Hà Tường Cát/Người Việt (tổng hợp)
Cuộc vận động tranh cử của bà Hillary Clinton đến nay vẫn tiến triển bình thường êm đẹp, nhưng có phần thiếu sôi nổi hấp dẫn để được dư luận quan tâm theo dõi, một yếu tố cần thiết của mọi ứng cử viên trong bất cứ cuộc bầu cử nào. Thực tế bà không tạo ra tin tức hàng đầu có tầm đáng kể để truyền thông phải chú ý loan tin, hầu hết chỉ là phản ứng thụ động và các lời phê phán đả kích qua lại với đối thủ Donald Trump.
Trong khi đó, ai cũng thấy ông Trump nổi bật bằng lối phát ngôn bừa bãi bất kể phải hữu lý hay đáng tin tưởng, rồi sau đó sẽ sẵn sàng nói lại nếu cần. Hậu quả của chiến thuật vận động ấy thế nào chưa rõ, còn nhiều tranh cãi lâu dài, nhưng tác dụng trước mắt là ông luôn chiếm lãnh vị trí trong tin tức hàng đầu. Bà Clinton có những hạn chế nhất định, không thể sử dụng chiến thuật nói năng phê phán tùy tiện, do uy tín cá nhân mình và do còn phải bênh vực bảo vệ chính quyền Obama.
Ðầu tuần này, tin tức từ các cơ quan truyền thông đều cho rằng, cuộc tranh cử của bà Hillary Clinton đang bị vấp váp vì một lời phát biểu thiếu tế nhị và tiếp đó tới vấn đề tình trạng sức khỏe của bà. Tuy nhiên, trên một mặt khác, những trục trặc vô tình ấy thật ra lại có lợi, làm cho cuộc vận động tranh cử của bà không còn gần như chìm lỉm trong thời gian gần đây.
Ông Trump và đảng Cộng Hòa tỏ ra khôn khéo, đàng hoàng, không lợi dụng chuyện khó khăn về sức khỏe, lên tiếng chúc bà mau chóng bình phục và chỉ gợi ý để đảng Dân Chủ cùng người ủng hộ bà Clinton phải lo lắng. Hôm Thứ Hai, vận động ở North Carolina, ông Trump tiếp tục tấn công bà Clinton về lời phát biểu chê trách số cử tri Cộng Hòa đã ủng hộ ông Trump là “những người đáng trách.”
Nói chuyện trong buổi gây quỹ ở Manhattan, New York, tối Thứ Sáu vừa qua bà gom phân nửa số cử tri ủng hộ ông Trump vào làm “một sọt những người đáng trách” (a basket of deplorables). Bà cho đó là “những người phân biệt chủng tộc, kỳ thị giới tính, thành kiến với người đồng tính, bài ngoại, bài xích Hồi Giáo” và gọi họ là “người xấu không thể sửa chữa được, không phải dân Mỹ.”
Ngay sáng hôm sau bà lên tiếng xin lỗi rằng rất tiếc đã nói quá chung chung, hàm hồ, khi dùng từ “phân nửa,” có thể xúc phạm nhiều người. Nhưng bà lơ đi không đề cập tới ngụ ý coi ông Trump là ứng cử viên đã nổi lên nhờ thu hút “những người đáng trách.” Lời lẽ sơ suất vẫn thường xảy ra trong các cuộc tranh cử, và đối thủ không bao giờ bỏ lỡ cơ hội tìm cách khai thác. Ông Mitt Romney hồi năm 2012 và ông Barack Obama hồi năm 2008 từng có những vấp váp tương tự.
Mời độc giả xem thêm video: Bà Clinton tìm cách sửa chữa chuyện không tiết lộ bị bệnh
Phát biểu tại Baltimore, Maryland, ông Trump tố cáo: “Bà Clinton đã phân loại người ta vào những chiếc giỏ như là đồ vật chứ không phải con người. Không thể tranh cử tổng thống nếu trong lòng có sự khinh miệt cử tri Mỹ như thế.”
