớt bằng cách dán một miếng Sticker lên cửa kính xe. Nhưng không ai có thể thay bạn kiểm tra PSI thường xuyên được. Người bạn nào đó đã nói đúng: PSI ảnh hưởng khá nhiều đến tình trạng vận hành (performance) của xe, khiến xe chạy sóc hay êm, chạy hao xăng hay đỡ xăng. Vậy PSI là gì và để ý đến nó ra sao?
(Hình minh họa: SAEED KHAN/AFP/Getty Images)
PSI là gì?
PSI là chỉ số áp suất của không khí bị nén trong lốp xe, được đo bằng đơn vị Pound trên một Inch vuông (Pounds Per Square Inch). Lời khuyên của người bạn, hiểu một cách bình dân nhất, đó là phải thường xuyên kiểm tra lốp xe xem có đủ hơi không. Không khác gì một trái bóng, nếu được bơm đủ hơi thì bóng phồng, mà thiếu hơi thì bóng xẹp. Nhưng không giống như trái bóng có thể thấy rõ tình trạng phồng xẹp, hoặc như những trái bưởi trái cam ở nhà, đưa tay sờ nắn là biết ngay, chúng ta không thể dùng tay bóp lốp xe hơi để biết PSI thừa thiếu ra sao được, mà phải dùng tới máy đo. Nhưng xin bạn đừng ngại, một cái “máy” như vậy không bao nhiêu tiền, cứ ra tiệm bán Auto Parts, hỏi về một cái Gauge hoặc Meter để đo số PSI trong lốp xe là nhân viên sẽ chỉ cho bạn rất nhiều loại, giá $10 là xài được, đắt lắm cũng chỉ tới $30 là top of the line. Với cái máy, bạn có thể tự mình kiểm tra PSI, mỗi tuần một lần cho bảo đảm, hoặc ít nhất mỗi tháng một lần, để biết lốp phồng hay xẹp, và điều chỉnh ngay khi cần thiết. Ðiều chỉnh ư? Nếu thấy lốp căng quá thì xả bớt hơi, nếu non hơi thì mang xe ra ngoài cây xăng bơm chùa, miễn phí! Ðúng vậy, bơm hơi chứ có phải bơm silicon đâu mà làm khó nhau!
Nhưng tại sao không rước luôn cây bơm về nhà? Ðây là cây bơm, chứ không phải cây xăng, nên xin bạn đừng sợ: Chỉ bỏ ra chừng $100 là có được một máy bơm tốt, gặp lúc ‘on sale’ còn rẻ hơn. Nhà có nhiều xe thì mất chừng $100 mà dùng được mãi mãi quả thực là quá rẻ, quá tiện, đỡ cho bạn được bao nhiêu lần xách xe chạy rông để tìm một chỗ bơm chùa. Nếu định làm như vậy, xin cứ tìm một cái Air Compressor, cửa hàng Auto Parts nào cũng có. Ngoài việc phục vụ lốp xe, Air Compressor có thể dùng để clean bụi, để quét sơn nhà cửa (Nói riêng với các ông: Công việc này là của nội tướng, mấy bả có sai bảo thì hãy làm, phận bạn cứ chu toàn cho mấy cái xe trong nhà cũng đáng đồng tiền bát gạo rồi.)
Làm sao biết PSI nào là đúng?
Khi bơm lốp, hoặc khi kiểm tra lốp, chúng ta phải làm sao cho lốp có đủ hơi, tức là có đủ số PSI cần thiết, không thiếu quá mà cũng không thừa quá, bởi vì cả hai thái cực này đều có thể đưa đến tình trạng hại xe, hư lốp, hao xăng, và nguy hiểm nhất là nổ lốp, gây tai nạn trầm trọng.
Vậy bạn có biết số PSI cần thiết cho xe của mình là bao nhiêu không? Ít người trả lời được câu này. Có trả lời được chăng nữa, cũng ít người dám bảo đảm rằng lốp của mình luôn luôn đủ số cần thiết. Bởi thế mà người ta vẫn thường nói “những cặp giò” của xe hơi là thứ bị lãng quên nhiều nhất cho đến khi gặp một tai nạn vì nổ lốp lúc xe đang lăn bánh thì đã quá muộn, thật là đáng tiếc!
