Viễn tượng giao thông năm 2050
Lê Mạnh Hùng
Hãy thử tưởng tượng bạn có thể làm một chuyến đi thăm bạn bè trong thành phố bằng xe bus chạy điện, xe hơi tự động và cả xe đạp thuê nữa, tất cả trả tiền một cách dễ dàng không tốn công qua chiếc điện thoại smart phone của bạn. Hãy thử tưởng tượng con đường xa lộ bạn sử dụng biết tự sửa các chỗ bị hư, cắt giảm việc phải chặn đường sửa chữa như hiện nay. Hãy thử tưởng tượng một đường xa lộ báo trước cho xe bạn biết rằng mặt đường bị đóng băng để xe bạn có thể tự chuẩn bị, một bãi đậu xe vừa là nhà máy phát điện mặt trời và những đường cho khách bộ hành dùng động năng của những bước chân biến thành điện năng thắp sáng.
Những cái đó thoạt nghe giống như một câu chuyện khoa học giả tưởng, nhưng trên thực tế rất nhiều những yếu tố trong đó đã hoặc được nghiên cứu trong phòng thí nghiệm hoặc ở trong tình trạng thử nghiệm theo công ty cố vấn kỹ thuật cho Bộ Giao Thông Anh và thành phố Luân Ðôn, Arup.
Ðiều nào thúc đẩy những thay đổi đó theo Arup khi đưa ra một viễn tượng về xa lộ và thành phố của năm 2050 thì đó là vì những thay đổi trong dân số và khối lượng xe lưu hành. Với khối lượng xe hơi lưu hành gia tăng 3% mỗi năm trên toàn thế giới và số dân chúng sống tại các thành thị trên thế giới dự trù chiếm 75% dân số thế giới vào năm 2050 thay vì 50% như hiện nay tất cả chính phủ trên thế giới đều sẽ phải làm sao tìm cách giải quyết tình trạng tắc nghẽn lưu thông càng ngày càng nghiêm trọng so với hiện nay.
Trong phúc trình The Future of Highway, Arup đưa ra một số công trình nghiên cứu giả tưởng bao gồm xe tự động không người lái bằng sợi carbon tự động charge điện vào bình khi chạy vào những khúc đường đặc biệt có hệ thống charge điện tự động qua cảm ứng từ và khi đầy bình chạy qua một khúc đường đặc biệt để trả tiền mua điện; hệ thống chỉ đường báo động cho xe tình trạng đường đóng băng để chiếc xe có thể tự động điều chỉnh bánh xe mở ra những cái gai (có thể thò ra thụt vào như vuốt mèo) nhằm bám đường hơn.
Viễn tượng về xa lộ mới này của Arup được đưa ra sau khi chính phủ Anh cho công bố một chương trình xây dựng xa lộ lớn nhất từ ba mươi năm nay vào hôm Thứ Hai tuần này với một số ngân khoản sơ khởi là 15 tỷ Bảng Anh được dự trù trong ngân sách nhằm cải thiện lưu thông tại những trục lộ chính như các quốc lộ A1 và A303. Khi công bố phúc trình này, Tony Marshall người cầm đầu toán nghiên cứu tại Arup cho biết: “Tại Anh, chính phủ đã tăng một cách đáng kể đầu tư vào hệ thống đường lộ thành ra với chi tiêu cho hạ tầng cơ sở lớn như vậy, cần thiết phải dự phóng trước càng nhiều những tiến bộ kỹ thuật mới càng tốt.”
Phúc trình mô tả chi tiết về những loại kỹ thuật hiện đang được thử nghiệm trên thế giới – mà một phần lớn diễn ra tại Anh tỷ như các nhà nghiên cứu tại các trường đại học Bath, Cardiff và Cambridge đang cho thử nghiệm các loại bê tông xây đường có thể tự hàn những vết nứt qua một loại vi khuẩn đặc biệt làm giảm chi phí bảo trì mặt lộ.
Trong khi đó, sắp tới chính phủ Anh sẽ công bố kết quả một cuộc đấu thầu cho phép ba thành phố thử nghiệm xe hơi không người lái. Mùa Xuân năm tới, thành phố Milton Keynes sẽ bắt đầu một dự án thử nghiệm dùng những xe điện nhỏ không người lái chạy trên vỉa hè nối liền trạm xe lửa và trung tâm thành phố.
Milton Keynes cũng bắt đầu thử nghiệm những lane đường đặc biệt dùng hiệu ứng cảm ứng từ (magnetic induction) để charge điện cho những xe bus chạy điện. Ðây là một kỹ thuật cũng được sử dụng trong giải đua xe hơi chạy điện Formula E.
Theo Nick Reed, chuyên gia cao cấp tại viện nghiên cứu Transport Research Laboratory của Bộ Giao Thông Anh, cho biết: “Trong vòng mười năm tới các đường lộ có triển vọng sẽ thay đổi nhiều hơn nhiều so với những thay đổi trong mười năm qua thế mà những kế hoạch chúng ta làm cho xây dựng hạ tầng cơ sở có khuynh hướng là cho đến 50 năm tới.”
Thành ra có những e ngại là những kế hoạch lập ra sẽ không đáp ứng được những đòi hỏi của kỹ thuật mới.
Một trong những thay đổi chính theo phúc trình của Arup là việc gia tăng sử dụng các ngân hàng dữ liệu và kỹ thuật “máy nói với máy” cho phép các xe du lịch cũng như xe tải có thể phát và nhận những tin tức về tốc độ, thời tiết và những nguy hiểm tiềm tàng.
Sự xuất hiện của các loại xe không người lái có nối vào mạng dự trù sẽ cải thiện được lưu thông vì các xe cộ có thể liên lạc với nhau và di chuyển thành từng nhóm chặt chẽ.
Thế nhưng nhiều người nói rằng việc chuyển sang các loại xe hoàn toàn tự động sẽ khiến cho việc người lái xe trở thành một trò chơi nguy hiểm buộc những xe có người lái này phải tách rời các loại xe khác vào những con đường riêng. Theo ông Reed: “Dần dà, nguy cơ giao thông lớn nhất là con người.”
Thế nhưng phúc trình của Arup nhấn mạnh tuy rằng có những thay đổi to lớn trong kỹ thuật, nhưng thực sự khó có thể tiên đoán một cách chính xác rằng những thay đổi nào sẽ xuất hiện và chúng có được chấp nhận hay không.
