Hà Tường Cát/Người Việt
(tổng hợp)
Ngày tổng tuyển cử 8 Tháng Mười Một, cử tri California không chỉ bầu tổng thống, phó tổng thống, các nhà lập pháp liên bang, tiểu bang và địa phương, mà còn bỏ phiếu cho các dự luật của tiểu bang.
Dự luật (Ballot Proposition) có giá trị ấn định luật lệ mới, hay thay thế hoặc sửa đổi những luật cũ, và được đưa ra trưng cầu dân ý để cử tri chấp thuận hay không chấp thuận bằng kết quả biểu quyết trực tiếp.
Năm nay, California sẽ đưa ra tới 17 dự luật như thế. Trong vòng hai tuần lễ từ cuối Tháng Chín, mỗi người trong số 18 triệu cử tri đã ghi danh bầu cử ở California, sẽ nhận được một tập sách hướng dẫn. Sách dày 224 trang, được coi là tài liệu đồ sộ nhất trong lịch sử bầu cử của tiểu bang với chi phí in ấn và tiền cước gởi bưu điện tốn khoảng $15 triệu.
Theo lời ông Alex Padilla, bộ trưởng Bộ Thường Vụ California: “Vào ngày bầu cử, mỗi cử tri California là một nhà lập pháp.”
Nhưng thực tế thì chẳng mấy ai đọc hết tài liệu này, và thậm chí rất nhiều cử tri không biết đủ 17 dự luật ấy như thế nào.
Tuy vậy, có một dự luật chắc chắn sẽ được nhiều người quan tâm nhất, đó là Dự Luật 64 mang tên “Luật cần sa cho người lớn,” cho phép những người trên 21 tuổi được giữ, mang hay sử dụng 1 ounce (31.1 gram) cần sa dùng cho mục đích giải trí, và mỗi cá nhân được phép trồng sáu cây cần sa.
Cần sa được gọi bằng nhiều tên khác nhau: marijuana, hemp, pot,…và được sử dụng với nhiều dạng từ lá, hoa, tinh dầu,… Cannabis là danh pháp khoa học của cần sa, một chi thực vật gồm ba loài khác nhau thuộc họ cannabacea. Các nhà khoa học chưa hoàn toàn đồng ý về vấn đề cần sa có hại nhiều hay ít đối với người sử dụng.
Hiện nay ở California, cần sa dùng vào mục đích y khoa là hợp pháp, nhưng sử dụng để giải trí là bất hợp pháp. Còn luật liên bang vẫn coi cần sa như chất kích thích, bị xếp vào hạng ma túy và bị cấm.
California là tiểu bang đầu tiên trên toàn quốc hợp pháp hóa cần sa dùng trong mục đích y khoa khi cử tri biểu quyết chấp thuận Dự Luật 215 ở kỳ bầu cử năm 1996. Tới năm 2010, Dự Luật 19 hợp pháp hóa sử dụng cần sa dùng vào mục đích giải trí cho người lớn trên 18 tuổi bị cử tri bác bỏ.
Nếu sắp tới Dự Luật 64 được đa số cử tri chấp thuận, California sẽ là tiểu bang tiếp theo sau Colorado, Washington, Alaska, Oregon cho phép dùng cần sa vào mục đích giải trí. Ngày bầu cử sắp tới, cũng có tám tiểu bang khác trưng cầu dân ý về dự luật tương tự như Dự Luật 64 của California.
Đây là một dự luật tiên khởi, do đề xuất của cử tri, và được chấp thuận đưa vào lá phiếu hồi đầu năm nay sau khi đã thu đủ 600,000 chữ ký hợp lệ (trên 5% tổng số cử tri đi bầu trong kỳ bầu cử thống đốc gần đây nhất).
Cuộc vận động của bên ủng hộ Dự Luật 64 bắt đầu từ Tháng Giêng năm nay và chống đối bắt đầu một tháng sau đó. Tính đến ngày 1 Tháng Chín, bên bênh gây quỹ được trên $11 triệu, nhiều gấp 60 lần tiền gây quỹ của bên chống, $125,000. Tuy vậy, phát ngôn viên Tim Rosales của liên minh chống Dự Luật 64 tin tưởng tuyên bố: “Trận chiến này tương tự như hồi Dự Luật 19. Họ có tiền nhưng chúng tôi có bằng chứng là những sự kiện cụ thể để thắng.”
Nhưng trong cuộc hội thảo tuần trước, do Hiệp Hội Công Nghiệp Cannabis Toàn Quốc tổ chức Oakland, giới thương gia và các nhà hoạt động bênh vực cần sa tỏ ra phấn khởi thấy triển vọng dự luật này sẽ được thông qua. Những người này nói rằng dự luật năm nay có thêm những quy định thích đáng hơn ở cấp tiểu bang chứ không phải để mặc địa phương tùy nghi giải quyết, Ông Taylor West, phó chủ tịch hiệp hội, cho rằng kỳ bầu cử sắp tới sẽ có đông cử tri trẻ hơn kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2010 và giới này vẫn ủng hộ hợp pháp hóa cần sa.
Mời độc giả xem thêm video: Thủ tướng Na Uy công kích Facebook vì chặn ảnh biểu tượng chiến tranh Việt Nam
Lập luận của bên bênh vực bao gồm những điểm chính như sau:
-Đem lại thu nhập cho tiểu bang bằng thuế bán sản phẩm (sale tax) 15% và thuế trồng tỉa $2.75 mỗi ounce lá, $9.25 mỗi ounce hoa cần sa. Cần sa dùng trong y khoa không phải chịu thuế ấy. Tổng số tiền thuế thu được mỗi năm ước lượng từ nhiều trăm triệu cho đến $1 tỷ, và giảm chi phí thuê mướn nhân viên công lực.
-Giảm hàng chục triệu đô la tiền thuê nhân viên công lực và giảm chi phí nhà tù giam giữ các phạm nhân.
-Tạo môi trường an toàn, có kiểm soát và dùng những phương cách tốt nhất theo kinh nghiệm của các tiểu bang đã hợp pháp hóa cần sa.
Lập luận của bên chống bao gồm:
-Tăng số tai nạn giao thông vì nhiều người lái xe trong tình trạng ảnh hưởng thuốc (DUI).
-Không kiểm soát được cần sa trồng gần trường học và công viên.
-Tăng hoạt động chợ đen và băng đảng.
-Làm hại sinh hoạt xã hội ở các khu xóm nghèo.
Độc giả có quan điểm bênh hay chống có thể xem thêm chi tiết về lập luận bênh-chống Dự Luật 64 trong tập sách hướng dẫn, để có quyết định dút khoát bỏ phiếu “yes” hay “no” cho dự luật này.
