WASHINGTON, DC (NV) – Trước việc ông Donald Trump có nhiều cơ may được đảng Cộng Hòa đề cử tranh ghế tổng thống, các lãnh đạo thế giới hướng về cuộc bầu cử ở Hoa Kỳ với đầy lo âu.
Theo báo New York Times, dù ông Trump có thể không thắng trong cuộc tổng tuyển cử, đà tiến mạnh mẽ của ông phản ảnh một khuynh hướng trong công luận Mỹ, khiến đưa đến sự hoạch định lại đường lối của Mỹ về mậu dịch và an ninh với các nước khác.
Từ Bắc Kinh, Tokyo và Seoul đến tổng hành dinh khối NATO ở Brussels và các nước vùng Baltic nằm dọc theo biên giới Nga, các giới chức và phân tích gia nói qua phỏng vấn rằng họ nhìn thấy sự thành công của chiêu bài “nước Mỹ trước hết” của ông Trump như là dấu hiệu báo trước về áp lực đè lên các nước đồng minh, đòi hỏi họ phải hoàn trả chi phí hoặc nhượng bộ trong mậu dịch để được bảo vệ về quân sự.
Tại thủ đô nhiều nước, chính sách ngoại giao của ông Trump, như dọa rút chân ra khỏi NATO, thôi tạo dù chắn che chở vũ khí nguyên tử cho Nhật và Nam Hàn, đánh nặng thuế mậu dịch đối với hàng hóa từ Trung Quốc, đều được cho là gây bối rối và báo động.
Được hỏi về viễn ảnh của một ông Trump làm tổng thống, ông Hồng Lỗi, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Trung Quốc, đáp: “Chúng tôi hy vọng nhân dân Mỹ sẽ nhìn vào quan hệ hỗ tương này dưới nhãn quan hợp lý và khách quan.”
Ông Stefano Stefanini, cựu đại diện Ý trong NATO và cũng là cựu cố vấn ngoại giao cho tổng thống Ý, nhận xét: “Đường lối của ông Trump không phải ngẫu nhiên mà có. Âu Châu sai lầm khi nghĩ rằng hiện tượng Donald Trump rồi ra sẽ phai mờ dần. Tâm tình ông Trump bày tỏ chắc chắn sau này sẽ có ảnh hưởng đến một chính phủ hoặc quốc hội kế tiếp.”
Các giới chức không nhìn sự vươn lên của ông Trump chỉ như là một phiên bản của nước Mỹ trong chánh sách cô lập và chống di dân của các đảng phái, vốn đang được ủng hộ trên khắp Âu Châu, mà họ còn thấy dấu hiệu cụ thể của sự thay đổi chính trị qua lời phát biểu của ngay nơi các lãnh đạo đảng Dân Chủ.
Lập trường của ông Trump về quyền lợi của nước Mỹ khiến một số giới chức nhìn lại chỉ trích gần đây của Tổng Thống Barack Obama, rằng đồng minh Âu Châu và vùng vịnh Persian Gulf đang được “bảo vệ miễn phí.”
Tại Âu Châu hồi tháng trước, ông Obama ép các đồng minh phải chi ra 2% tổng sản lượng quốc nội cho quốc phòng.
Đồng thời cũng hé lộ cho thấy lực lượng chính trị trong nước gây ảnh hưởng đến quyết định của bà Hillary Clinton, không ủng hộ một thỏa thuận mậu dịch mới đối với Á Châu.
Ông Trump thường nói lời ngợi khen Tổng Thống Nga Vladimir Putin và xem ông này như là người ông có thể thương lượng được.
Ông Matthew Rojansky, giám đốc viện nghiên cứu về nước Nga, Kennan Institute, nhận định: “Sự thiện cảm đối với nước Nga của ông Trump như là một điều khẳng định, rằng ông thật sự muốn rút lực lượng ra khỏi Âu Châu.”
Ông Trump nói hằng chục ngàn quân Mỹ đóng ở Nhật và Nam Hàn gây tốn kém cho nước Mỹ, và rằng họ cần phải chi trả thêm nữa bằng không thì rút quân ra, điều làm cho giới chức hai nước phải ngỡ ngàng.
Trong khi các giới chức quân sự và ngoại giao thì cho rằng việc duy trì các “căn cứ tiền phương” là thiết yếu để duy trì sự tự do hàng hải và răn đe đối với Bắc Hàn, nhưng ông Trump thì nói rằng, điều đó chỉ đáng làm nếu không gây tốn kém quá nhiều cho Hoa Kỳ.
Điều này làm Trung Quốc vui mừng.
Nhưng ông Trump còn đề nghị Nhật và Nam Hàn cần phát triển kho vũ khí nguyên tử riêng của mình gây báo động cho Bắc Kinh, đặc biệt trước ý tưởng, nước Nhật, kẻ xâm chiếm Trung Quốc thời Thế Chiến 2, sẽ trở nên một siêu cường nguyên tử. (TP)
