Tết đến Xuân về, bà con người Việt mình thích xem hoa nở, thích nghe chim hót. Như vậy, còn gì hay bằng trong ngày đầu năm, ta bàn về một vị tổng thống… hay “hót?”
Dân Mỹ đã nhận ra rằng, tân Tổng Thống Donald Trump được xem là vị tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên thích… “hót” hơn là… đọc diễn văn!
Thực ra, “hót” chỉ là từ dịch sang tiếng Việt của động từ mới “tweet” của Mỹ, tức là nhắn tin qua mạng xã hội Twitter. Xem ra, ông Trump có vẻ thoải mái hơn khi sử dụng “tweet” để đối thoại với bàn dân thiên hạ.
Một trong những nhóm người bị ông Trump “tweet” nhiều nhất kể từ khi lên nhậm chức, đó chính là các ông chủ của các hãng sản xuất xe hơi. Đầu năm mà nhận tin nhắn của ông Trump thì phiền lắm! Sẽ không có chuyện chúc mừng năm mới. Mà là để nhắc nhở.
Tin nhắn của ông Trump rất rõ ràng: “Tôi muốn có nhiều xe hơi ‘made in USA’ hơn nữa!” Ông muốn đem công ăn việc làm trở lại cho người Mỹ. Và xem ra, ngay trong những ngày tháng tại chức đầu tiên, nỗ lực của ông Trump đã có tác dụng.
Tin tức trên các trang mạng xe hơi như Motor Trend cho biết nhiều hãng xe Mỹ đã có hành động cụ thể để ủng hộ quyết tâm của Tổng Thống Donald Trump. Vào ngày 24 Tháng Giêng, ông Trump gặp các nhà lãnh đạo hàng đầu của GM, Ford, FCA tại Tòa Bạch Ốc, để khuyến khích họ xây dựng nhà máy sản xuất xe Mỹ tại… Hoa Kỳ. Ông cam kết sẽ giảm thuế, giảm bớt những qui định không cần thiết, tạo điều kiện dễ dàng cho các hãng chế tạo xe hơi tại Hoa Kỳ. Ông Trump còn đe dọa sẽ đánh thuế 35% trên những chiếc xe hơi nhập cảng từ Mexico vào Hoa Kỳ.
Mới đây, hãng Ford hủy bỏ dự án xây dựng một nhà máy sản xuất xe hơi ở Mexico trị giá $1.6 tỷ, và đầu tư $700 triệu để mở rộng nhà máy của mình ở Flat Rock, Michigan, và sẽ sản xuất xe Ford Focus tại đây. Tuy nhiên, lãnh đạo của Ford nói rằng đó không phải là vì lý do chính trị, mà là do hiện nay loại xe sedan nhỏ này bán chậm, cho nên thích hợp để sản xuất ở Mỹ.
Cũng trong Tháng Giêng, hãng Fiat Chrysler Automobiles (FCA) thông báo sẽ đầu tư $1 tỷ để nâng cấp nhà máy của mình tại Michigan, để chuẩn bị sản xuất chiếc xe pickup Ram loại tải nặng, mà trước giờ đang sản xuất tại Mexico. Đây cũng là một kế hoạch đã có từ trước. Nhưng tới khi ông Trump đắc cử, và chuẩn bị ban hành những chính sách thuế nhập khẩu mới, thì kế hoạch này mới thực sự khả thi. Lãnh đạo của FCA đã nói rằng họ phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất theo tình hình mới. Nếu thực sự ông Trump sẽ đánh thuế 35% vào những chiếc xe nhập từ Mexico, thì việc sản xuất xe ở Mexico không còn có tính kinh tế nữa. Lãnh đạo FCA cũng xác định đây không phải là quyết định do bị áp lực “tweet” của ông Trump, mà chỉ là sự thực thi một kế hoạch đã có từ trước. Tuy nhiên, FCA cũng mong rằng ông Trump khoan áp dụng chính sách thuế này đối với những xe sản xuất tại Canada, là nơi có nhà máy sản xuất xe của FCA đang có hiệu quả.
Hãng xe ngoại quốc đầu tiên tỏ ra “biết lắng nghe” lời nhắc nhở của ông Trump chính là Toyota, hãng xe Nhật có số lượng xe bán cao nhất ở thị trường Mỹ trong năm 2016. Vào cuối Tháng Giêng, Toyota công bố sẽ đầu tư $600 triệu cho nhà máy tại Princeton, tiểu bang Indiana. Việc đầu tư này sẽ tạo ra thêm khoảng 400 công việc mới cho nước Mỹ. Toyota cho biết việc đầu tư này để nâng sản lượng loại crossover cỡ trung Toyota Hilander lên thêm khoảng 40,000 chiếc trong một năm. Trong năm 2016, loại này bán rất chạy, được đến 191,000 chiếc. Nhà máy Princeton cũng là nơi sản xuất những xe khác của Toyota, đang được thị trường ưa chuộng như Sequoia SUV và Sienna minivan. Năm ngoái, hai thương hiệu này bán được gần 402,000 chiếc. Việc đầu tư này nằm trong kế hoạch đầu tư $10 tỷ vào các nhà máy sản xuất xe Toyota tại Mỹ trong vòng năm năm tới. Một lần nữa, kế hoạch đầu tư này cũng đã được dự trù từ trước. Hiện nay, nhà máy Princeton của Toyota đang có khoảng 5,100 công nhân.
