Hỏi:
-Có người nói là giang mai có thể gây ra mù mắt, bể động mạch gây ra chết người, có thật sự như vậy không? Tại sao chỉ “ham vui” một chút mà hậu quả ghê gớm như vậy?
-Tôi là một người đàn ông 56 tuổi, đã từng bị giang mai. Nghe nói bệnh này có thể truyền sang cho con cái, có phải như vậy không? Các triệu chứng của con cái bị lây bệnh là gì? Làm sao để tránh và chữa?
-Nghe nói bệnh giang mai có thể gây ra dị dạng lúc sinh con, hoặc ngay cả khiến con chết trong bụng mẹ. Xin cho biết có đúng như vậy không? Và có cách nào để tránh các hậu quả nguy hiểm này hay không?
Ðáp:
Giang mai trễ là giai đoạn tiếp tục sau giai đoạn giang mai sớm, bao gồm thời kỳ trễ của giang mai tiềm ẩn và giang mai thời kỳ thứ ba (tertiary syphilis). Giang mai tiềm ẩn (latent syphilis) được định nghĩa là tình trạng đã bị nhiễm giang mai nhưng không có triệu chứng, chỉ phát hiện bằng kết quả thử máu, trong khi khám bệnh không thấy gì bất thường cả. Nếu giang mai tiềm ẩn không biết rõ đã kéo dài bao lâu, khi đó nó sẽ được xử lý, điều trị như thời kỳ trễ của giang mai tiềm ẩn.
Giang mai trễ có thể bắt đầu từ năm thứ hai sau khi bị nhiễm bệnh, cũng có thể biểu hiện trễ, đến 25 tới 30 năm sau khi bị nhiễm bệnh. Trong đó, giang mai của hệ thần kinh trung ương thường gặp nhất, khó chẩn đoán và điều trị nhất.
Giang mai giai đoạn ba đặc biệt được biểu hiện bởi các triệu chứng có liên quan đến hệ thần kinh trung ương, hệ tim mạch, da và các mô dưới da.
Sự tiến triển sang giang mai giai đoạn ba xảy ra theo một tỉ lệ chưa được biết rõ lắm. Một số nghiên cứu được thực hiện ở thời kỳ trước khi giang mai được điều trị bằng kháng sinh cho thấy tỉ lệ này có thể cao đến 25-40 phần trăm những người bị nhiễm vi trùng giang mai.
Một trong những biểu hiện điển hình của giang mai trễ là các tổn thương “gummatous syphilis”: Những tổn thương có mật độ như những cục gôm (tẩy) hình tròn, hình thể dị dạng, hoặc những vết loét ở da, có thể rất dị dạng. Vào thời trung cổ (Middle Ages), vì những biến dạng này mà giang mai đã được gọi là “Great Pox” khi so sánh với các vết rỗ nhỏ hơn của “small pox” (đậu mùa, mà những người bị có thể bị những vết rỗ không bao giờ lành trên mặt gọi là “rỗ huê”). Các tổn thương dạng gôm này cũng có thể xảy ra ở xương và các nội tạng khác như ở miệng, mũi, lưỡi, gan, vân vân. Từ khi người ta biết dùng penicillin để trị giang mai, các tổn thương gôm này đã hiếm gặp hơn nhiều. Trừ khi người bệnh không biết để chữa, hoặc cũng cùng bị nhiễm HIV (siđa) cùng với giang mai.
Các tổn thương giang mai trễ cũng có thể xảy ra ở hệ tim mạch với các tổn thương ở các động mạch lớn nhất dẫn vào tim như động mạch chủ lên (ascending thoracic aorta) làm cho động mạch có thể phình ra tạo thành các túi phình (aneurysms-như ruột xe đạp bị “bụng bầu”), gây tổn thương ở các van tim. Nó cũng có thể gây tổn thương các động mạch vành (coronary arteries – là động mạch cung cấp máu cho trái tim), làm hẹp hoặc tắt nghẽn các động mạch này. Các tổn thương tim mạch có thể gây đau ngực, khó thở.
Các tổn thương của hệ thần kinh bao gồm não và tủy sống, một phần như đã kể ở giang mai sớm, có thể gây ra liệt, rối loạn trong việc phối hợp sự vận động của cơ thể, mất cảm giác, mù, thay đổi tính tình, suy sụp các hoạt động tâm thần và bất lực (impotence).
Giang mai bẩm sinh
Phụ nữ (chứ không phải đàn ông) có thai bị giang mai mà không biết và không được điều trị có thể truyền bệnh sang con. Trường hợp này gọi là giang mai bẩm sinh.
Các biểu hiện có thể rất khác nhau: Con có thể chết ngay từ trong bụng mẹ trong khoảng 25 phần trăm các trường hợp, hoặc ngay khi vừa mới được sinh ra trong khoảng 25 đến 30 phần trăm các trường hợp.
Nếu còn sống, con có thể bị nhiều dị tật như bị sưng phù toàn cơ thể và thiếu máu (hydrops fetalis).
Các biểu hiện sớm của giang mai bẩm sinh thường xuất hiện trong vòng khoảng năm tuần đầu sau khi sinh. Ðó có thể là các tổn thương lở loét trên bàn tay, bàn chân, bị sưng gan lách, vàng da, thiếu máu, nghẹt mũi…
Nếu không được chữa trị kịp thời trong vòng ba tháng đầu sau khi sinh, các biểu hiện sớm của giang mai bẩm sinh có thể phát triển thành các dị tật vĩnh viễn như bị ngắn xương hàm, vòm họng bị cao lên quá mức, điếc, sụp xương sống mũi (saddle nose), biến dạng của răng…
Thân mến
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
nguyentranhoang.com
