HÀ NỘI (NV) – Nên đưa thêm vào Bộ Luật Hình Sự của Việt Nam tội “làm giàu bất hợp pháp” để truy tố những kẻ giàu có bất thường.
Ðó là đề nghị của ông Nguyễn Công Hồng, phó chủ nhiệm Ủy Ban Tư Pháp của Quốc Hội Việt Nam tại “Diễn đàn đối thoại chính sách pháp luật hình sự” do Chương trình Phát Triển Liên Hiệp Quốc (UNDP) phối hợp với “Dự án tăng cường tiếp cận công lý và bảo vệ quyền tại Việt Nam” của Bộ Tư Pháp Việt Nam hồi cuối tuần vừa qua.
Theo ông Hồng, nếu tài sản của một công chức đột nhiên tăng đáng kể so với thu nhập hợp pháp mà không thể giải thích hợp lý về nguồn gốc thì nên xem công chức ấy phạm tội “làm giàu bất hợp pháp” và cần truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ông Hồng cho biết, Bộ Luật Hình Sự Việt Nam chưa có quy định về hành vi làm giàu bất hợp pháp, chưa xem hành vi này là tội phạm. Trong khi Việt Nam đã tham gia Công ước Chống tham nhũng và Ðiều 20 của Công ước này quy định về việc hình sự hóa hành vi làm giàu bất hợp pháp. Do vậy, trong tương lai cần sớm nội luật hóa tinh thần này khi sửa đổi Bộ Luật Hình Sự.
Viên phó chủ nhiệm Ủy Ban Tư Pháp của Quốc Hội Việt Nam khẳng định, nếu xem hành vi làm giàu bất hợp pháp là tội phạm thì đó sẽ là bước đột phá trong phòng ngừa và phát hiện tham nhũng.
Tuy nhiên, theo ông Hồng, muốn buộc tội “làm giàu bất hợp pháp” cần phải sửa đổi cả Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự về trách nhiệm chứng minh tội phạm. Chẳng hạn, phải bổ túc thêm các quy định, yêu cầu người có hành vi phạm tội phải chứng minh nguồn gốc hợp pháp của tài sản bị quy kết là do phạm tội mà có. Quy định áp dụng các kỹ thuật điều tra đặc biệt đối với hành vi tham nhũng như giám sát điện tử, hoạt động chìm và các hình thức giám sát khác.
Thời gian vừa qua, việc bài trừ tham nhũng tại Việt Nam được xem là thiếu hiệu quả. Thậm chí, một số viên chức Việt Nam thú nhận, Việt Nam mới chỉ chống tham nhũng bằng miệng.
Tháng trước, tại một hội thảo về “thực trạng và các giải pháp chống tham nhũng,” do Thanh Tra Chính Phủ Việt Nam tổ chức, những người tham dự hội thảo này nhận định, việc xử lý các vụ án tham nhũng chưa tương xứng với tình hình.
Trong hội thảo vừa kể, nhiều người đồng ý rằng, tham nhũng, lãng phí vẫn diễn ra nghiêm trọng ở tất cả các cấp, các ngành với phạm vi rộng, tính chất phức tạp, gây hậu quả xấu về nhiều mặt, làm dân chúng mất lòng tin vào chính quyền.
Ông Huỳnh Phong Tranh, tổng thanh tra chính phủ Việt Nam, nhìn nhận, chủ trương, chính sách, việc áp dụng quy định pháp luật về phòng, chống tham nhũng chưa sát thực tiễn, thiếu hiệu quả. Số vụ án tham nhũng được phát hiện, xử lý còn thấp, chưa tương xứng với tình hình. Tuy phát giác nhiều vi phạm về kinh tế nhưng thanh tra, kiểm toán còn lúng túng khi xác định hành vi tham nhũng nên xử lý hình sự ít. Việc xét xử các bị cáo tham nhũng chưa nghiêm, hình phạt nhẹ, số bị cáo được hưởng án treo chiếm đến 45%. Chưa kể, số trường hợp bị can phạm các tội tham nhũng được đình chỉ điều tra hoặc miễn trách nhiệm hình sự lên tới gần 30%.
Một phó chủ nhiệm Ủy Ban Tư Pháp của Quốc Hội Việt Nam minh họa thêm về chuyện Việt Nam vẫn đang chống tham nhũng bằng miệng: Năm 2012, số lượng bị can trong các vụ án tham nhũng được Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao ra quyết định đình chỉ điều tra cao gấp ba lần so với các địa phương. Ðáng nói là trong nhiều năm qua, Ủy Ban Tư Pháp của Quốc Hội Việt Nam đã nhiều lần yêu cầu phải xem lại, phải giải thích rõ ràng về thực trạng kỳ lạ này nhưng “mèo vẫn hoàn mèo.”
Một thực tế khác liên quan đến chống tham nhũng tại Việt Nam, đã kéo dài nhiều năm nhưng vẫn nguyên vẹn như cũ là chuyện “tự phát hiện tham nhũng trong từng cơ quan, tổ chức, đơn vị còn rất hạn chế.”
Tham nhũng tràn lan còn vì việc thực hiện yêu cầu “công khai, minh bạch” trong các cơ quan, đơn vị còn hình thức, đối phó. Trách nhiệm của người đứng đầu ở nhiều cơ quan, tổ chức, đơn vị còn nặng về hình thức.
Theo Thanh Tra Chính Phủ Việt Nam, mỗi năm, trung bình chỉ có 282 vụ án tham nhũng và 600 bị can được điều tra, truy tố, xét xử. Trong khi đó, kết quả cuộc khảo sát mới nhất về quan điểm và trải nghiệm của dân chúng đối với tình trạng tham nhũng, do Tổ chức Minh Bạch Quốc Tế (Transparency International) vừa thực hiện tại Việt Nam, cho thấy, 55% dân chúng tin rằng, tham nhũng tại Việt Nam chỉ tăng chứ không giảm.
Cũng theo kết quả từ cuộc khảo sát này, sự bi quan của dân chúng Việt Nam về thực trạng tham nhũng, đang đứng hàng đầu ở khu vực Ðông Nam Á. Niềm tin của những người được khảo sát về hiệu quả của các nỗ lực chống tham nhũng từ phía chính quyền Việt Nam chỉ đạt tỷ lệ 24%, thua Thái Lan (25%), Malaysia (31%), Philippines (41%) và Cambodia (57%). (G.Ð.)
