NGHỆ AN, Việt Nam (NV) – Sau bảy năm đến khu tái định cư do phải nhường đất xây thủy điện Hủa Na, cuộc sống của cả ngàn gia đình ở xã Đồng Văn, huyện Quế Phong, ngày càng chật vật do không có đất sản xuất, trong khi việc bồi thường vẫn chưa xong.
Thủy Điện Hủa Na lúc khởi công năm 2008 đã buộc 1,362 gia đình ở vùng lòng hồ thuộc hai xã Đồng Văn và Thông Thụ, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An, phải di dời đến 13 điểm tái định cư thuộc các xã Đồng Văn, Thông Thụ, Tiền Phong. Đến năm 2013, nhà máy này hoạt động nhưng quyền lợi của người dân bị mất đất vẫn đang lơ lửng.
Kể với báo Thanh Niên ngày 20 Tháng Mười Hai, 2019, anh Lương Văn Ha (ở xã Đồng Văn, huyện Quế Phong), cho biết hồi năm 2012, gia đình gồm sáu người phải bỏ bản cũ lên khu tái định cư mới để nhường đất cho việc xây thủy điện Hủa Na.
Theo anh Ha, trước khi đi chính quyền hứa nơi ở mới sẽ tốt hơn nơi cũ, đất sản xuất cũng sẽ được cấp đầy đủ cho dân. Lên nơi ở mới, gia đình anh Ha được cấp 800 mét vuông đất ven đồi để làm nhà ở và thêm một hécta đất rừng để sản xuất. Thế nhưng, khi anh Ha mang dao lên phát hoang đất rừng được cấp để trồng keo thì bị kiểm lâm ngăn cản và thông báo đây là khu vực rừng cấm chặt phá.
Cùng chung cảnh ngộ, gia đình anh Lô Văn Tiến (hàng xóm với anh Ha) cũng được cấp một hécta rừng, nhưng không sản xuất được vì bị cấm đụng vào.
Sau bảy năm đến khu tái định cư, ông Vi Văn Quốc, bí thư chi bộ bản Huồi Muồng (xã Tiền Phong, huyện Quế Phong), cho biết người dân ở bản này vẫn chưa nhận đất nông nghiệp để sản xuất.
“Khi còn ở bản cũ, chúng tôi thấy họ quy hoạch đất ruộng gần khu tái định cư, nhưng khi đến rồi, đất lại được chia ở cách nhà tám cây số nên không ai nhận,” ông Quốc nói.
Không có đất làm ăn, gạo hỗ trợ cũng hết nên 114 gia đình ở bản Huồi Muồng đã phải tự đi khai hoang, làm ruộng nước ở ven suối để sinh sống. Tuy nhiên, việc khai hoang này lại bị huyện ngăn cấm. Bí thế vì thiếu đất mưu sinh nên đến năm 2016, người dân kéo nhau vào rừng khai hoang.
Theo phúc trình của Ủy Ban Nhân Dân huyện Quế Phong, trong số hơn 950 hécta đất rừng đã giao cho dân, thì có hơn 238 hécta là rừng tự nhiên phải giữ lại theo luật định. Do đó, những gia đình này chỉ được khai thác khu vực đã được quy định với tiền thù lao mỗi năm 400,000 đồng ($17.24)/hécta.
Ông Bùi Văn Hiền, phó chủ tịch Ủy Ban Nhân Dân huyện Quế Phong, cho biết tiền thù lao nói trên là quá thấp, nhưng địa phương không còn quỹ đất để thay thế.
Chưa hết, theo thỏa thuận giữa Ủy Ban Nhân Dân huyện Quế Phong và Công Ty Cổ Phần Thủy Điện Hủa Na (công ty Hủa Na), chủ đầu tư thủy điện, phương án đền bù đất giữa nơi ở cũ và nơi ở mới cho người dân là áp dụng cho từng loại đất (đất ở, đất nông nghiệp, đất rừng) và chủ đầu tư đã chi gần 11 tỷ đồng ($474,295) để huyện Quế Phong chi trả cho 261 gia đình của 5/13 điểm tái định cư.
Tuy nhiên, tám điểm tái định cư còn lại chưa được đền bù thì hồi Tháng Năm vừa qua, công ty Hủa Na gửi văn bản đến Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Nghệ An đề nghị đổi phương án gộp tất cả các loại đất lại để tính toán đối trừ chênh lệch giá trị.
Phương án trên của chủ đầu tư đã bị người dân phản ứng vì họ sẽ bị thiệt thòi. Lãnh đạo huyện Quế Phong cũng thừa nhận việc đối trừ như vậy là “không phù hợp với quy định của pháp luật.”
Trước phản ứng của người dân, Ủy Ban Nhân Dân huyện Quế Phong đã có bốn văn bản gửi Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Nghệ An yêu cầu sớm đề nghị chủ đầu tư tiếp tục thực hiện theo phương án cũ, nhưng đến nay vẫn chưa thấy hồi âm. (Tr.N)
[jwplayer WIKeH0Wg-YzmDPLlM]
