HỒ SƠ
HÀ TƯỜNG CÁT
Trong lịch sử Hoa Kỳ, Detroit trở nên thành phố lớn nhất phải tuyên bố vỡ nợ hôm Thứ Năm, khi nạp hồ sơ lên tòa liên bang để xin được sự bảo vệ theo Chương 9 của luật phá sản.
Hình chụp hôm Thứ Tư, một ngày trước khi khai phá sản nhìn từ trên không Detroit vẫn hiện ra là một thành phố lớn đẹp, không thể thấy những hình ảnh tàn lụi của đường phố. (Hình: AP/Paul Sanccya)
Việc quản trị điều hành kém qua nhiều thập kỷ cùng với dân số bỏ đi nhiều và thuế thu nhập giảm sút đã làm Detroit đi tới tình trạng mắc nợ hàng tỷ dollars không có khả năng thanh toán.
Thành lập từ 300 năm trước, Detroit, cái nôi của kỹ nghệ xe hơi, đã bành trướng nhanh chóng trong nửa đầu thế kỷ 20 và từng là thành phố đông dân thứ tư ở Hoa Kỳ. Năm 1950, Detroit đã có 1.8 triệu cư dân, hiện nay chỉ còn 700,000, với hàng ngàn cao ốc và nhà cửa bỏ phế, bãi đậu xe hoang vắng, đường phố tối tăm vì cột đèn hư hỏng không được thay thế.
Không ai đồng ý về số tiền nợ của Detroit nhưng theo lời Kevyn D. Orr, quản trị viên khẩn cấp mới được Thống Đốc tiểu bang Michigan, ông Rick Snyder, bổ nhiệm hồi tháng 3 để giải quyết tình trạng tài chính, thì con số này từ $18 tới $20 tỷ.
Thống Đốc Snyder chấp thuận cho Detroit khai phá sản và ông giải thích rằng thành phố không còn khả năng phục vụ dân chúng cũng như hoàn thành nghĩa vụ đối với các trái chủ. Ông nêu lên một số thực trạng:
Thất nghiệp tăng gần gấp 3 kể từ đầu thiên kỷ, lên tới 16% ở khu vực đô thị nghĩa là cao hơn 2 lần so với trung bình toàn quốc.
Án mạng ở mức cao nhất trong 40 năm và từ 20 năm qua Detroit được coi là một trong những thành phố nguy hiểm nhất nước Mỹ.
Trung bình, một cú điện thoại gọi tới cảnh sát phải chờ 58 phút mới được trả lời, so với trung bình toàn quốc là 11 phút, và chỉ 8.7% vụ được giải quyết, toàn quốc 30.5%.
Các đội xe cảnh sát, cứu hỏa, cứu thương đều đã quá cũ.
2/3 đèn đường không sáng
78,000 kiến trúc trong thành phố bỏ hoang.
Theo Thống Đốc Snyder, với dân số hiện nay chỉ bằng 72% so với năm 2000, Detroit không có cách gì để tăng thu nhập cho ngân sách và buộc phải khai phá sản.
Trước Detroit, Jefferson County ở Alabama là cộng đồng đô thị lớn nhất phải khai phá sản năm 2011 khi tiền nợ lên tới $4 tỷ. Stockton, California, với dân số bằng nửa Detroit khai phá sản cuối năm 2012. Trên toàn quốc, hiện nay chỉ có khoảng hơn 60 thành phố, thị trấn, cộng đồng phải nhờ đến sự bảo vệ bởi Chapter 9.
Trong thập niên 1970 New York và Cleveland và trong thập niên 1990 Philadelphia đã là những thành phố đi tới bờ vực phá sản nhưng rồi cuối cùng tìm được giải pháp thay vì phải đi tới tòa án liên bang. Các chuyên gia nhận định rằng cuộc đấu tranh để vượt thoát ra khỏi Chương luật phá sản sẽ rất khó khăn bởi vì vấn đề không giới hạn ở một khoản mục hoặc một thỏa hiệp tài chính, như trường hợp Jefferson County chỉ có một vấn đề chính là hệ thống cống rãnh hư hỏng.
Theo luật, phải chờ một thời gian từ 30 đến 90 ngày để xem Detroit có khả năng thực hiện đủ điều kiện để được bảo vệ bởi Chương 9 luật phá sản hay không, nếu không sẽ buộc phải thi hành thêm một số biện pháp kể cả phát mãi những tài sản. Detroit vẫn còn một diện tích tới rộng 139 dặm vuông phải quản lý, cùng với các nhiệm vụ về y tế và hưu bổng. Để giải quyết những nhu cầu, trong những năm vừa qua không có giải pháp nào khác hơn là vay thêm nợ, bán công trái trong khi không thể giảm chi và như thế nợ nần ngày càng chống chất.
Với thâm hụt ngân sách hàng nặng khoảng gần $400 triệu, toàn bộ dịch vụ công cộng và vấn đề quản trị điều hành kém cỏi còn bị tác động bởi sự thu thập dữ liệu không chính xác , lưu giữ hồ sơ thiếu sót với hệ thống computers cũ kỹ lỗi thời. Báo cáo của quản trị viên tài chính khẩn cấp Kevyn Orr cho bộ ngân khố hôm Thứ Hai nói rằng sau khi đi đến tình trạng phải dùng tiến vay nơi này để tạm thanh toán cho nơi khác, thành phố “đã hết khả năng vay mượn”.
Kế hoạch hồi phục đòi hỏi rất nhiều biện pháp và phải có một thời gian lâu dài. Trong khi đó Detroit vẫn còn chịu một trở lực nặng nề là khó tạo lập thêm được công ăn việc làm và dân chúng, thành phần trung lưu, tiếp tục rời bỏ thành phố đi qua các tiểu bang khác. James E. Spiotto, một chuyên viên về phá sản của các cộng đồng thuộc tổ hợp pháp lý Chapman and Cutler ở Chicago nhấn mạnh rằng: “Ở cuối con đường, phải có một kế hoạch hồi phục được thi hành hiệu quả, nếu không sẽ lặp lại toàn bộ mọi chuyện như ban đầu một lần nữa”.
Một số dân Detroit có tâm lý lạc quan qua kinh nghiệm mới đây của hai đại công ty kỹ nghệ xe hơi Chrysler và General Motors, đã khai phá sản rồi ra khỏi tình trạng ấy và phát triển trở lại. Tuy nhiên các chuyên viên giải thích rằng vỡ nợ của công ty khác với vỡ nợ của thành phố và cách đối phó có nhiều điểm không giống nhau.
Ngoài ra về mặt chính trị, dân chúng Detroit có hơn 80% da đen và là một thành phố mạnh mẽ ủng hộ đảng Dân Chủ. Chính quyền tiểu bang Michigan thuộc đảng Cộng Hòa với thành phần đa số da trắng. Sự hợp tác của tiểu bang, sẽ giúp rất nhiều cho việc giải quyết vấn đề thành phố, không được người ta tin là tích cực. (HC)