Tại North Carolina, ông Trump nói trong cuộc tập họp dân chúng: “Bà Clinton đã gọi những người ái quốc nỗ lực làm việc cho tương lai tốt đẹp của đất nước là những kẻ xấu và không thể cải thiện được. Bà này tranh cử bằng tinh thần chia rẽ, đầy căm thù, trong khi thề nguyện là đại diện dân Mỹ và kêu gọi bỏ phiếu cho mình. Chỉ có tôi mới có thể là tổng thống của tất cả mọi người dân Mỹ.”
Ban tranh cử Dân Chủ nhiều lần lên án ông Trump có tinh thần chia rẽ, hận thù chủng tộc, kỳ thị tôn giáo và chống di dân. Kỹ thuật phản bác tốt nhất khi tranh luận không phải là cải chính, giải thích mà là cáo buộc ngược lại đối thủ bằng chính những lời của đối phương. Ông Trump vẫn quen dùng phương cách ấy.
Hôm Chủ Nhật, bà Hillary Clinton đến dự lễ tưởng niệm nạn nhân 9/11 ở New York. Trong thời tiết khó chịu, buổi lễ kéo dài với phần đọc từng tên gần 3,000 nạn nhân. Nửa chừng bà bỏ ra về, người ta thấy các phụ tá phải dìu đưa bà lên xe. Ban tranh cử đưa ra một thông cáo vắn tắt nói bà bị xây xẩm tuy chưa ngất xỉu, do đứng lâu ngoài trời nóng và cơ thể thiếu nước. Bà đã phần nào khỏe lại khi vào trong xe có máy điều hòa không khí và được đưa về nhà riêng nghỉ ngơi.
Chuyện này xảy ra vào thời điểm quyết liệt của cuộc tranh cử làm những người ủng hộ Dân Chủ lo lắng, nhưng như đã đề cập, phía Cộng Hòa không vội vã lợi dụng khai thác vì còn phải dè dặt cân nhắc để lỡ lầm sa bẫy vào những điều không dự đoán đủ, và mặt khác những gì đang làm vẫn phải tiếp tục đẩy tới.
Những người Cộng Hòa từ mấy năm nay vẫn cứ quanh quẩn dấy lên sự hoài nghi với vụ Benghazi và chuyện bà dùng email thời gian làm ngoại trưởng, mặc dầu những cuộc điều tra kéo dài không đi đến kết luận cụ thể gì để có thể truy tố bà. Hôm Thứ Hai, Dân Biểu Jason Chaffetz (Cộng Hòa-Utah), chủ tịch Ủy Ban Giám Sát Chính Phủ Hạ Viện, tống đạt trát đòi ông Jason Herring, phó giám đốc FBI, đệ nạp đầy đủ tất cả hồ sơ điều tra về vụ email.
Vì vậy, phía Cộng Hòa chỉ phê phán ban tranh cử Dân Chủ về điểm không minh bạch tin tức về sức khỏe của bà Clinton. Sáng Thứ Hai, ban tranh cử Dân Chủ mới nhìn nhận thiếu sót ấy và đưa ra thông tin đầy đủ, đồng thời hứa hẹn sẽ công bố thêm chi tiết vào những ngày tới một cách kịp thời “trong chừng mực thích đáng.”
Phát ngôn viên Brian Fallon của ban tranh cử Clinton nói trên truyền hình MSNBC rằng bà Clinton bị viêm phổi từ hôm Thứ Sáu nhưng bà vẫn muốn tiếp tục hoạt động bình thường. Bây giờ, sau khi được bác sĩ chẩn đoán, bà quyết định hủy bỏ chuyến đi miền Tây và vận động ở California ngày Thứ Hai, Thứ Ba, như đã định. Ông Bill Clinton và những nhân vật khác sẽ thay thế bà trong vài ngày ở những chuyến vận động này.
Sau đó, bà Clinton tweet ra cho biết đã hồi phục và sẽ làm việc trở lại ngay từ ngày Thứ Năm. Ông Robby Mook, trưởng ban vận động của bà, cho biết từ mấy tuần qua nhiều người trong ban tranh cử, kể cả ông, bị một đợt bệnh hô hấp và đang hồi phục. Phó Tổng Thống Joe Biden đến vận động ở South Carolina, gọi bà Clinton là người phụ nữ có sức chịu đựng phi thường, nhưng nhắc nhở bà và ban tranh cử phải theo khuyến cáo của các bác sĩ.
