LA PAZ, Bolivia (NV) – Bạo động bùng phát dữ dội ở Bolivia hôm Thứ Hai, 11 Tháng Mười Một, 2019, sau khi Tổng Thống Evo Morales từ chức, kết thúc gần 14 năm nắm quyền.
Reuters tường thuật: “Kể từ đêm Chủ Nhật, các băng đảng rảo quanh thủ đô La Paz cũng như nhiều thành phố khác để hôi của; cơ sở thương mại bị tấn công; người dân ủng hộ các đảng khác nhau thì đụng độ với nhau; nhà cửa, tài sản bị đốt cháy.”
“Hầu hết trường học, hàng quán phải đóng cửa. Giao thông công cộng bị ngưng trệ. Đường sá bị phong tỏa.”
Đài BBC dẫn nguồn báo chí Bolivia đưa tin, ít nhất 20 người bị thương khi phe ủng hộ ông Morales đụng độ với cảnh sát ở thủ đô La Paz và thành phố EL Alto.
Ông Edwin Llusko, cư dân thủ đô La Paz nói.
“Chúng tôi đang trải qua giai đoạn kinh hoàng vì những người ủng hộ đảng Phong Trào Tiến Lên Chủ Nghĩa Xã Hội đang đối đầu với chúng tôi. Họ không những đập phá mà còn vào các cơ sở thương mại để hôi của. Tôi nghĩ mọi người nên ở nhà.”
Ông Morales tuyên bố từ chức hôm Chủ Nhật, 10 Tháng Mười Một, sau khi bị quân đội bỏ rơi giữa lúc bất ổn tăng cao liên quan đến việc ông tái đắc cử trong cuộc bầu cử tổng thống gây nhiều tranh cãi hôm 20 Tháng Mười.
Ông nói ông “bị đảo chánh,” nhưng những đối thủ chính trị của ông thì gọi đây là “thắng lợi của người dân.”
Ông Carlos Mesa, nhà lãnh đạo phe đối lập Bolivia, nói rằng: “Tuyệt đối bác bỏ tin đã xảy ra đảo chánh ở Bolivia. Và không có lý do nào cho phép chúng ta nghĩ rằng có đảo chánh. Ai theo dõi diễn biến trong những ngày gần đây sẽ thấy trong 21 ngày qua, người dân Bolivia đã anh dũng cho Châu Mỹ và thế giới một bài học về huy động dân chủ trên đường phố, một cách ôn hòa và dân chủ.”
Hiện tại, vẫn không rõ ai là người nắm quyền Bolivia. Bà Jeanine Anez, phó chủ tịch Thượng Viện, nói bà chấp nhận làm tổng thống lâm thời cho đến khi có bầu cử mới.
Bà Anez công bố như vậy sau khi ba người khác là phó tổng thống, chủ tịch Thượng Viện và chủ tịch Hạ Viện đều đã từ chức, và theo Hiến Pháp Bolivia, bà là người kế tiếp tiếp quản quyền lực.
Nhưng vì đảng của ông Morales đang kiểm soát cả Thượng Viện lẫn Hạ Viện, nên chưa rõ bà Anez có nhận được đủ sự ủng hộ từ các nhà lập pháp hay không.
Theo Hiến Pháp Bolivia, tổng thống lâm thời sẽ có 90 ngày để tổ chức bầu cử mới.
Hôm Thứ Hai, 11 Tháng Mười Một, Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump gọi sự kiện ông Morales từ chức là “thời khắc dân chủ quan trọng ở Tây Bán Cầu.”
Ông Trump cho hay Hoa Kỳ “hoan nghênh người dân Bolivia đã đòi tự do, và quân đội Bolivia tuân thủ lời thề của mình là không những bảo vệ từng người dân mà còn Hiến Pháp Bolivia.”
Trong khi đó, các đồng minh quốc tế của ông Morales như Nga, Mexico, Cuba, Nicaragua và Venezuela đều lên án tình hình bạo động ở Bolivia và bày tỏ tình đoàn kết với ông.
Áp lực ngày càng đè nặng lên ông Morales kể từ sau cuộc bầu cử tổng thống vừa qua. Bạo động nổ ra lần đầu tiên sau khi việc kiểm phiếu phải tạm ngưng 24 tiếng đồng hồ không hiểu vì lý do gì.
Theo kết quả cuối cùng, ông Morales dẫn trước đối thủ là ông Carlos Mesa hơn 10% số phiếu một chút, mức cần thiết để thắng tuyệt đối, qua đó, giúp ông tái đắc cử nhiệm kì thứ tư liên tiếp.
Tuy nhiên, đến Chủ Nhật vừa qua, Tổ Chức Các Quốc Gia Châu Mỹ (OAS) công bố rằng sau khi kiểm tra lại cuộc bầu cử, họ nhận thấy “rõ ràng có gian lận” nên kêu gọi hủy bỏ kết quả.
Đáp lại, ông Morales đồng ý thay ủy ban bầu cử và tổ chức bỏ phiếu lại. Nhưng ông Mesa, người về nhì trong cuộc bầu cử tháng trước, cho rằng ông Morales không được ra tranh cử nữa.
Nhưng sự kiện mang tính quyết định là sự can thiệp của tư lệnh quân đội, Tướng Williams Kaliman. Ông này kêu gọi ông Morales sớm từ chức vì hòa bình và ổn định cho Bolivia.
Sau đó, một loạt đồng minh của ông Morales tuyên bố từ chức, khiến ông càng chịu thêm áp lực và cuối cùng cũng phải từ chức.
Ông Morales là tổng thống người bản địa đầu tiên của Bolivia. Dưới thời ông, Bolivia đạt mức tăng trưởng kinh tế thuộc loại mạnh nhất Châu Mỹ La Tinh. Nhưng vì ông cố bám víu quyền lực nên bị nhiều đồng minh xa lánh, ngay cả những người trong các cộng đồng bản địa. (Th.Long)
