Bác Sĩ Ðặng Trần Hào
Kỳ trước chúng ta đã tìm hiểu thế nào là trúng phong kinh lạc liệt bán thân, không hôn mê. Kỳ này chúng ta đi tìm hiểu trúng phong tạng phủ, tai biến mạch máu não kèm theo hôn mê; mà cơ bắp cơ cứng thì gọi là chứng “Bế thuộc thực”; mà cơ bắp liệt mềm thì gọi là chứng “Thoát thuộc hư.”
Thế nào là tai biến mạch máu não do trúng phong tạng phủ?
Chúng ta cũng nên biết qua về lục phủ, ngũ tạng trong cơ thể con người. Người học hành đông y không thể cố chấp tiểu đề này mà cực đoan nhận thức là phủ có 6 mà tạng chỉ có 5; sự thật thì đây chỉ là cách nói cho phù hợp với lục khí thuộc trời, mà ngũ hành thuộc đất. Thân người có 12 kinh, tương ứng với 12 tạng phủ, tức là hễ có 6 phủ, thì có 6 tạng; nói theo chức năng (Trời) thì phủ có 6, tạng cũng có 6 (có cặp tạng phủ là con đường giao thông toàn thân của khí huyết, thủy hỏa là tam tiêu và tâm bào lạc) tương ứng với lục khí, còn nói theo hình thể thì phủ tạng cũng chỉ có 5 tương ứng với ngũ hành.
Vị trí của lục phủ, ngũ tạng được tự nhiên phân phối không ra ngoài 3 nguyên lý âm dương là tam tài, giao thái, tương đối: bô vị tại lý có 3 là Thương-Trung-Hạ, thì Thương có 3 tạng, trên cùng là phế, giữa là tâm, dưới là tâm bào lạc: đối với Thượng là Hạ có ba phủ, dưới cùng là Ðại Trường, giữa là Bàng Quang, trên là Tam Tiêu: giữa Thượng-Hạ là Trung có 3 cặp tạng phủ, trên là cặp tỳ vị, giữa là cặp Gan Ðởm, và dưới là cặp Thận, Tiểu Trường.
Nói chung, muốn tìm hiểu một cách tường tận tại sao lại có lục phủ, ngũ tạng chúng ta phải đi tìm hiểu về kinh dịch như: Âm-Dương, Tứ Tượng, Bát Quái, v.v… Rồi luận giải ra.
Y Khoa Ðông Phương dưa vào kinh dịch, tạng tượng và trung đồ mà có tạng phủ, thiết tưởng chúng ta cũng nên biết qua trước khi đi vào tìm hiểu về bệnh tật liên quan với lục phủ và ngũ tạng trong cơ thể của chúng ta.
Tai biến mạch máu não kèm theo hôn mê do trúng phong tạng phủ
1. Trúng phong do chứng bế (thực chứng): là thể liệt cứng, cơ thể co quắp, răng nghiến chặt, thở khò khè như vướng đờm, mắt khô và đỏ. Mạch phù, hoạt, sác, hữu lực. Lưỡi khô và đỏ.
Chủ trị: Thanh nhiệt, khu phong, tiêu đờm.
Bài thuốc
Cát căn 9 grs
Câu đằng 9 grs
Bán hạ 9 grs
Hậu Phát 9 grs
Hoàng Kỳ 9 grs
Mạch mông Ðông 9 grs
Long đởm thảo 6 grs
Hoàng liên 6 grs
Trúc lịch 9 grs
Xuyên bối mẫu 9 grs
Hoạt thạch phấn 9 grs
Thảo quyết minh 9 grs
Bạch thược 9 grs
Thạch quyết minh 9 grs
Uất kim 9 grs
Sừng tê giác mài cho uống.
Ðại táo 3 trái
-Cát căn, trúc lịch, hoàng liên, long đởm thảo, thạch quyết minh: Thanh can và tâm nhiệt.
-Câu đằng, bạch thược: Trị cơ thể co quắp, cơ bắp cứng.
-Xuyên bối mấu, bán hạ, hậu phát, hoàng kỳ, mạch môn đông: Tiêu đờm, bổ phế khí và kiện toàn tiêu hóa.
-Uất kim, thảo quyết minh: Thông huyết và bổ gan.
-Ðại táo: Bổ huyết và phối hợp các vị thuốc.
Sừng tê giác: Thanh tâm và gan nhiệt, thư giãn cơ bắp.
Trúng phong do chứng thoát (hư chứng)
Hư chứng thường là do khí huyết suy nhược lâu ngày như mất ngủ, ăn không ngon, chân tay hay bị lạnh, đi đứng yếu, không có lực. tai ù, mắt mờ, miệng đắng và khô, v.v… Bệnh để lâu ngày không có cơ hội chữa trị mà hậu quả gây ra tai biến mạch máu não do chứng thoát (hư chứng).
Bệnh nhân hôn mê, mắt nhắm nghiền, miệng há, chân tay mềm nhũn, tiểu tiện không kiểm soát được, tứ chi lạnh, mặt trắng bệch. Mạch trì và vô lực. Lưỡi trắng và mập.
Chủ trị: Hồi âm và cứu dương.
Toa thuốc
Nhân sâm 16 grs
Phục linh 9 grs
Bạch truật 9 grs
Cam thảo 6 grs
Quế bì 9 grs
Phụ tử 12 grs
Nhục thung dung 9 grs
Ðương quy 12 grs
Xích thược 9 grs
Hoàng kỳ 9 grs
Hồng hoa 9 grs
Ðào nhân 9 grs
Ðịa long 6 grs
Bán hạ 9 grs
Bạch giới tử 9 grs
Can khương 9 grs
Ngũ vị tử 9 grs
Ðại táo 3 trái
-Nhân sâm, phục linh, bạch truật, cam thảo, hoàng kỳ: Bổ tỳ khí, phế khí và thận khí.
-Quế bì, Nhục thung dung, phụ tử: Bổ thận dương và ấm áp toàn thân.
-Ðương quy, xích thược: Bổ huyết và thông huyết.
-Hồng hoa, đào nhân: Loãng huyết và thông huyết.
-Bán hạ, bạch giới tử: Tiêu đờm.
-Ngũ vị tử: Bổ tỳ, kiện toàn tiêu hóa.
-Ðịa long: Chữa liệt người, miệng méo. không nói được.
Với tuổi đời trên 60, không nên ăn uống, thịt rượu vui bạn vui bè quá chén, nhất là tiệc cưới, sinh nhật về chiều và đêm thường hay đưa tới những trường hợp tai biến mạch máu não, mắc dù người đó không bị áp huyết cao, cholesterol hay mỡ cao.
Câu hỏi đặt ra là tại sao? Ðối với Y Khoa Ðông Phương một khi ăn uống thịt rượu quá độ, ảnh hưởng tới tỳ khí và nhất là gan mất quân bình, gây ra gan phong nổi động, đưa khí nghịch lên thượng tiêu và đầu, nhất là thịt rượu chưa kiện toàn tiêu hóa, gây cản trở mạch máu não, thường là nguyên nhân gây ra tai biến mạch máu não đối với những người tuổi đời hơi cao là như vậy.
Ðể đề phòng tai biến mach máu não, chúng ta nên ăn uống nhẹ vào bữa cơm chiều và nhất là có tiệc rượu, cũng chỉ ăn uống nhẹ nhàng để tránh trường hợp can phong thượng nghịch kể trên mà chúng ta không ai muốn xảy ra cho mình.