Mà mấy nhà sản xuất cũng chơi khăm: Số PSI họ ghi ở một nơi kín đáo, bình thường chẳng mấy ai để ý, bạn phải mở cửa trước của xe, bên tài xế ngồi, và rất để ý mới đọc được con số ghi trên thành cửa xe. Ngoài ra, số PSI cũng được ghi ngay trên lốp xe, nhưng phải thật để ý mới tìm ra. Hai con số này – ghi trên cửa xe và ghi trên lốp xe – thường ít khi giống nhau, không biết thì thôi mà biết rồi lại càng thêm rắc rối vì không hiểu phải theo số nào mới đúng là PSI cần thiết cho xe và cho lốp. Thực ra cả 2 số đều đúng, nhưng phải được hiểu theo 2 nghĩa khác nhau:
-Con số PSI ghi ở thành cửa xe là chỉ số TỐI ƯU (optimum): Nghĩa là nếu lốp xe được bơm tới con số đó thì xe chạy tốt nhất, có hiệu quả nhất. Cũng có thể hiểu đó là con số tối thiểu, và áp suất hơi trong lốp xe không nên thấp hơn số đó.
-Con số PSI ghi trên lốp xe là chỉ số TỐI ÐA (maximum): Nghĩa là không bao giờ bơm xe lên quá con số này. Lốp xe, theo ước tính của nhà sản xuất, chỉ chịu đựng tới mức này là cùng, bơm căng quá, vượt con số này là không an toàn, có thể dẫn tới nổ lốp.
Thông thường chỉ số ghi ở cửa xe bao giờ cũng nhỏ hơn chỉ số ghi ở lốp xe. Và bạn có thể yên tâm bơm lên tới số đó để xe có thể chạy với năng suất cao nhất. Nhưng nếu ngược đời, bạn lại thấy chỉ số ghi ở cửa xe lớn hơn ở lốp xe thì sao? Tình trạng ngược đời ấy nếu xảy ra, bạn phải theo số ghi ở lốp xe, và hạ giảm đi 10% (không bao giờ bơm tới mức tối đa). Làm như vậy, bạn không có tình trạng tối ưu cho xe chạy, nhưng giữ được an toàn cho bản thân. Hoặc là, bạn phải tìm mua một bộ lốp khác, với chỉ số PSI trên lốp xe cao hơn, để có thể bơm tới mức tối ưu ghi ở thành xe mà vẫn an toàn. Mặc dầu có nhiều chỗ “tối” nhưng người viết hy vọng đoạn này không tối nghĩa đến nỗi làm cho bạn nhức đầu.
Những con số PSI nói trên, nói thực lòng, cũng hơi khó tìm. Một số nhà sản xuất xe lại có thể chơi khăm hơn bằng cách không ghi ra con số đó. Còn trên lốp xe thì phải để ý lắm mới tìm thấy. Chúng tôi có thể đóng góp một ý niệm tổng quát, để từ đó bạn xem xét thêm: Ðó là, với đa số các xe hơi thông thường, xe minivan và mini pickup, PSI tối ưu thường du di trong khoảng từ 27 tới 32 psi. Ðối với các xe lớn hơn, như full size pickup (xe tải lớn, nhưng vẫn là xe tải dùng cho gia đình, chưa phải xe tải công nghiệp), xe SUV, giới bảo trì khuyên nên bơm cao hơn xe thường từ 5 tới 8 psi, để tương ứng với kích thước lớn hơn của lốp xe và sức nặng mà xe phải kéo trên body của nó.
Ðồng thời cũng cần biết rằng, áp lực dồn trên lốp trước khác với áp lực dồn trên lốp sau. Vì thế khi bơm, bạn có thể bơm căng hơn một chút với lốp nào phải mang vác nặng hơn (thường là bánh trước với đầu máy xe). Khi xe phải chở nặng, như thêm người đi chung, có thêm hàng hóa nặng nề, hoặc kéo một xe khác ở đằng sau, đó cũng là lúc bạn phải bơm thêm hơi cho lốp xe sau để giúp cân bằng trọng tải. Tuy nhiên, trong bất cứ trường hợp nào cũng không thể bơm căng hơn con số tối đa ghi ở trên lốp xe. Lần sau, chúng ta sẽ nói về cách chọn lựa xe khi phải thay lốp mới: Có tiêu chuẩn nào không? Hay cứ việc tìm lốp nào rẻ nhất? Hoặc bất cứ cái lốp nào có sẵn trong tiệm sửa xe?
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728-9255. Tel: 714 675 8628 (số mới). Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
