SACRAMENTO, California (NV) – California chi hơn $1 tỷ mua khẩu trang của một công ty xe hơi điện Trung Quốc và công ty này phải hoàn trả cho tiểu bang $247.5 triệu vào cuối tuần này, theo báo Los Angeles Times.
Đây là những chi tiết trong hợp đồng bí mật với công ty BYD mà Thống Đốc Gavin Newsom công bố hôm Thứ Tư, 6 Tháng Năm.
Ông Newsom công bố hợp đồng này giữa lúc ngày càng có nhiều người thắc mắc tại sao chính quyền tiểu bang không chịu tiết lộ chi tiết bản hợp đồng. Chỉ cách đây hai ngày, các giới chức từ chối công bố thêm thông tin sau khi LA Times gửi yêu cầu theo Đạo Luật Hồ Sơ Công.
BYD sẽ hoàn tiền cho California qua chi nhánh của họ ở Los Angeles. Lý do phải hoàn tiền là thủ tục chứng nhận khẩu trang N95 của công ty này bị chậm một tháng. Phải đến cuối Tháng Năm thì có lẽ số khẩu trang đó mới được Viện Y Tế và An Toàn Lao Động Quốc Gia chứng nhận hiệu quả.
Trong buổi họp báo trước đó hôm Thứ Tư, Thống Đốc Newsom cho hay vấn đề này không có gì nghiêm trọng. Ông nói chỉ bị chậm “một chút thôi,” và cho rằng có lẽ nguyên nhân là công ty này chưa bao giờ sản xuất khẩu trang.
“Mấy chuyện này tự có cách giải quyết,” ông nói.
Việc BYD hoàn tiền cho California được hai bên đồng ý vào phút chót vì theo hợp đồng ký hôm 7 Tháng Tư, tiểu bang đặt cọc $495 triệu và BYD phải giao một số khẩu trang N-95 vào Tháng Năm.
Hôm Thứ Hai, Văn Phòng Dịch Vụ Khẩn Cấp của thống đốc bác yêu cầu của LA Times đòi công bố hợp đồng. Ngày hôm sau, tờ báo này yêu cầu lần nữa, dựa theo Đạo Luật Hồ Sơ Công của California.
“Công bố hợp đồng vào lúc này – trước khi hợp đồng được hoàn tất – sẽ gây rủi ro lớn và không cần thiết cho khả năng của tiểu bang trong việc mua thiết bị cần thiết,” ông Ryan Gronsky, luật sư của văn phòng nêu trên, viết trong thư gửi LA Times.
Hiện vẫn chưa rõ tại sao chính quyền thay đổi quyết định, chịu công bố hợp đồng.
Giá trị hợp đồng thực sự lớn hơn nhiều so với tiểu bang tuyên bố trước đây. Tổng cộng, tiểu bang đồng ý trả hơn $1 tỷ để mua khẩu trang của BYD. Phần lớn số tiền này, $990 triệu, là để mua 300 triệu khẩu trang N-95 trong hai tháng với giá $3.30 một cái.
Theo hợp đồng, California phải chi thêm $54.9 triệu để mua thêm 100 triệu khẩu trang phòng mổ. Hợp đồng cũng cho tiểu bang quyền kéo dài đến qua ngày 30 Tháng Sáu, với giá như cũ.
“Chúng tôi đã thương lượng được giá khá tốt,” ông Newsom nói hôm Thứ Tư. Ông lưu ý rằng nhiều tiểu bang khác phải mua giá cao hơn trong những tuần đầu tiên của đại dịch COVID-19.
Ông Frank Girardot, phát ngôn viên của BYD, cho hay giá khẩu trang của họ bao gồm toàn bộ thuế má và chi phí vận chuyển bằng máy bay. Ông nói tính tất cả chi phí đó, giá một chiếc khẩu trang trước khi giao cho tiểu bang đã là $2.88.
“Giá của chúng tôi là đẹp rồi,” ông Girardot nói hôm Thứ Tư. “Chẳng có ai sản xuất được số lượng cỡ này, nhanh như vậy.”
Tuy nhiên, ông Sergio Fernandez de Cordova, chủ tịch một tổ chức truyền thông phi lợi nhuận ở New York, cho rằng với số tiền gom được, California có thể tự xây nhà máy rồi thuê cư dân thất nghiệp sản xuất hàng loạt khẩu trang tương tự với giá “dưới $1 dễ dàng.”
“Với số tiền đó, lẽ ra tiểu bang này có thể mở được 190 công ty mới,” ông Fernandez de Cordova cho hay. “Thời đại dịch khiến người ta ra quyết định cũng đại dịch, không suy nghĩ thấu đáo.”
Ông này đang làm việc với hãng tư vấn Raymond Associates của chính phủ để kiếm hợp đồng khẩu trang tốt cho các cơ quan chính quyền.
Ông Ken Curley, đại tá về hưu và là chủ tịch Raymond Associates, thắc mắc tại sao California không đến những công ty như 3M của Mỹ, chuyên làm khẩu trang N-95, để kiếm hợp đồng rẻ hơn.
Công ty 3M cho biết giá loại khẩu trang N-95 phổ biến nhất của họ là từ 63 xu đến $3.40, tùy theo mẫu.
Tuần trước, ông Eric Garcetti, thị trưởng Los Angeles, loan báo hợp đồng mua khẩu trang của Honeywell với giá chỉ có 79 cent một cái, nhưng phần lớn số khẩu trang trong hợp đồng này phải đến mùa Hè hoặc mùa Thu mới được giao; còn khẩu trang trong hợp đồng với công ty BYD dự trù giao trong Tháng Năm. (Th.Long) (đ.d.)
