HOUSTON, Texas (NV) – Cuộc tranh luận ở Houston do đài truyền hình CNN điều hợp tối Thứ Năm, 25 Tháng Hai, là cơ hội chót để hai ứng cử viên Marco Rubio và Ted Cruz tìm cách hãm bớt khí thế của ứng cử viên Donald Trump trước ngày bầu cử sơ bộ vào Thứ Ba, 1 Tháng Ba, gọi là “Super Tuesday” (Thứ Ba Siêu Ðẳng).
Năm ứng cử viên tổng thống Cộng Hòa trong cuộc tranh luận, từ trái, Ben Carson, Marco Rubio, Donald Trump, Ted Cruz, và John Kasich. (Hình: Joe Raedle/Getty Images)
Ðây là cuộc tranh luận đầu tiên vắng ứng cử viên Jeb Bush, đã rút lui sau bầu cử South Carolina. Nhưng cựu Tổng Thống George H.W. Bush (Bush bố, 91 tuổi) và phu nhân Barbara hiện diện tại hội trường cùng một số thành viên trong gia đình, theo dõi cuộc tranh luận.
Trong 15 phút đầu nội dung tranh luận xoay quanh vấn đề di dân bất hợp pháp, đề tài mà các đối thủ tương đối dễ dàng tấn công ông Trump. Ông Ted Cruz tỏ lập trường cứng rắn, bác bỏ luận điểm của ông Trump cho rằng có thể cho phép một số di dân bất hợp pháp ở lại, nhưng đây sẽ là một quá trình rất dài. Theo ông Cruz những di dân đó, cũng như di dân bất hợp pháp, chiếm công việc và làm giảm tiền lương của công dân Mỹ. Theo ông sẽ là sai lầm nếu dung thứ họ.
Ông Rubio và ông Cruz đều nêu vấn đề ông Trump đã thuê di dân bất hợp pháp làm việc trong các cơ sở của mình. Ông Cruz còn tố cáo ông Trump thật ra chậm chạp trong vấn đề di dân, ông từng bắt tay với những chính trị gia chủ trương mở cửa biên giới. Ông Trump giải thích rằng, là một doanh gia, ông muốn tạo quan hệ tốt với các chính trị gia ở cả hai đảng trong Quốc Hội và tố giác ông Cruz nên hổ thẹn vì chẳng được một thượng nghị sĩ nào ủng hộ.
Ông Trump bênh vực một cách chừng mực Planned Parenthood dù chủ trương chấm dứt tài trợ liên bang. Theo ông, Planned Parenthood có thể giúp phụ nữ nhiều điều khác chứ không chỉ phá thai. Nhưng lập trường này bị các đối thủ chỉ trích rằng ông Trump không phải là người bảo thủ đích thực.
Ông Trump nhấn mạnh rằng ông sẽ thắng phiếu cử tri Hispanic và ca ngợi họ là những người dân và công nhân tốt. Ông hứa hẹn sẽ tiếp nhận người Dân Chủ và Ðộc Lập để xây dựng “một đảng Cộng Hòa mới.” Về lập luận ấy, ông bác bỏ thăm dò dư luận của Telemundo, đài truyền hình nói tiếng Tây Ban Nha cùng điều hợp buổi tranh luận với CNN: “Tôi không tin Telemundo điều gì.”
Một điều hợp viên đặt câu hỏi phải chăng ông Cruz và ông Rubio, cả hai gốc Cuba, đã để lỡ cơ hội ôm ấp gốc gác Hispanic của mình khi tấn công lẫn nhau xem ai là người có lập trường mạnh mẽ hơn đối với di dân bất hợp pháp. Ông Cruz cho rằng người ta đã diễn giải sai là tất cả dân Hispanic đều cấp tiến, ủng hộ Dân Chủ. Còn ông Rubio cho rằng chính sách của Tổng Thống Barack Obama không phục vụ dân Hispanic và đừng nên hiểu là với cộng đồng này chỉ có vấn đề di dân. Ông Rubio khẳng định nếu làm tổng thống ông sẽ xóa bỏ chương trình không tống xuất con cái di dân bất hợp pháp vì việc này vi hiến.
