Nguyễn Văn Khanh
“Rõ ràng bên ông Ted Cruz đang rối trí,” ông Corey Lewandowski, trưởng Ban Vận Ðộng Tranh Cử Donald Trump, nói với mọi người trong lúc chờ ông tỷ phú Trump đọc bài diễn văn nói về chính sách đối ngoại hồi trưa Thứ Tư tuần này tại thủ đô Washington D.C.
“Họ rối lắm rồi,” ông Lewandowski nói tiếp, “rối tới mức phải chia vùng vận động với ông John Kasich, bây giờ lại phải loan báo chọn bà Carly Fiorina đứng chung liên danh, trong khi chính ông Cruz và người được chọn đều biết không có cơ hội tranh cử tổng thống,” kết thuc bằng câu “đúng là trò hề. Trong chính trường, tôi từng nhìn thấy nhiều trò hề chính trị, nhưng chưa bao giờ thấy chuyện quái gở như những chuyện ông Ted Cruz đang làm.”
Ông Ted Cruz tại một cuộc vận động ở Indiana. (Hình: Ty Wright/Getty Images)
Từ khuya Thứ Ba tuần này, Thượng Nghị Sĩ Ted Cruz đưa ra những quyết định khiến mọi người phải ngạc nhiên. Trước hết, ông và Thống Ðốc John Kasich đồng ý lập liên minh chính trị, chia đất vận động tranh cử, với mục tiêu ngăn cản, không cho ông Trump cơ hội có 1,237 phiếu đại biểu để được đảng đề cử tranh chức tổng thống. Theo thỏa hiệp, ông Kasich sẽ không đến Indiana vận động để ông Cruz có thể đối đầu với ông Trump tại tiểu bang này, và ngược lại, ông Cruz cũng nhường ông Kasich ở hai tiểu bang Oregon và New Mexico. Sang đến ngày Thứ Tư, ông thượng nghị sĩ của tiểu bang Texas lại bày chiêu mới: chọn bà Carly Fiorina đứng chung liên danh, hãnh diện khoe người được chọn là “nhân vật xuất chúng,” nói thêm “nếu tôi được đảng đề cử và sau đó chiến thắng vào Tháng Mười Một năm nay, bà Fiorina sẽ là nữ phó tổng thống đầu tiên của Hoa Kỳ.”
Quyết định đánh là bài Carly Fiorina mà ông Cruz vừa tung ra là điều có thể đoán trước. Ngay sau khi ông Trump thắng lớn ở cả 5 tiểu bang vùng Ðông Bắc (gồm Pennsylvania, Maryland, Delaware, Connecticut và Rhode Island), ai ai cũng thấy ông tỷ phú tên tuổi của nước Mỹ đang trên đường trở thành ứng cử viên đại diện cho cánh Cộng Hòa, ông Cruz dù vẫn đứng nhì nhưng cánh cửa thành công ngày càng trở nên hẹp hơn. “Ðó chính là lý do tại sao ông ta (Cruz) quyết định liên minh với ông Kasich, chia nhau những tiểu bang quan trọng cho 2 tuần lễ tới để cản đường tiến của ông Trump,” theo nhận định của ông Matt Schiller, hồi 2008 từng làm việc với Ủy Ban Tranh Cử McCain. “Rất tiếc, chiến lược này gặp thất bại chỉ ít giờ sau khi đưa ra vì cả 2 ông Cruz và Kasich chỉ lên tiếng kêu gọi cử tri đừng bỏ phiếu cho ông Trump chứ không dám kêu gọi cử tri ủng hộ cho người đứng trong liên mình.”
Thua trận chiến “liên minh chính trị,” ông Cruz nghĩ ngay đến cách khác: loan báo cho mọi người biết ông chọn bà Carly Fiorina đứng chung liên danh.
