HÀ NỘI (NV) – Ông Kimihiro Ishikane, vụ trưởng Vụ Hợp Tác Quốc Tế của Nhật vừa thông báo, Nhật tạm ngưng cấp ODA cho Việt Nam vì có dấu hiệu nhận hối lộ trong một dự án liên quan tới ODA của Nhật.
Quyết định vừa kể được công bố trong một cuộc họp song phương để thảo luận về việc phòng ngừa tham nhũng trong các dự án sử dụng ODA.
Tàu cao tốc – một dự án mà Việt Nam bị cho là xỏ mũi, nhấn cho chìm sâu vào nợ. (Hình: Internet)
Theo thông tin trên trang web của Bộ Giao Thông-Vận Tải Việt Nam, Nhật yêu cầu “điều tra, xử lý nghiêm khắc” vụ nhận hối lộ để việc cấp và nhận ODA được dân chúng cả Nhật lẫn Việt “thấu hiểu và ủng hộ.”
Hãng AFP cho biết Nhật sẽ dựa trên nỗ lực điều tra của Việt Nam để xem xét việc cấp lại ODA cho Việt Nam vào cuối tháng này.
ODA là ba chữ viết tắt của Official Development Assistance (hỗ trợ phát triển chính thức). ODA có thể là các khoản cho vay không tính lãi hoặc tính lãi thấp với thời gian vay dài. Ðôi khi ODA là viện trợ. Mục tiêu của ODA là trợ giúp để phát triển kinh tế và nâng cao phúc lợi ở quốc gia nào đó.
Theo một số thống kê, có tới 40% vốn ODA cho các chương trình xây dựng trường học, đường sá, hạ tầng tại Việt Nam bị ăn chặn nhưng những cá nhân có liên quan chỉ bị cảnh cáo. Tại Việt Nam, nhiều năm qua, ODA luôn là một nguồn béo bở để các viên chức từ trung ương đến địa phương xà xẻo, bỏ túi riêng.
Đây là lần thứ hai, Nhật tạm ngưng cấp ODA cho Việt Nam. Nguyên nhân là năm ngoái, sau khi có một số dấu hiệu cho thấy công ty tư vấn giao thông Nhật Bản (Japan Transport Consultants – JTC) đã đưa hối lộ để được chọn làm nhà thầu, tư vấn cho các dự án thực hiện bằng viện trợ của Nhật ở Việt Nam, Indonesia, Uzbekistan, vi phạm luật chống cạnh tranh không lành mạnh của Nhật, các cơ quan bảo vệ pháp luật của Nhật đã mở một cuộc điều tra. Cuối cùng, vào đầu năm nay, ông Tamio Kakinuma, chủ tịch kiêm tổng giám đốc JTC, thú nhận đã đưa hối lộ ở cả ba quốc gia.
Riêng tại Việt Nam, JTC đã hối lộ 80 triệu Yen (khoảng 800 ngàn USD, tương đương 16 tỷ đồng Việt Nam), để được chọn làm nhà thầu đảm trách vai trò tư vấn thực hiện một dự án phát triển đường sắt ở miền Bắc Việt Nam, trị giá 4.2 tỷ Yen.
Sau khi những thông tin liên quan đến vụ đưa hối lộ của JTC được báo giới Nhật loan tải, chính quyền Việt Nam đã “tạm đình chỉ công tác” của hàng chục viên chức, buộc tường trình. Trong số bị buộc tường trình có cả cựu thứ trưởng Bộ Giao Thông-Vận Tải. Ðến đầu tháng trước, công an Việt Nam khởi tố vụ án, tạm giam sáu cá nhân vốn là các viên chức trong lĩnh vực giao thông vận tải.
Mới đây, bộ trưởng Giao Thông-Vận Tải Việt Nam công bố thêm quyết định cách chức ông Nguyễn Ðạt Tường, tổng giám đốc đường sắt Việt Nam với lý do “làm việc không tốt.”
Vụ nhận hối lộ 80 triệu Yen của JTC khiến người ta liên tưởng đến nỗ lực vận động thực hiện “Dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam,” trị giá gần 56 tỷ USD, bị bác hồi 2010.
Hồi tháng 6 năm 2010, sau khi dân chúng, báo giới và các chuyên gia phản đối quyết liệt kế hoạch thực hiện “Dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam” vì bất hợp lý, lãng phí quá lớn, chỉ tạo thêm khoản nơ khổng lồ cho quốc gia, Quốc Hội Việt Nam đã bác bỏ việc thực hiện dự án này, dù dự án cũng được xác định là chủ trương lớn của Ðảng, Nhà nước.
Lúc đó, “Dự án đường sắt cao tốc Hà Nội-Sài Gòn” được xác định là “Dự án chiến lược của đường sắt Việt Nam,” nằm trong quy hoạch phát triển tổng thể đến năm 2020. Theo đó, sẽ xây dựng mới tuyến đường sắt cao tốc Bắc-Nam dài 1,570 km, với 27 ga, ngốn hết 55 tỷ 850 triệu USD. Vào lúc trình dự án, các viên chức ngành giao thông-vận tải đã thuê các doanh nghiệp Nhật và Nam Hàn khảo sát, nghiên cứu lập báo cáo đầu tư.
Trò chuyện với báo giới, ông Lê Như Tiến – một viên chức Quốc Hội Việt Nam, tâm sự, sự hăng hái, nhiệt tình của một số cá nhân hồi 2010 đối với “Dự án đường sắt cao tốc Hà Nội-Sài Gòn” đã từng khiến ông ta thấy nghi ngờ. Ông Tiến tiết lộ thêm rằng, lúc đó các viên chức ngành giao thông-vận tải từng tổ chức đưa một số cá nhân ra nước ngoài tham quan “đường sắt cao tốc” để tìm sự ủng hộ.
Từ khi “Dự án đường sắt cao tốc Hà Nội-Sài Gòn” bị bác, các viên chức ngành giao thông-vận tải Việt Nam đã “chẻ nhỏ” dự án này để quy mô đầu tư có thể chỉ cần thủ tướng Việt Nam phê duyệt, chứ không cần thông qua Quốc Hội.
Theo báo giới Việt Nam, trên thực tế, JTC – công ty Nhật đưa hối lộ để được chọn làm nhà thầu đảm trách công việc tư vấn cho một dự án phát triển đường sắt tại miền Bắc Việt Nam – vốn đã được chọn làm nhà thầu cho… 14 dự án phát triển giao thông! Riêng trong lĩnh vực đường sắt, JTC được chọn làm nhà thầu của 5 dự án.
Sự tích cực của Việt Nam sau scandal JTC được xem là vì Nhật luôn dẫn đầu trong việc cấp ODA cho Việt Nam và hồi 2010, Nhật từng cắt viện trợ do Việt Nam không quyết tâm điều tra vụ nhận hối lộ của PCI – một doanh nghiệp khác của Nhật – để chọn doanh nghiệp này làm nhà thầu đảm trách vai trò tư vấn cho Dự án đại lộ Ðông-Tây ở Sài Gòn. (G.Ð)