Ông Josh Earnest, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, nói dân Mỹ có quyền được biết về tình trạng sức khỏe của các tổng thống, và Tòa Bạch Ốc vẫn luôn luôn có đủ thông tin về bà Clinton. Ông nhắc lại rằng thời gian làm ngoại trưởng bà Clinton là người đi khắp nơi và làm việc liên tục nhiều giờ. Theo lời ông Earnest, Tổng Thống Obama tin tưởng bà Hillary Clinton có đủ sức mạnh để đảm nhận nhiệm vụ lãnh đạo đất nước.
Hôm Thứ Ba, ông Obama đến Philadelphia vận động cho bà Clinton trong khi bà còn đang nghỉ bệnh. Vào thời điểm các thăm dò dư luận cho thấy uy tín của mình đang lên, Tổng Thống Obama đã có một bài nói chuyện đầy khí thế tại cuộc tập họp cử tri trước viện bảo tàng nghệ thuật, nhiệt tình cổ vũ sự ủng hộ cho bà Hillary Clinton, người mà ông tin tưởng sẽ tiếp nhận cây gậy tổng tư lệnh vào đầu năm 2017. Ðây là lần thứ ba tổng thống trực tiếp vận động cho bà Clinton, kể cả lần ở Ðại Hội Ðảng Dân Chủ cuối Tháng Bảy, và theo dự trù, ông sẽ còn tiếp tục có nhiều lần vận động khác nữa trước ngày bầu cử 8 Tháng Mười Một. Tổng thống kêu gọi cử tri Pennsylvania: “Hãy bỏ phiếu cho bà Clinton như đã hai lần bỏ phiếu cho tôi.” Ðây là một trong những tiểu bang quan trọng mà đảng Dân Chủ vẫn phải luôn luôn nỗ lực để giành thắng trong cuộc bầu cử tổng thống. Thăm dò dư luận mới nhất của Quinnipiac University cho thấy bà Clinton dẫn trước ông Trump 5 điểm ở tiểu bang này.
Như thế, nhiều quan sát viên nhận định rằng những vấp váp trong tuần qua của bà Clinton sẽ không có tác động làm chuyển biến tình hình tranh cử bao nhiêu và có thể còn là lợi thế cho bà. Trang báo mạng Politico cho rằng, đến nay, hầu hết cử tri đã có sự chọn lựa và những thay đổi từ nay đến ngày bầu cử chỉ rất ít ngoại trừ xảy ra những chuyển biến bất ngờ.Tuy nhiên, những người ủng hộ đảng Dân Chủ vẫn còn lo lắng vì ưu thế của bà Hillary Clinton từ sau đại hội đến nay có phần giảm bớt và không biết sẽ phục hồi ra sao.
Một số thăm dò toàn quốc hôm Chủ Nhật 11 Tháng Chín cho thấy: Donald Trump kém Hillary Clinton 8% theo ABC News/Washington Post, 3% theo thăm dò Gallup và Gravis, 2% theo New York Times, 1% theo LA Times/USC Tracking. Nói chung, ông Trump đã thu ngắn cách biệt so với thời gian sau đại hội của hai đảng, tuy nhiên, tất cả đều nhận định là sẽ còn nhiều thay đổi trong tuần lễ cuối cùng.
Tại bốn trong số các tiểu bang được coi là chiến trường tranh chấp quan trọng, kết quả rất khác nhau, tùy theo thăm dò. Fox News đưa ra kết quả của Quinnipiac University cho thấy tỉ lệ ủng hộ hai ứng cử viên Donald Trump/Hillary Clinton: Florida 47%/47%, Pennsylvania 43%/48%, Ohio 45%/46%, North Carolina 47%/43%.
FiveThirtyEight tổng hợp tất cả các thăm dò đưa ra kết luận: Triển vọng thắng của Clinton 68.9%, Trump 31%. Phiếu cử tri phổ thông: Clinton 46.6%, Trump 43.2%, Gary Johnson 8.9%. Phiếu cử tri đoàn: Clinton 307. Trump 230, Johnson <1.
Ba cuộc tranh luận sắp tới sẽ có một vai trò đáng kể, nhưng kết quả cuối cùng chỉ có thể biết chắc vào hơn bảy tuần lễ nữa.
