HÀ NỘI 3-7 (NV) – Không chỉ “quan tâm”, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Việt Nam còn bày tỏ hy vọng điều này sẽ khiến Nhật có điều kiện “đóng góp vào việc xây dựng hòa bình, ổn định trong khu vực”.
Hiến pháp hiện hành của Nhật cấm sử dụng vũ lực để giải quyết các cuộc xung đột, ngoại trừ việc phải phòng vệ. Gần đây, một ủy ban của chính phủ Nhật đã vận động để Nhật “hiểu khác về hiến pháp hiện hành”. Theo đó, Nhật nên “cho phép quân đội giúp đỡ các đồng minh bị tấn công”.
Ông Shinzo Abe, Thủ tướng đương nhiệm tại Nhật muốn Nhật có vai trò lớn hơn trong việc gìn giữ hòa bình thế giới và cứng rắn hơn trước những đe dọa từ Trung Quốc và Bắc Hàn. Cũng vì vậy, ông Abe và những người ủng hộ ông cho rằng cần xóa bỏ các hạn chế vừa kể trong hiến pháp khi cần chiến đấu vì đồng minh trong sứ mạng gìn giữ hòa bình, kể cả khi Nhật không bị tấn công trực tiếp.
Kết quả của cuộc vận động vừa kể đã khiến chính phủ Nhật chính thức quyết định chấp nhận việc diễn giải hiến pháp hiện hành theo hướng, lực lượng tự vệ của Nhật được phép sử dụng “quyền tự vệ tập thể”, vào hôm 1 tháng 7. “Quyền tự vệ tập thể” cho phép lực lượng phòng vệ của Nhật tham chiến ở ngoại quốc để bảo vệ các đồng minh.
Trung Quốc lên tiếng phản đối ngay sau đó. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố, Nhật phải tôn trọng các mối lo ngại về an ninh của các quốc gia láng giềng cũng như không làm tổn hại tới hòa bình và sự ổn định trong khu vực.
Khác với Trung Quốc, ngày 2 tháng 7-2014, Philippines chính thức lên tiếng ủng hộ việc chính phủ Nhật chấp nhận diễn giải hiến pháp theo hướng cho phép lực lượng phòng vệ của Nhật giữ vai trò lớn hơn trong việc bảo vệ an ninh khu vực. Đến ngày 3 tháng 7-2014, tới lượt Việt Nam lên tiếng. Tuy chỉ “quan tâm”, không “ủng hộ” như Philippines, song Việt Nam “bày tỏ hy vọng” giống hệt như Philippines: Nhật sẽ giúp ổn định tình hình trong khu vực.
Tại cuộc họp báo hôm 3 tháng 7, Phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Việt Nam nói thêm rằng, Việt Nam và Nhật đang thu xếp để bàn bạc về việc tiếp tục “thúc đẩy quan hệ song phương” và “trao đổi về các vấn đề quốc tế, khu vực mà hai bên cùng quan tâm”.
Kể từ khi quan hệ Nhật – Trung trở nên căng thẳng vì tranh chấp chủ quyền ở biển Hoa Đông, Nhật đã cũng như đang thực hiện một chuỗi các hoạt động nhằm thắt chặt quan hệ với Việt Nam và các quốc gia khác ở khu vực Đông Nam Á.
Cuối năm ngoái, Nhật đã từng có cuộc gặp lãnh đạo các quốc gia khối ASEAN tại Tokyo. Trước nữa, thủ tướng đương nhiệm của Nhật đã đến thăm toàn bộ các quốc gia trong khối này. Riêng với Việt Nam, Nhật là một trong vài quốc gia công khai chỉ trích Trung Quốc đưa giàn khoan 981 đến thăm dò dầu khí ở quần đảo Hoàng Sa và công khai ủng hộ cách thức Việt Nam “xử lý việc đối đầu với Trung Quốc”.
Đáp lại, Việt Nam liên tục bày tỏ mong muốn thắt chặt quan hệ với Nhật và nhận được sự giúp đỡ nhiều hơn về mọi mặt từ Nhật. Hồi tháng 3 vừa qua, khi đến thăm Nhật, trong bối cảnh Nhật đang vận động để “hiểu khác về hiến pháp hiện hành”, nhằm cho phép lực lượng phòng về Nhật thực hiện “quyền tự vệ tập thể”, ông Trương Tấn Sang, chủ tịch Nhà Nước Việt Nam, tuyên bố Việt Nam ủng hộ Nhật tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình trên thế giới. (G.Đ.)
