Nguyễn Văn Khanh
Tối nay (Thứ Ba, 12 Tháng Ba 2013), Tổng Thống Hoa Kỳ Barack Obama sẽ đọc bản thông điệp hàng năm trước lưỡng viện Quốc Hội. Theo quy định của hiến pháp, bản thông điệp giúp nhà lãnh đạo quốc gia báo cáo tình trạng của liên bang, đồng thời cũng là dịp để ông trình bày những mục tiêu ông muốn làm trong những năm sắp tới.
Những gì được các viên chức Tòa Bạch Ốc tiết lộ cho thấy Tổng Thống Obama sẽ thông báo “quốc gia vẫn vững mạnh”, nhưng đồng thời sẽ nêu ra một số điểm ông tin có thể “gây trở ngại cho sự phát triển của đất nước”. Những trở ngại đó bao gồm sự bế tắc chính trị giữa 2 đảng Dân Chủ-Cộng Hòa trong việc giải quyết các vấn đề liên quan tới ngân sách -từ chuyện cắt giảm chi tiêu cho tới nợ trần, đồng thời cũng dùng bản thông điệp để trình bày kế hoạch ông sẽ thực hiện ở Afghanistan trước khi người lính Mỹ cuối cùng rời khỏi chiến trường vào năm 2014.
Về đối nội, bản thông điệp sẽ đưa ra những chi tiết rõ ràng hơn về chính sách ông muốn thực hiện ở nhiệm kỳ thứ nhì, trong đó bao gồm những đề nghị để kiểm soát súng ống và kế hoạch giải quyết tình trạng di trú cho hơn 10 triệu người đang cư ngụ bất hợp pháp trên đất Mỹ. Nói chung, bản thông điệp hàng năm ông Obama sẽ đọc tối nay đưa ra những kế hoạch cụ thể, “để thực hiện những gì ông đã nói tới trong bài diễn văn tuyên thệ nhậm chức ông mới đọc cách đây 3 tuần lễ”, theo một viên chức thân cận với ông “bắn tiếng” cho báo chí biết vào trưa Thứ Hai, nói thêm “bản thông điệp bắt đầu được soạn thảo ngay sau buổi lễ nhậm chức, đi thật sát với những gì tổng thống đã nói với dân chúng, chỉ khác ở chỗ chi tiết hơn thôi”.
Bằng chứng rõ nhất là chỉ một ngày trước khi tổng thống xuất hiện trước lưỡng viện để đọc bản thông điệp hàng năm, ông Tổng Trưởng Quốc Phòng Leon Panetta loan báo một số quyết định liên quan đến quyền lợi của những binh sĩ đồng tính, và điều này “cũng đã được tổng thống nói đến trong bài diễn văn nhậm chức của ông, khi ông nói rằng ông muốn xây dựng một quốc gia thật công bằng, bình đẳng giới tính, không tiếp tục để cho thành phần này được hưởng các điều kiện mà thành phần khác không được hưởng”.
Từ cuối tuần trước, một số chi tiết của bản thông điệp đã được tiết lộ sau cuộc gặp riêng giữa tổng thống và các vị dân biểu cùng đảng với ông.
Sau cuộc gặp kéo dài 45 phút đồng hồ ở Tòa Bạch Ốc hồi trưa Thứ Năm, văn phòng bà chủ tịch khối thiểu số Nancy Pelosi cho hay “mục tiêu quan trọng nhất tổng thống nhắm tới cho nhiệm kỳ thứ nhì vẫn là phát triển kinh tế, tạo công ăn việc làm vững chắc cho dân chúng”. Một phụ tá cao cấp của bà Pelosi kể lại “muốn đạt được điều này, tổng thống cần sự ủng hộ của Quốc Hội để cải tiến giáo dục, cắt giảm ngân sách sao cho thật đúng để không gây ảnh hưởng tới sự phát triển về kinh tế, ngoài ra ông cũng muốn hoàn tất những kế hoạch liên quan đến chính sách năng lượng ông đã đưa ra cách đây 4 năm”. Ðiều quan trọng nhất “Ông không muốn thấy thành phần nghèo, trung lưu và những người đã về hưu bị ảnh hưởng vì những điều ông muốn làm”.
