HÀ NỘI (NV) – Đó là nhận định của ông Lê Hồng Sơn, cựu Cục trưởng Cục Kiểm tra Văn bản quy phạm pháp luật của Bộ Tư pháp Việt Nam.
Việt Nam đang trong tình trạng hết sức nguy hiểm, doanh nghiệp tiếp tục chết, tỷ lệ thất nghiệp càng ngày càng cao, các nguồn thu cho ngân sách giảm, bội chi càng lúc càng lớn, nợ nần tăng vọt vì phải vay để chi tiêu, kinh tế suy thoái không có điểm dừng,… Cũng vì vậy, sau các chuyên gia, tới lượt chính phủ Việt Nam e ngại khủng hoảng bùng phát.
Để ngăn chặn khả năng này, chính phủ Việt Nam vừa đưa ra hàng loạt cam kết, vừa đề ra hàng loạt chính sách để doanh giới – đặc biệt là giới chủ doanh nghiệp tư nhân – yên tâm, khuyến khích họ duy rì sản xuất, kinh doanh, mở rộng đầu tư.
Thanh niên và sinh viên tại một văn phòng hỗ trợ việc làm. Kinh tế suy thoái liên tục khiến tỷ lệ thất nghiệp tại Việt Nam, kể cả giới có chuyên môn, bằng cấp tăng vọt. (Hình: 24h.com.vn)
Tuy nhiên những cam kết và nỗ lực điều chỉnh chính sách chỉ thể hiện trên các diễn đàn, các hội thảo, hội nghị và trên… giấy. Trong thực tế, doanh giới – đặc biệt là giới chủ doanh nghiệp tư nhân – tiếp tục bị hành hạ, bóp nặn. Sự chán nản, tuyệt vọng chỉ tăng chứ không giảm.
Mới đây, tại một hội thảo về “chính sách phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ”, do Trung tâm Nghiên cứu Truyền thông – Phát triển tổ chức, ông Sơn ví von, có thể xem chủ trương, chính sách và hệ thống văn bản qui phạm pháp luật trong thời gian vừa qua giống như “trải thảm nhung”, nhằm mời gọi đầu tư, phát triển kinh tế nhưng khi thực hiện, các bộ, ngành, chính quyền địa phương cố tình “gài đinh” để cho nhóm của mình trục lợi. Ông Sơn xem đó là hậu quả tất nhiên của hiện tượng viên chức bị “lưu manh hóa”.
Cựu Cục trưởng Cục Kiểm tra Văn bản quy phạm pháp luật của Bộ Tư pháp Việt Nam dẫn hai quyết định mà chính quyền tỉnh Quảng Ninh ban hành hồi cuối năm 2015, đặt định hàng loạt điều kiện đối với các tàu kinh doanh du lịch tại vịnh Hạ Long. Nếu theo các qui định này thì tất cả các tàu đang kinh doanh du lịch tại vịnh Hạ Long phải ngưng hoạt động, hàng ngàn người thất nghiệp và thị trường đương nhiên sẽ thuộc về một vài đại gia đã chờ sẵn để nhảy vào.
Ông Sơn nhấn mạnh, việc dọn sân, dành riêng chỗ chơi cho một số đại gia vi phạm cả Hiến pháp, lẫn hàng loạt bộ luật: Luật Dân sự, Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp, Luật Du lịch, Luật Giao thông đường thủy nội địa, Luật Phòng cháy – Chữa cháy nhưng chính quyền tỉnh Quảng Ninh vẫn làm. Mà chẳng riêng Quảng Ninh, thời gian vừa qua, chính quyền nhiều tỉnh bất chấp luật pháp, ban hành các quy định chỉ được bán, được dùng một loại bia (Hà Tĩnh), một loại xi măng (Quảng Nam),..
Trong năm năm vừa qua, giới lãnh đạo Việt Nam đã đi từ thừa nhận sự tồn tại của các “nhóm lợi ích” (chỉ sự liên kết giữa các viên chức với doanh nhân, lũng đoạn hoạt động của hệ thống công quyền để trục lợi) đến chỗ xác định hoạt động của các “nhóm lợi ích” là một nguy cơ đe dọa sự tồn vong của cả quốc gia lẫn chính thể.
Ở hội thảo vừa kể, ông Nguyễn Đình Hương, cựu Phó Ban Tổ chức của Ban Chấp hàng Trung ương Đảng CSVN, cảnh báo, các “nhóm lợi ích” đã câu kết, chi phối nhiều lĩnh vực từ thấp đến cao, hình thành các liên minh, tạo ra các “cụm chính sách”, những “chùm lợi ích”, xé nhỏ lợi ích công cộng.
Ông Lê Quốc Lý, Phó Giám đốc Học viện Chính trị – Hành chính Quốc gia, bảo rằng, các “nhóm lợi ích” đang vận hành theo cấu trúc của mafia, khai thác hai yếu tố quyền lực và tài chính, tạo ra đặc quyền tiếp cận tín dụng, tài nguyên – khoáng sản, đất đai.
Những cựu viên chức và viên chức vừa kể lặp lại ý kiến mà nhiều chuyên gia đã đề nghị từ lâu. rằng phải công khai hóa, minh bạch hóa, tạo điều kiện để báo giới và các tổ chức dân sự giám sát hoạt động của hệ thống công quyền. Truy cứu trách nhiệm những cá nhân ban hành các văn bản trái pháp luật. Ông Lý nhấn mạnh, lâu nay, chúng ta xây dựng một xã hội mà ai cũng là chủ nhưng không có ai chịu trách nhiệm. Viên chức lãnh đạo có quyền rất lớn nhưng không bị buộc phải chịu trách nhiệm về việc mình làm.
Cho dù mức độ mạnh mẽ của các khuyến cáo, các chỉ trích từ phía những “cựu thần”, các viên chức cao cấp của chính thể hiện hành tại Việt Nam cao hơn nhiều so với trước song thẩm quyền quyết định có thực thi các đề nghị hay không và thực thi thế nào thì vẫn như trước: Chúng đang nằm trong tay những viên chức mà ai cũng tin đang dính dáng tới “nhóm lợi ích” nào đó. (G.Đ)