Một lần nữa, ông Trump đề cao chủ trương xây hàng rào biên giới “10 feet cao hơn nữa.” Về việc như vậy có thể gây nên chiến tranh mậu dịch, ông Trump đáp gọn: “Tôi có kinh nghiệm về chiến tranh mậu dịch,” và cho rằng nước Mỹ đang thua thiệt trong trao đổi mậu dịch.
Ông Rubio và ông Trump tranh cãi gay gắt trong chuyện này và cướp lời nhau trong lúc đối đáp. Ông Trump nói: “Ông chẳng hiểu gì về kinh doanh.”
Ông Rubio đáp lại: “Ông không thành công nếu không hưởng thừa kế $200 triệu.”
Ông Trump cãi lại: “Sai, tôi chỉ được $1 triệu và tạo ra $10 tỷ.”
Ðã qua nhiều lần tranh luận và trên nguyên tắc cùng đứng về một phía Cộng Hòa bảo thủ, các ứng cử viên không có những khác biệt lớn về đường lối chính sách, cuộc đối đáp hầu hết tập trung vào việc tìm cách đả kích lẫn nhau qua những lời phát biểu hay những khác biệt trong chi tiết.
Cả ông Cruz và ông Rubio đề phê phán ông Trump chậm khai thuế trong khi hai người chỉ ít ngày nữa sẽ làm xong.
Ông Kasich khoe đã đưa ngân sách tiểu bang Ohio từ thâm hụt tới thặng dư không phải cắt giảm chi tiêu như ông Trump chủ trương mà bằng cách đa dạng hóa hoạt động kinh tế. Ðáp lại, ông Trump cho rằng chẳng qua ông Kasich thành công nhờ Ohio tìm ra những mỏ dầu lửa. Nhưng ông Kasich bênh vực quan điểm của mình và hứa hẹn nếu đắc cử tổng thống, trong vòng 100 ngày sẽ tạo thêm được việc làm và giúp kinh tế tăng trưởng.
Ông Cruz và ông Rubio cũng tấn công Trump về vấn đề cải cách bảo hiểm y tế. Ông Rubio và ông Trump tranh cãi cướp lời nhau nhiều lần và hai người cùng nói một lúc khiến điều hợp viên phải chặn lại làm cử tọa cười ồ.
Theo ông Cruz, ông Trump không thể là ứng cử viên Cộng Hòa vì không thắng được bà Hillary Clinton. Nhưng ông Trump cho rằng chỉ mình ông không ai khác có thể thắng bầu cử sơ bộ và nói ông Cruz đã thất bại thê thảm ở South Carolina, tiểu bang coi như thành trì của ông.
Bước qua một vấn đề đối ngoại, các ứng cử viên cố chứng tỏ ai là người thật sự bênh vực Israel. Ông Trump cho mình là nhất và lên án Tổng Thống Barack Obama xử tệ với Israel, ông nói với ông Rubio là cách tiếp cận của ông Rubio không bao giờ đem đến hòa bình. Ngược lại, ông Rubio cho rằng ông Trump coi vấn đề Palestine như là một thỏa thuận địa ốc.
Theo AP, hơn hai tiếng đồng hồ tranh luận là một cuộc cãi cọ ồn ào kéo dài, với nhiều lời lẽ nặng nề đả kích nhau, khiến cho nhiều lúc cử tọa không thể nghe thấy họ nói gì. Ông Rubio là người tấn công hăng hái nhất, có lúc nói rằng: “Nếu ông Trump không được thửa hưởng $200 triệu, quý vị có biết ông làm gì bây giờ không? Ðứng bán đồng hồ ở Mahattan!”
Ông Rubio và ông Cruz cùng cho rằng ông Trump đáng bị phạt $1 triệu vì thuê mướn di dân lậu làm việc. Bằng ngôn ngữ sỗ sàng quen thuộc, có một lúc ông Trump nói về ông Rubio và ông Cruz như sau: “Gã này là một nghệ sĩ hài còn gã này là kẻ nói láo.”
Cuộc tranh cãi hầu hết là giữa ba người và ông Ben Carson có lúc lên tiếng: “Có ai muốn tấn công tôi không?” (HC)