Thái độ cương quyết “Mỹ hóa” thị trường xe hơi làm cho nhiều người vui, nhưng cũng có lắm kẻ buồn. Các hãng xe cao cấp của Đức đang có mặt tại thị trường Mỹ là một trong những “kẻ buồn” đó.
BMW là một trong những hãng xe Đức được ông Trump “chỉ mặt, đặt tên.” Ông nói với một tờ báo Đức rằng, ông sẽ áp đặt thuế nhập cảng cho những chiếc BMW sản xuất tại Mexico. Ông Trump nói những chiếc xe này lý ra phải được làm ở Mỹ. Lời nhắn nhủ này làm cho BMW thiệt là khó xử, bởi vì BMW đang xây dựng một nhà máy mới ở San Luis Potosi, Mexico. Lãnh đạo BMW đã “ca cẩm” rằng hình như ông Trump không thèm đếm xỉa gì tới một sự thực là năm ngoái, BMW sản xuất xe ở Mỹ nhiều hơn là số xe bán ra trên thị trường này. Và mặc dù Mỹ là thị trường lớn thứ nhì của BMW, nhà máy sản xuất tại đây (Spartanburg- South Carolina) lại là lớn nhất; trong khi Đức là thị trường lớn nhất của BMW, nhưng nhà máy tại đây chỉ đứng thứ nhì về sản lượng.
Ban lãnh đạo của BMW cho rằng còn quá sớm để kết luận rằng những điều gì mà chính phủ Trump làm là tốt hay xấu cho thị trường xe hơi tại Mỹ. Năm ngoái là một năm thành công của ngành công nghiệp xe hơi. Nhà máy BMW tại Mỹ tăng sản lượng từ 400,000 lên 450,000 chiếc. BMW đã đầu tư vào nhà máy này tới $7.5 tỷ. Hàng năm, BMW xuất cảng xe từ nhà máy này có giá trị lên tới $10 tỷ. Như vậy, ông Trump còn đòi gì thêm ở BMW nữa?
Khi được hỏi đã nhận được “tweet” của ông Trump chưa, lãnh đạo BMW nói là chưa, mà đó cũng chẳng phải là tin tốt lành gì! Khi được hỏi tiếp nếu lỡ phải nhận “tweet” của ông thì sao, lãnh đạo BMW trả lời rằng: “Hãy hỏi Meryl Streep!” (nữ minh tinh điện ảnh Hollywood từng bị ông Trump “tweet” ra xỉ vả!)
Tương tự với BMW là Mercedes Benz. Hãng xe Đức lừng danh này năm ngoái sản xuất khoảng 360,000 chiếc xe tại Hoa Kỳ, và bán ra tại thị trường này khoảng 380,000 chiếc. Hiện nay, lãnh đạo Mercedes Benz vẫn còn đang chờ xem có bị ông Trump “tweet” hay không! Nếu bị “tweet” thì sẽ tìm cách thay đổi thôi! “Thời thế, thế thời, thời phải thế” mà! Nhưng Mercedes Benz hy vọng là mọi chuyện sẽ tốt đẹp, vì họ đã có quan hệ rất tốt đẹp với những chính phủ trước của Hoa Kỳ. Khi được hỏi về hiện tượng “chống toàn cầu hóa” đã diễn ra khắp nơi chứ không riêng ở Mỹ, lãnh đạo Mercedes Benz nói rằng đó là một vấn đề chung của thế giới. Hy vọng, mọi chuyện rồi sẽ ổn thỏa thôi.
Nói tóm lại, cũng còn hơi sớm để đánh giá được chủ trương “America first” của ông Trump là tốt hay xấu cho ngành công nghiệp xe hơi nước Mỹ. Nhưng ít ra là ông đã dám làm những điều ông nói. Và điều này đang được một số người dân Mỹ ủng hộ, vì họ đã kỳ vọng ở ông Trump điều này khi bỏ phiếu cho ông. Và sự ủng hộ của người dân Mỹ hiện nay là rất cần thiết đối với ông Trump, một ông tổng thống thích “hót” ngay từ đầu năm mới.
