Nguy cơ chiến tranh Mỹ – Iran

Sáng Thứ Năm, 13  Tháng Sáu, 2019, thế giới xôn xao về việc 2 chiếc tầu bồn chở dầu bị tấn công trong Vịnh Oman, cửa ngõ con đường tiếp tế dầu từ các quốc gia Trung Đông đi khắp thế giới; chỉ một diễn biến này thôi cũng đã đủ làm giá dầu trên thị trường quốc tế tăng 3%.

Thật ra, hai chiếc tàu chở dầu này vướng vào thủy lôi và bốc cháy, toàn thể thủy thủ đoàn đều được di tản ra khỏi tàu bình an, chỉ một thủy thủ bị thương tích nhẹ.

Nhiều quốc gia lên tiếng yêu cầu Mỹ và Iran thận trọng, đừng để tình hình trở thành căng thẳng hơn, khiến chiến tranh có thể bùng nổ.

Một ngày trước, hôm 12 Tháng Sáu, Thủ tướng Nhật Shinzo Abe đã đến thăm Iran trong sứ mạng hòa bình. Hôm sau, ông chuyển một lá thư của Tổng Thống Donald Trump cho Lãnh Tụ Iran Ayatollah Ali Khamenei; ông này bảo ông Abe rằng ông ta không còn tin tưởng là ông Trump còn khả năng thực hiện một cuộc đàm phán lương thiện nữa.

Thái độ của ông Ali Khamenei còn quá đáng hơn nữa. Ông bảo thẳng ông Abe: “Tôi thấy ông Trump không xứng đáng để tôi trả lời; hôm nay tôi không trả lời ông ta, và cũng không bao giờ tôi trả lời ông ta nữa.”

Cô Sarah Huckabee Sanders, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc cho biết, “tổng thống được báo cáo đầy đủ tình hình xảy ra trên vịnh Oman, và đang tiếp tục theo dõi.”

Sau vụ 2 chiếc tàu bồn bị trúng thủy lôi và phát hỏa, tình hình tại vịnh Oman trở lại yên tĩnh; một chiến hạm của Hạm Đội 5 đang có mặt tại đó và đang ứng trực chờ một diễn biến khác tiếp diễn.

Ngoại trưởng Iran viết Twitter, “Iran không liên quan gì đến việc 2 chiếc tàu bồn bị hư hại, nhưng diễn biến đó có thể tạo trở ngại cho việc thảo luận hòa bình, và gia tăng căng thẳng.”

Trước khi xảy ra việc tầu bồn trúng thủy lôi, Ngoại Trưởng Anh Jeremy Hunt đã lo là đó có thể là loại diễn biến đưa đến chiến tranh. Có thể việc ông tiên liệu cũng không quá đáng, vì nếu ngôn ngữ của ông Trump cũng bén ngót như thường khi, thì câu trả lời của ông cho ông Ali Khamenei cũng khiêu khích không kém.

Bên cạnh tổng thống còn có ông cố vấn rất hiếu chiến John Bolton, lần trước khi drones tấn công tầu chở dầu, ông cũng đề quyết Iran là thủ phạm. Lần này, lại thêm Ngoại Trưởng Mike Pompeo cũng tin là Iran nhúng tay vào việc tạo bế tắc cho đường vận chuyển dầu để làm giá dầu tăng cao.

Trên mặt biển, Bộ Tư Lệnh Quân Khu Trung Ương  (the U.S. Central Command) xác nhận là 21 thành viên thủy thủ đoàn của 2 chiếc tàu dầu đã được đón lên chiến hạm Bainbridge; Trung Tá Earl Brown xác nhận chiến hạm này đang hiện diện tại vịnh Oman.

Mặt khác, Thủ Tướng Nhật Shinzo Abe ca tụng thái độ của Lãnh Tụ Iran Ayatollah Ali Khamenei cam kết tôn trọng thỏa ước nguyên tử ký với 6 cường quốc thế giới, mặc dù Mỹ đã rút ra để trở lại cấm Iran không được bán dầu cho các nước khác.

Ông Abe nói trong cuộc gặp gỡ với ông, ông Khamenei khẳng định Iran không có ý định trở lại việc nghiên cứu và chế tạo bom nguyên tử. Trước khi lên máy bay trở về Nhật, ông nói với ông Khamenei là ông Trump không có ý định leo thang chiến tranh tại Trung Đông, và yêu cầu ông Khamenei giúp tạo hòa dịu thế giới.

Lập trường của ông Khamenei vẫn không thay đổi, ông không tín nhiệm ông Trump và do đó ông sẽ không thương thuyết với Trump.

Ngoại Trưởng Iran Javad Zarif nêu lên nghi vấn, “Tại sao tầu dầu lại bị tấn công trong thời điểm thủ tướng Nhật đang thăm viếng Iran, nói chuyện hòa bình với Lãnh Tụ Khamenei?”

Về phía Liên Hiệp Quốc, ông Tổng Thư Ký Antonio Guterres xác nhận thế giới không gánh vác nổi một cuộc chiến tranh trên vịnh Persian, nên ông rất lo lắng những diễn biến đang xẩy ra. Ông tuyên bố, “Tôi cực lực lên án việc tấn công tàu dân sự.” Ông yêu cầu tìm ra thủ phạm tấn công tàu dầu, và giải quyết việc làm nguy hiểm đó.

Hai quốc gia liên can đến tình hình căng thẳng trên vịnh Persian là Mỹ và Iran; Mỹ ủng hộ 2 chính phủ Sunni tại United Arab Emirates và Saudi Arabia, trong lúc Iran ủng hộ những nước Ả Rập khác theo giáo phái Shia.

Cuộc chiến tranh tôn giáo đó đã kéo dài hàng ngàn năm mà không giải quyết được; lần mới nhất Mỹ sa lầy tại nơi này là do việc Tổng Thống Bush (con) đưa quân vào tấn công Tổng Thống Iraq Saddam Hussein. Hy vọng Tổng Thống Trump không đi vào vết xe cũ.

Trong lúc đó bộ trưởng Thương Mại Nhật kêu gọi dân Nhật đừng lo ngại việc tầu chở dầu bị tấn công tạo thiếu hụt nhiên liệu. Ông nói việc xẩy ra tại Trung Đông không thuận lợi cho sinh hoạt kinh tế bình thường, nhưng Nhật sẽ không thiếu nhiên liệu.

Chiều Thứ Năm, 13 Tháng Sáu, 2019, trong một cuộc họp báo tại Washington DC, ngoại trưởng Mỹ khẳng định là chính Iran là thủ phạm tấn công 2 chiếc tầu chở dầu.

Phóng viên truyền thông hỏi ông về những bằng chứng khiến ông kết luận như vậy, thì ngoại trưởng Pompeo nói ông căn cứ theo tin tình báo.

“Tin cuối cùng” đó không làm nhẹ hơn tình trạng căng thẳng giữa Mỹ và Iran; nguyên nhân có thể là do ông Khamenei nói nặng tổng thống Mỹ. Ông không biết tổng thống không phải là người tốt nhịn?

Dù sao ông cũng đang làm nguy cơ chiến tranh trở thành rõ rệt hơn. (Nguyễn Đạt Thịnh)

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút phía góc phải bên dưới của khung video.