Rod Lew
Cộng đồng Việt Nam tại Hoa Kỳ đang lớn mạnh, tiếp tục phát triển, nhưng đồng thời đối mặt với một khó khăn, cho dầu là một khó khăn có thể ngăn ngừa: Ung thư phổi.
Ông Rod Lew. (Hình: Tổ chức APPEAL cung cấp)
Thật vậy, người gốc Việt có tỷ lệ ung thư phổi cao nhất trong các sắc dân gốc Á tại Hoa Kỳ.
Nghiên cứu cho thấy, 25% đến 50% đàn ông gốc Việt hút thuốc lá. Mặc dầu tỷ lệ nữ giới gốc Việt hút thuốc thấp hơn rất nhiều (từ dưới 1% đến khoảng 19%) so với đàn ông, số liệu cho thấy, hoặc là thống kê này chưa chính xác, hoặc là phụ nữ gốc Việt có tỷ lệ cao theo định nghĩa “hút thuốc thụ động” (second-hand smoke). Thống kê California Health Interview Survey cho biết có khoảng gần một nửa (47%) phụ nữ Việt sống chung với một người hút thuốc lá.
Tại California, thống kê cho biết, có khoảng 56% người gốc Việt sống trong nhà có khói thuốc lá. Trong khi đó, thống kê trên dân số toàn tiểu bang, con số này chỉ vào khoảng 45%.
Câu hỏi đặt ra: Tại sao lại có quá nhiều người Mỹ gốc Việt hút thuốc, trong khi hút thuốc – một nguyên nhân gây chết người – lại hoàn toàn có thể ngăn chặn được?
Vấn đề văn hóa là yếu tố quan trọng. Tương tự các quốc gia Á Châu khác, người Việt Nam sinh hoạt trong một môi trường mà thuốc lá không bị cấm đoán, thậm chí còn được khuyến khích trong một số nhóm nhỏ. Người Việt Nam thừa nhận văn hóa này, và một tỷ lệ cao trong số người hút thuốc di cư sang Mỹ. Cứ cho là khoảng 70% người Mỹ gốc Á được sinh ra bên ngoài nước Mỹ, rõ ràng là việc khuyến khích các nước Á Châu thay đổi thái độ với thuốc lá có thể ảnh hưởng mạnh đến tỷ lệ hút thuốc trong cộng động Mỹ gốc Á tại đây.
Rõ ràng là chúng ta có thể hy vọng. Việt Nam gần đây ra luật hạn chế tình trạng hút thuốc lá trong nước; và việc bán thuốc lá cho trẻ em dưới 18 tuổi (hay mướn trẻ vị thành niên bán thuốc lá) là vi phạm pháp luật. Ngoài ra, nhà cầm quyền cũng đã ra lệnh cấm mọi hình thức quảng cáo thuốc lá và hút thuốc lá nơi công cộng.
Tôi hy vọng các nỗ lực này không chỉ giảm thiểu tình trạng hút thuốc trong nước mà còn ảnh hưởng tốt đến các cộng đồng gốc Việt tại Hoa Kỳ.
Ðiều quan trọng là phải để ý đến giới trẻ. Nghiên cứu cho thấy, tại Mỹ, gần 100% người ghiền thuốc lá đã hút điếu thuốc đầu tiên khi còn ở tuổi vị thành niên, hoặc vừa thành niên – tức là ở tuổi rất trẻ. Vì vậy, giảm thiểu hoặc ngăn chặn thanh thiếu niên tiếp cận với thuốc lá là điều cần thiết để giảm thiểu tử suất và ngăn ngừa các căn bệnh liên quan đến hút thuốc. Trong vai trò làm cha làm mẹ, chúng ta cần giáo dục trẻ em về sự nguy hiểm của việc ghiền thuốc lá; và quan trọng là hãy làm gương cho con cái bằng cách tự chúng ta không hút thuốc lá.
Người hút thuốc cho rằng bỏ thuốc lá là điều khó làm, nhất là khi các công ty sản xuất thuốc lá thường hay nhắm vào cộng đồng chúng ta. Các công ty này nhận ra rằng, hút thuốc lá là vấn đề văn hóa với người gốc Á, và họ sử dụng kỹ thuật tiếp thị mang tính văn hóa để dụ dỗ thêm người hút thuốc.
Chúng ta không để hình thức văn hóa này – và cả các công ty sản xuất thuốc lá – làm lệch hướng nhận định của chúng ta.
Tôi thành lập tổ chức Asian Pacific Partners for Empowerment, Leadership and Advocacy (APPEAL) cách đây 19 năm để vận động ngăn ngừa thuốc lá trong các cộng đồng Mỹ gốc Á, gốc Pacific Islander và người bản xứ Hawaii. Hồi ấy, tài nguyên dành cho việc vận động chống thuốc lá còn rất hạn chế. Hồi ấy cũng chưa có các phong trào toàn quốc vận động cho các chính sách kiểm soát thuốc lá, bao gồm cả chính sách cấm hút thuốc lá nơi công cộng. Hồi ấy cũng chưa có những vận động để xây dựng sự hiểu biết về tầm nguy hiểm của thuốc lá.
Chúng ta đã đi được một đoạn đường dài. Ngày nay, đất nước này đã có một “network” lớn, tầm vóc toàn quốc, bao gồm nhiều tổ chức đại diện cho các cộng đồng gốc Á, bản xứ Hawaii, cùng hoạt động để phổ biến kiến thức về sự nguy hiểm của thuốc lá.
Bên cạnh đó, chúng ta có những nỗ lực giúp người hút thuốc bỏ thuốc lá. Ðường dây diện thoại giúp người Á Châu bỏ thuốc lá (được vận hành bởi trung tâm Moores Cancer Center thuộc đại học University of California, San Diego) là đường dây miễn phí, có tầm hoạt động toàn quốc, nói các ngôn ngữ Á Châu. Người hút thuốc, thành viên gia đình của người hút thuốc, có thể gọi vào đường dây này để được cung cấp tài liệu hỗ trợ hoặc được giới thiệu đến các chương trình địa phương, hoặc được tư vấn để giúp bỏ thuốc lá. Ngoài ra, người hút thuốc còn được phát miễn phí các loại thuốc dán, đủ dùng trong hai tuần đầu tiên. Ðường dây điện thoại này có bốn ngôn ngữ, Việt Nam, Quảng Ðông, Quan Thoại, và Hàn Quốc. Nếu quý vị hoặc người thân của quý vị cần được giúp đỡ, hãy gọi vào đường dây nói tiếng Việt: 1-800-778-8440.
Ðường đi của chúng ta còn dài. Tất cả chúng ta phải hỗ trợ các chính sách giúp ngăn chặn nạn hút thuốc, để bảo đảm chúng ta được sống trong một cộng đồng không có khói thuốc lá. Tôi mời quý vị tham gia vào network của chúng tôi, mang tên là “APPEAL,” để cùng nhau vận động loại trừ thuốc lá. Ðể biết thêm chi tiết, xin vào trang mạng www.appealforcommunities.org.
Rod Lew là giám đốc điều hành trung tâm Asian Pacific Partners for Empowerment, Advocacy and Leadership (APPEAL). Trung tâm được thành lập năm 1994, có tầm hoạt động toàn quốc, vận động cho công lý xã hội và cho một cộng đồng gốc Á, gốc Pacific Islander, bản xứ Hawaii không hút thuốc lá.
