HÀ TƯỜNG CÁT/Người Việt
HOA KỲ – Cần sa sẽ trở thành một món hàng phổ thông khắp nơi, do khuynh hướng muốn hợp pháp hóa cần sa ở nhIều nước trên thế giới hiện nay.
Sau 70 năm được coi là ma túy và bị cấm theo luật lên bang Hoa Kỳ, bây giờ càng ngày càng có nhiều người dân Mỹ muốn hợp pháp hóa cần sa, không những dùng trong y khoa, mà còn cho phép cá nhân công khai sử dụng, hoàn toàn chỉ với mục đích tiêu khiển.
Người ta đồng ý rằng cần sa vừa có lợi ích vừa nguy hại, nhưng chưa thể đồng ý rằng lợi vượt trên hại hay ngược lại, và do đó những tranh luận vẫn còn kéo dài sôi nổi, sẽ chưa hoặc không bao giờ đi đến một kết luận dứt khoát. Vì thế không phải ngẫu nhiên mà trong các số báo mới nhất vừa phát hành giữa tháng này, hai tạp chí Time và National Geographic cùng lúc có những bài phóng sự dài, nói tới sự nghiên cứu khoa học về cần sa.
Tờ Time cho rằng qua nhiều năm cần sa bị cấm và chính quyền ngăn trở công cuộc nghiên cứu, chúng ta không thể nào hiểu rõ sự nguy hiểm hay lợi ích của nó.
Theo National Geographic, cần sa không phải là mới đối với nhân loại. Người ta đào thấy hạt cần sa cháy thành than trong những đống đất lâu đời, 5,000 năm trước ở Siberia. Dân Trung Hoa từ hàng ngàn năm đã dùng cần sa làm thuốc. Ở Mỹ, Tổng Thống George Washington trồng cần sa tại Mount Vernon và trong lịch sử, cần sa không phải sản phẩm bất hợp pháp. Cây đay là một loại cùng họ cần sa, thân cây cung cấp sợi làm giây, dệt bao bố hay dệt vải. Dân miền Bắc Việt Nam vẫn ăn canh rau đay, hoàn toàn không có tác động thần kinh hay gây nghiện.
Từ đầu thế kỷ 20, hầu hết các quốc gia ban hành luật cấm trồng, sản xuất, vận chuyển, bán và lưu giữ cần sa. Trong thập niên 1970, luật của chính quyền liên bang Hoa Kỳ xiết chặt sự hạn chế nghiên cứu cần sa dù là với mục đích khoa học. Tổng Thống Richard Nixon từng nói: “Đây là vũ khí của kẻ thù, Cộng Sản và bọn cánh tả, dùng để hại chúng ta.”
Nhưng những năm gần đây, do nhiều nguyên nhân, thái độ với cần sa dần dần nhẹ nhàng hơn. Hai mươi ba tiểu bang và District of Columbia chấp nhận cần sa được sử dụng hợp pháp trong một số chữa trị y khoa và đa số dân Mỹ tán thành cho phép người lớn tự do dùng cần sa vào mục đích tiêu khiển. Qua trưng cầu ý kiến cử tri, Colorado và Washington là hai tiểu bang đầu tiên hợp pháp hóa sử dụng cần sa. Nhiều quốc gia khác trên thế giới cũng đi theo đường hướng ấy. Uruguay hoàn toàn hợp pháp hóa cần sa. Bồ Đào Nha không còn coi cần sa là bất hợp pháp. Canada, Israel, Hòa Lan có những chương trình sử dụng cần sa trong y khoa. Tại Hoa Kỳ, luật liên bang vẫn cấm cần sa nhưng không còn thi hành gắt gao những biện pháp mâu thuẫn với tiểu bang như trước kia.