Quyết định này cũng chẳng gây bất ngờ vì từ cuối tuần trước dàn cố vấn của ông đã bắn tiếng cho báo chí biết “đã lập xong danh sách những người có triển vọng được mời đứng phó, trong đó có bà Fiorina.” Sau đó, cũng dàn cố vấn của ông cho hay bà Fiorina “là người thân tình với gia đình ông Cruz, kết bạn facebook với bà Heidi (vợ ông Cruz), thường xuyên gửi tin nhắn qua điện thoại (text message) với cô con gái lớn (tên Caroline) của ông thượng nghị sĩ.” Dựa vào những điều được “bật mí” đó, giới truyền thông Hoa Kỳ đều biết nếu được đại diện cho đảng để tranh cử, ông Cruz sẽ chọn bà Fiorina đứng phó “để có khuôn mặt phụ nữ, đối đầu với đại diện của đảng Dân Chủ là bà Clinton,” theo nhận xét của một nhà báo chuyên viết tin bầu cử ở thủ đô Washington D.C. “Nếu có ngạc nhiên,” nhà báo này nói với các đồng nghiệp, “là ông ta báo tin chọn bà Fiorina trong lúc này, thay vì phải đợi đến khi chính thức trở thành ứng cử viên của đảng.”
“Ông Cruz có lý do để làm điều này,” phân tích gia Liz Johnston nói trên đài truyền hình MSNBC khi được hỏi về quyết định chính trị của vị nghị sĩ đại diện cho tiểu bang Texas. “Ðây quả đúng là một quyết định chính trị, ông Cruz rất cần sự chú ý của mọi người, nhất là của giới truyền thông, do đó bằng mọi cách ông phải gây được chú ý, và có lẽ lá bài cuối cùng ông có trong tay (để tạo ngạc nhiên) là đưa bà Fiorina ra trình diện trước công chúng.”
“Chắc ông Cruz cũng biết điều này có thể chỉ tạo chú ý nhất thời,” một nhà phân tích bầu cử khác là bà Christine Fuller giải thích trong cuộc phỏng vấn dành cho đài phát thanh WTOP ở Washington D.C. “Chiến lược ông Cruz đưa ra chẳng khác gì chiến lược của ông Marco Rubio từng cách đây vài tháng là bằng mọi cách phải tạo sự chú ý của cử tri, để cử tri vào báo chí nói nhiều về mình, thay vì họ chỉ nói chuyện ông Trump.” Bà Fuller nhắc lại “trước ngày rút lui ông Marco Ribio đánh ông Trump tới tấp, nhưng cuối cùng cũng thua ở tiểu bang nhà Florida.” Còn ông Cruz thì sao? “Tôi nghĩ sau Indiana chúng ta sẽ có câu trả lời. Nếu ông Cruz thắng ở Indiana, điểu đó có nghĩa là ít nhiều lá bài Fiorina có hiệu quả, còn nếu không thì chắc ông Cruz sẽ rút lui.”
Với ông Kevin Madden, cựu cố vấn của ứng cử viên Cộng Hòa Mitt Romney, chuyện ông Cruz giới thiệu bà phó Fiorina ngay lúc này là điều… chưa chắc đã hay. “Tôi có cảm tưởng ông ta đang tìm cách chống đỡ chứ không phải là chiến thuật. Tôi cho rằng hình như ông ta muốn tạo sự chú ý, chứ không phải muốn trình diện với cử tri một liên danh mà họ có thể tin tưởng.”
Ngay cả ông Donald Trump cũng xem thường lá bài đối thủ Ted Cruz mới đánh. Trong những cuộc vận động, ông vừa cười vừa dè bỉu, gọi đó là “việc làm vô ích, chỉ tốn thì giờ.” Ông Trump còn mỉa mai bảo sau này, lịch sử tranh cử của Hoa Kỳ sẽ nói đến ông Cruz, “vì ông ta là người duy nhất không được đảng chọn mà lại có người đứng phó.”
Nhưng ông Ted Cruz có cái nhìn hoàn toàn khác. Xuất hiện trước những người ủng hộ ở Indianapolis, ông nói với giọng đầy tự tin “tôi biết tôi không có được 1,237 phiếu đại biểu để đại diện cho đảng tranh cử tổng thống, nhưng ông Trump cũng sẽ không có 1,237 đại biểu ủng hộ.” Ðiều đó dẫn tới điều ông đang trông chờ: Tháng Bảy tới đây khi đảng Cộng Hòa nhóm đại hội tại Cleveland, Ohio, “các đại biểu sẽ dồn phiếu ủng hộ liên danh Cruz-Fiorina, liên danh của người bảo thủ, liên danh duy nhất đi đúng với lập trường, mục tiêu của đảng và đáp ứng được nguyện vọng của người dân.”
