Trung Quốc xử chung thân học giả người Uighur đòi ly khai

BẮC KINH, Trung Quốc (AFP) – Một học giả Trung Quốc nổi tiếng, gốc người thiểu số Hồi Giáo Uighur, vừa lãnh bản án tù chung thân hôm Thứ Ba về tội đòi ly khai.

Ông Ilham Tohti là giáo sư đại học. (Hình: Getty Images)

Trong khi đó, Liên Âu bày tỏ sự bất bình về cách đối phó “hoàn toàn không hợp lý” của Bắc Kinh trước các chỉ trích liên quan đến chính sách cai trị tại khu vực Tân Cương.

Khối EU, Mỹ và các nhóm tranh đấu nhân quyền đều đã lên tiếng đòi Trung Quốc phải trả tự do cho ông Ilham Tohti, một nhà tranh đấu ôn hòa cho quyền lợi người thiểu số ở khu vực phía Tây quốc gia này.

Các phân tích gia nói rằng bản án nặng nề khác thường dành cho ông Tohti cho thấy chính quyền Trung Quốc nay muốn chứng tỏ sự cứng rắn với thành phần đối lập và điều này có thể tạo thêm tình trạng căng thẳng.

Người cựu giáo sư đại học này chắc chắn sẽ kháng án sau phiên xử tại thủ phủ Urumqi ở Tân Cương, theo lời luật sư biện hộ Li Fangping.

Ông Tohti, 44 tuổi, cho hay ông “không đồng ý” với bản án nhưng không nói gì thêm trước khi bị dẫn ra khỏi tòa, theo Luật Sư Li. Tòa án cũng nói rằng sẽ “tịch thu toàn bộ” tài sản của ông Tohti.

Bà vợ của ông Tohti kêu khóc trong tòa sau khi bản án được công bố, và sau đó phải có người dìu ra khỏi tòa vì quá đau khổ.

Tân Cương là nơi sinh sống của khoảng 10 triệu người Uighur, nơi trong năm qua đã xảy ra một loạt các vụ tấn công khiến ít nhất 200 người thiệt mạng.

Chính quyền Trung Quốc đổ lỗi cho các nhóm quá khích đòi độc lập cho Tân Cương đã gây ra các vụ tấn công này. Các nhóm tranh đấu cho nhân quyền nói rằng chính sách cai trị hà khắc, cả về kinh tế, chính trị, tôn giáo và văn hóa, đã tạo sự phẫn uất trong người dân Uighur.

Công an bắt giữ ông Tohti hồi Tháng Một sau khi ông chỉ trích phản ứng của chính quyền sau vụ tấn công tự sát bằng xe hồi Tháng Mười trước đó tại Thiên An Môn.

Ông Tohti, người có ba con và dạy đại học ở Bắc Kinh, từng cho hay ông không đòi hỏi để Tân Cương độc lập và được coi là một người có khuynh hướng ôn hòa.

Trong một cuộc phỏng vấn trên mạng năm 2009, ông Tohti cho hay là ông không sợ phải vào tù.

“Trong quốc gia này, với tình trạng hiện nay, người ta có thể bị vào tù vì điều phát biểu, vì điều hành một trang web hay chỉ vì nói ra sự thật. Ðiều đó, đối với tôi, sẽ là một vinh dự. Tôi sẵn sàng đổi cuộc sống mình cho tiếng gọi tự do.” (V.Giang)