Cho đến giữa thế kỷ trước, cần sa chỉ được biết là một dược thảo có tác động đến thần kinh, nhưng khoa học vẫn chưa hiểu bên trong cần sa có cái gì. Bất hợp pháp và hình ảnh không đẹp, ít có khoa học gia đúng đắn nào muốn tiếng tăm của mình bị dính dáng vào việc nghiên cứu cần sa. Nhưng năm 1963, Raphael Mechoulam, một nhà hóa học hữu cơ trẻ tuổi người Do Thái sinh tại Bulgaria, làm việc cho viện Weizmann ở Tel Aviv, quyết tâm đi tìm bí ẩn này. Ông yêu cầu cảnh sát Israel cung cấp cho 5 kg cần sa tịch thâu của một nhóm buôn lậu Lebanon. Sau một thời gian làm việc với nhóm nghiên cứu của mình, Machoulam khám phá ra chất THC (tetrahydrocannabinol), đồng thời với CBD (cannabidiol) hóa chất quan trọng thứ hai trong cần sa không gây tác dụng tâm lý cho con người.
Kết quả tìm kiếm của Mechoulam mở đường cho việc phát hiện những đặc tính y học của cần sa, có hiệu lực chữa trị được nhiều chứng bệnh nan y và đến nay ông vẫn được xem như vị “giáo chủ khoa học cần sa.” Mặc dầu vậy, Mechoulam không tán thành sử dụng cần sa với mục đích tiêu khiển. Theo ông, cần sa không phải là thứ vô thưởng vô phạt, nhất là với thanh thiếu niên, THC sử dụng lâu dài với liều lượng cao có thể làm thay đổi sự phát triển não bộ, đưa đến những ảnh hưởng nguy hại.
Như thế, còn cần thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ về tác động và hậu quả của việc hút cần sa, xã hội không nên vội vã chấp nhận cho phổ biến rộng rãi. Tuy vậy ngày nay “ganja,” cái mùi đặc biệt không thể lầm lẫn của khói cần sa lơ lửng rất lâu trong không khí, càng ngày càng có thể nhận thấy ở nhiều thành phố, từ Amsterdam, Hòa Lan đến San Francisco.
Các giới bênh vực cần sa nói rằng ảnh hưởng của nó kém xa rượu và thuốc lá mỗi năm làm chết 560,000 dân Mỹ. Khác với rượu, cần sa không có chất độc neurotoxin và cũng không giống thuốc lá có rủi ro liên hệ với ung thư phổi, cần sa hầu như không bao giờ mang đến cái chết đột ngột như heroin, ngoại trừ những trường hợp người hút cần sa bị ảnh hưởng thuốc (DUI) lái xe gây tai nạn.
Tờ Time thuật lại trường hợp nữ khoa học gia Yasmin Hurd đang nghiên cứu ảnh hưởng của THC trong sự phát triển não bộ của những con chuột, để hy vọng tìm ra kết luận đối với người. Chất xám trong não của người có tới 86 triệu neurons, một loại tế bào điều khiển các tế bào khác của não bằng quá trình hóa-điện và các tế bào sau này sẽ chuyển mệnh lệnh cho các bộ phận cơ thể thi hành. Người ta chưa hiểu cần sa ảnh hưởng thế nào tới neuron. Trước đây sự hạn chế nghiên cứu của chính quyền khiến cho khó có tìm ra tác hại hay lợi ích y khoa của cần sa, và người ta hy vọng rằng trong tương lai khoa học cần sa sẽ đem lại những kết quả vô cùng hữu ích chưa từng được biết đến.
Bên cạnh tất cả những triển vọng ấy, sự hồi sinh của cần sa hãy còn tạo nên rất nhiều vấn đề về luật pháp, thương mại và xã hội. Dù cho cần sa sẽ không còn là một thứ ma túy mà việc sản xuất và buôn bán đem về lợi nhuận khổng lồ bất hợp pháp cho những tổ chức băng đảng tội ác, thì mậu dịch cần sa vẫn chưa bình thường như các hoạt động kinh doanh khác. Ngay tại Colorado, các ngân hàng hãy còn do dự trong những dịch vụ liên quan đến cần sa, và vì vậy trao đổi bằng tiền mặt là hình thức chủ yếu của ngành thương mại cần sa đang nở rộ. Như thế, theo National Geographic, phương tiện để bảo vệ an ninh cho mình của giới buôn bán cần sa, sẽ không gì khác hơn là … súng! (HC)