Ðương nhiên, những gì ông Obama đưa ra sẽ được sự ủng hộ của các vị dân cử Dân Chủ, nhưng không đảm bảo sẽ được phía dân cử Cộng Hòa ủng hộ. Dẫn chứng vẫn thường được nói tới là 2 bên đều muốn cắt giảm chi tiêu để tránh bớt nợ nần, nhưng đường hướng của cánh Dân Chủ và Cộng Hòa khác biệt nhau quá xá, tới mức “khó có thể tương nhượng”, như những đồn đãi ghi nhận được từ hành lang Quốc Hội. Cách biệt như thế nào? Phía Cộng Hòa đưa đề nghị cắt giảm ngân sách bằng cách cứ vay thêm 1 đồng để chi tiêu thì phải cắt bớt 1 đồng, bên Dân Chủ muốn vừa cắt giảm ngân sách vừa tăng thuế -đánh vào thành phần có mức thu nhập cao và giảm bớt khấu trừ dành cho các công ty thương mại. Ngoài ra, hành pháp cũng muốn quyền được vay nợ là quyền của tổng thống, không bắt buộc phải được sự chấp thuận của Quốc Hội.
Chỉ riêng các khác biệt này không thôi đã đủ đưa quốc gia tới chỗ bế tắc, nên trong bài nói chuyện ở Minnesota hồi tuần trước Tổng Thống Obama nói rằng “Tôi đã sẵn sàng để đưa ra một giải pháp giải quyết vấn đề này, không thể tiếp tục để đất nước cứ mỗi 2 tuần, 2 tháng hay mỗi 6 tháng lại phải đối phó với khó khăn”, ám chỉ việc đảng Cộng Hòa đang tìm cách kéo dài thời gian bằng cách cứ gia hạn vài tháng một thay vì cùng phía Dân Chủ “giải quyết một lần cho xong những khó khăn về ngân sách”, theo giải thích của ông David Axelrod, một trong những cố vấn chính trị của Tổng Thống Obama.
“Tôi tin ông Obama đang nắm lợi thế”, chiến lược gia độc lập Martha Connelly của Virginia nhận xét. “Bất kể chúng ta nhìn dưới góc cạnh nào thì cũng phải công nhận ông Obama thắng lớn trong cuộc bầu cử, điều đó xác định ông được sự ủng hộ của dân chúng, hay nói đúng hơn là cử tri tín nhiệm ông”. Bà bảo thêm khi được cử tri “tín nhiệm”, điều đó có nghĩa là những gì đảng Cộng Hòa đã đưa ra trong cuộc tranh cử nhằm đánh bật ông Obama ra khỏi Tòa Bạch Ốc đều “không ăn khách”, kể cả chuyện đảng Cộng Hòa nói kinh tế vẫn đang gặp khó khăn, chính sách kích cầu ông Obama đưa ra không đem lại kết quả vững chắc, lẫn chuyện chỉ trích ông là vị nguyên thủ chỉ biết tiêu tiền, đẩy nước Mỹ vào chỗ nợ nần.
“Chưa hẳn ông Obama đang ở thế thượng phong” là nhận xét của ông Tony Fratto, từng giữ vai trò phụ tá tổng thống dưới thời George W. Bush. “Những năm ở nhiệm kỳ đầu tiên ông Obama đổ lỗi cho hết người này đến người khác, bây giờ ông ta không còn lý do gì để đổ lỗi cho ai được cả. Nền kinh tế nước Mỹ ngày nay lên hay xuống, thành công hay thất bại là ở những quyết định ông ta đưa ra” và cử tri Hoa Kỳ “trông chờ xem chính sách kinh tế của ông trong 4 năm tới sẽ như thế nào, chờ xem ông sẽ đưa ra những kế hoạch gì để giải quyết tình trạng thất nghiệp và kinh tế”.
Với ông Fratto, mức thất nghiệp vẫn đứng ở 7.9%, kinh tế chưa thật sự phát triển ở mức vững chắc “là những điều người dân chú ý tới nhiều nhất”, hơn tất cả những gì Tổng Thống Obama đã nói sẽ làm trong nhiệm kỳ thứ nhì. Ông Fratto tin rằng nếu giải quyết được thất nghiệp, thật sự vực được kinh tế quốc gia, “lúc đó ông Obama mới có hậu thuẫn chính trị để làm những điều khác mà ông ta muốn làm”, từ chuyện súng ống cho tới chuyện di dân.
